CAPÇALERA2: AMICS DE JORNALET

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 22 de julh

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 10.7.2017 03h00

Nòveis agressions còntra lo peitavin-santongés e l’occitan


Comentaris 16 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargament


L’esquèma abituau dau secessionisme lingüistic
 
Lo secessionisme lingüistic es una actitud que pretend separar certanei dialèctes d’una lenga per fin de lei far reconéisser coma de lengas novèlas. Es un fenomèn qu’afècta sustot lei lengas minorizadas o subordenadas. Vòli denonciar de quin biais, uei, aqueu problèma afècta lo peitavin-santongés coma afècta ja l’occitan, lo catalan e d’autrei lengas...
 
La controvèrsia en Santonge ataca dirèctament l’occitan. Donc siam concernits e devèm èsser solidaris.
 
Lo secessionisme lingüistic, l’an fòrça analisat en sociolingüistica, mai que mai dins lo cas catalan. L’estructura dau problèma es totjorn similara, quina que siá la lenga concernida.
 

— I a un conflicte principau qu’opausa una lenga subordenada, en reculada permanenta, e una lenga dominanta, en avançada permanenta.
 
— Aqueu conflicte es de mau identificar dau costat dei gents que parlan o ausisson la lenga subordenada. Es dificil e tabó de contestar la supremacia de la lenga dominanta.
 
— Alora certanei personas transforman lo conflicte principau en un conflicte segondari ont, en luòc de luchar còntra la lenga dominanta, se meton a luchar còntra certaneis aspèctes de sa pròpria lenga dominada. Una manifestacion extrèma n’es lo secessionisme lingüistic. Un secessionista viu lo conflicte lingüistic ansin, inconscientament: “M’es impossible de denonciar lo vertadier perilh d’uniformizacion que representa la lenga dominanta. M’inventi puslèu un faus perilh d’uniformizacion que vendriá de ma lenga subordenada. En partent d’aqueu pretèxt, assagi de separar mon dialècte regionau d’aquesta lenga subordenada. Ansin desvii mon atencion, ma frustracion e mon agressivitat còntra un adversari pus feble, valent a dire, còntra mei pròpris companhs de lenga. E coma aquò eviti d’afrontar aquel adversari tròp fòrt e tròp intocable qu’es la lenga dominanta amb tot son aparelh institucionau.”
 
 
Lei cas ben coneguts
 
La sociolingüistica scientifica a estudiat aqueu problèma especialament dins lo cas dau catalan ont subisson un secessionisme “valencian” apelat blaverisme.
 
Sabèm qu’aqueu fenomèn menaça tanben l’occitan ont i a de grops que fan de secessionisme “provençau”, “niçard”, “auvernhat” e “gascon”. E dempuei pauc de temps, d’individús assajan de montar tanben de secessionismes “marchés” e “cevenòu” a escala pus reducha...
 
Sabèm que lo secessionisme lingüistic afècta lo moldau, qu’es una varietat de romanés. D’unei lo vòlon separar dau romanés. La subordinacion de Moldàvia a la lenga russa, ièr a l’anciana Union Sovietica, e uei encara a certaneis interès de Russia, e mai lei manòbras russas en Transnístria, tot aquò explica la persisténcia d’aqueu problèma.
 
 
Lo perilh que menaça lo peitavin-santongés
 
Una lenga pròcha de l’occitan, lo peitavin-santongés (o aguiainés), es tanben victima d’un secessionisme “santongés” que se mòstra de mai en mai agressiu còntra lo “peitavin”. E explicarai perqué leis occitans i devèm èsser fòrça atentius.
 
Es mai que mai una revista regionalista de Santonge, qu’a nom Xaintonge, que mena aqueu secessionisme antipeitavin. Son pauc nombrós mai son fòrça actius e enrabiats.
 
Atacan mai que mai nòstre collèga eminent Eric Nowak qu’es un defensor extraordinari de la lenga peitavina-santongesa. Eu abita dins lo domeni santongés dau nòrd de Gironda, mena d’enquistas de terren, reculhís de testimoniatges de parlants, escriu una quantitat impressionanta de libres e d’articles, fa de conferéncias qu’atrason un public popular e fidèu, possedís una granda cultura, assòcia la tradicion amb la modernitat, alia lo patrimòni amb la creacion literària modernista.
 
Eric Nowak, gràcias a son energia subreumana e son amabilitat, a aquerit un raionament positiu dins sa region. Sus lo plan scientific tanben, a explicat en detalh lei nuanças dialectalas dau peitavin-santongés, l’extension precisa de son domeni e lei relacions amb l’occitan.
 
(Ramentem que lo peitavin-santongés a una afinitat fòrta amb la lenga d’oïl mai que conten tanben un substrat occitan.)
 
Una personalitat tan raionanta coma aquela d’Eric Nowak ajuda lo peitavin-santongés a viure de moments de valorizacion, de creativitat artistica e de prestigi retrobat maugrat la dominacion generala dau francés.
 
Un tau raionament e un tau saber son insuportables per lei personas alienadas de la revista Xaintonge. Passan fòrça temps a atacar lo concèpte generau de peitavin-santongés e a escarnir la personalitat d’Eric Nowak. Son arribats a de nivèus inedits d’agressivitat aquestei darriers temps, en 2017.
 
— De secessionistas “santongés”, dins Facebook, ara escrivon de menaças fisicas còntra Eric Nowak. Un d’elei a escrich quitament: “Abattez-le! Attachez-le! Baillonnez-le” (“Abatètz-lo! Estacatz-lo! Badalhonatz-lo!”).
 
— La revista secessionista Xaintonge a mandat a Eric Nowak una letra recomandada, lo 31 de mai de 2017, amb de menaças ridiculas de persecucions juridicas e de delacion a sa ierarquia administrativa. Car Eric Nowak es professor d’escòla primària dins l’educacion publica. Eric Nowak, de segur, a ren de crénher sus lo plan juridic perque s’es totjorn exprimit de maniera moderada e cortesa, en mobilizant d’arguments scientifics sus l’unitat dau peitavin-santongés. Lei menaças de Xaintonge, completament infondadas, mòstran un eissorbament e un fanatisme.

(En Provença, dins leis ans 1970-80, certanei secessionistas faguèron tanben de campanhas violentas de delacion còntra leis occitanistas unitaris qu'escrivián en grafia classica.)
 
— La meteissa revista Xaintonge fa campanha vèrs la region de Nòva Aquitània, que ven de se crear, per i empachar la reconeissença de la lenga peitavina-santongesa... E en parallèl i vòu empachar la reconeissença de la lenga occitana! A creat un faus “collectiu”, ben pauc representatiu, que son nom ramenta lo “Collectiu Provença”, talament actiu aicí còntra l’unitat de l’occitan. Xaintonge ven d’enviar de letras insistentas au president de la region novèla e ai mèdias dins aqueu sens.
 
— Lo secessionisme santongés, aliat au secessionisme gascon, començan d’aver un impacte mediatic près dei jornalistas que i comprenon ren. Un article recent dau sit web regionau de France 3 (France Info) parla ansin dei lengas de la Nòva Aquitània:
“Entre le béarnais, le basque, l'occitan, le poitevin, le saintongeais, l'auvergnat, le gascon et le limousin, en passant par le languedocien et le marchois: ce sont pas moins de 10 langues régionales qui sont pratiquées dans la nouvelle région.”
(“Entre lo bearnés, lo basco, l’occitan, lo peitavin, lo santongés, l’auvernhat, lo gascon e lo lemosin, en passant per lo lengadocian e lo marchés: son aumens 10 lengas regionalas que se practican dins la novèla region.”)
Lei caractèrs gras son dins l’article originau.
 
Lo seriós scientific e la creativitat culturala se tròban dau costat dei partisans de l’unitat peitavina-santongesa e de l’unitat de l’occitan. E alhors, en País Valencian, se tròban demieg lei defensors de l’unitat dau catalan.
 
Lei partisans de l’unitat siam en posicion de fòrça e o restarem. Devèm pas pèrdre tròp de temps amb lei secessionistas mai lei devèm susvelhar e restar vigilants. Son fanatisme li permet de far de marrits còps mediatics, de ganhar l’atencion dei personas influentas e de lançar de menaças fisicas en tota impunitat...
 
Lei devèm ignorar tant e mai, mai de còps que i a, de respònsas rèstan necessàrias. Lei defensors coratjós dau peitavin-santongés, ara, escrivon ai mèdias e a la region de Nòva Aquitània per restablir la veritat, un pauc coma çò que fan leis occitanistas coratjós de Provença e de Gasconha... E coma çò que fan lei catalanistas dau país Valencian... Solidarizem-nos!
 
 abonar los amics de Jornalet
 
 
 
 



publicitat



Comentaris

20 de julh 11.21h

#15 A ! Los Assions. Lo país dau Froment ! Ieu mai, l'ai dinc la bibliotèca l'Aigafòrt. Bèla escritura e bèla poesia. Aquò es una bòna referença per la lenga d'aicí. Per còntra, i a quauquas causidas lessicalas dedinc que son siunas mès que son pas ges de nòstre parlar. Benlèu que volguèt melhorar la lenga d'aicí, a mens que lo Girard M., president de la Faraça en d'aquel temps, aguèsse volgut i ajustar un peçuc de sos biais de dire roergats... Se pòt ben, sai pas.

Per qua... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de julh 19.06h

#13 #14 (E òi que es sovent que per las vacanças, prene las rotas de Sant Ambreis e Vilafòrt per anar veire la familha als Assions...)

S'avètz fònts (sites internet, libres) sus la grammatica cevenòla, seriái urós que las partegetz ! Ieu, ma Bibla es lo "En cò nòstre" de La Faraça emb son evangèli : "Aigafòrt" de Julh Froment...


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de julh 11.12h

#11 Bònjorn, Mossur Sumien. A la fin d'aquestas esplicacions vendrà ma prumièira question.
Començarai per lo comentari 3). I parlère dau travalh necessari de pedagogia virat vèrs lo grand public e los occitanofònes/occitanistas. Parlère d'"ESPLICAR E PROVAR". L'unitat de nòstra lenga dinc la diversitat, quò d'aquí, ne'n siái convencit. Mès ce qu'esperariái personalament, son d'esclarciments per quant als perimètres dialectaus e a la classificacion dals sota-dialèctes.
Precisam... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de julh 08.47h

#12 Adiussiatz, Raiòu. Sortèm dau mème ròde, e ben òi ! Sèm vesins gaireben. Pasmens, per un "Pòle Nòrd" coma disètz, vei pro lo sorelh lo país dals Vans, crese... :-)

Quand parlère de mala comprenença, parlère pas dau gascon qu'entendèm dinc las emissions occitanas. Volguère dire lo biarnés e autres gascons periferics parlats per de locutors naturaus e pas tant joines. Per còntra, per las periferias aupencas, escotère un jorn sus Enternete doas femnas que restavan a las bo... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de julh 21.26h

#6 D'ascendéncia tanben del païs Raiòu (del pòl nòrd : lo païs dels Vans), e a Bordèu despuèi 2 ans, vos pòde dire, que d'effièch, a la debuta, me chaliá m'arapar a la taula per compréner mos amics gascons.

Mas, amai aquò siaje estranh, quauquas oras basten per se faire a lur biais de prononçar, a lur biais de dire, de se faire la revirada automatica entre "dab" e "emb", "tà" e "entrò" e tot aquò...
Tan bien que, a l'ora d'ara, quand parle emb eles, i pense pas plus. Mas segur... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

15 de julh 23.38h

#10 Respondrai amb plaser. Mais dins lei comentaris nº3, 6 e 7, i a fòrça reflexions, afirmacions e questions que se mesclan. Sabi pas a quina question devi respòndre :) :) :)


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

15 de julh 15.44h

#9 Mossur Sumien, auretz remarcat, o dise sens ges d'ironia, que questions e remarcas judiciosas mancan pas. Rason de mai de faire respònsa au comentari 3) e adurre d'esclarciments als comentaris 6 e 7. Sens vos comandar e quand poiretz, de segur. A mens que nos escriguetz un article sus tot aquò...
De causas nos fasent pausar question dinc nòstras vidas d'occitanofònes, avèm drech d'obténer dals especialistas de respònsas lindas, assumidas e sustot emparcialas.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de julh 11.19h

#8 Ai respondut a vòstra question, en detalh, dins un article precedent: http://opinion.jornalet.com/lenga/blog/824/perque-occitan-e-catalan-an-de-trajectorias-distintas-1


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de julh 10.41h

e lo catalan, desseparat de l'occitan, n'es pas secessionisme lingüistic? Lo provençau qu'ei la medisha lenga que lo gascon, mes lo catala que non n'ei pas: açò qu'ei ua grana farlabica, com ditz hòrtz plan l'amic en #7


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de julh 17.05h

#6 Lo problèma es que pron sovent lo politic e lo linguistic s'entremèsclan dins aquèl afar. Sembla que lèngas e parlars son una realitat movedissa tot còp fixada e defenida segon tal o tal interès geostrategic. Atal n'es dau piemontès, dau lombard e de totis los dialècts d'Itàlia dau nòrd ( Sonada dins l'Antiquitat la Gàllia Cisalpina...) qu'a l'aurèlha d'un occitanofòn son d'italò-provènçal , idem qu'existis un francò-provènçal. Itàlia dau nòrd seria estada anexada per ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 16   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Perfil

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions