CAPCALERA: la botiga

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 5 de març

Eric Gonzales

Dimenge, 3.1.2021 03h00

“L’occitanie commence ici” (mes ne s’i parla pas occitan)


Comentaris 18 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (22 vòtes)
carregant En cargament





Au mes d’octobre 2019, qu’avoi l’escadença d’anar dinc a Sent Benet de Saut[1]. Qu’ei ua comuna de l’Endre, situada au sud deu departament, qui a tà particularitat d’estar ua de las quauques comunas de l’Endre e de la region Centre-Vath de Lèira on lo parlar locau e’s restaca au Creishent (per çò deu Creishent, véder ací), e ua de las comunas occitanas mei au nòrd, fin finala. Per’mor de ‘quò, la comunautat de comunas dont Sent Benet de Saut ei lo centre que s’aperava Comunautat de comunas de la Marcha occitana (la proximitat de l’autorota París-Tolosa, l’Occitane, que i èra lhèu per quauquarren tanben); adara, qu’a fusionat dab ua auta comunautat de comunas e lo navèth establiment public que s’apèra Communauté de Communes Marche occitane — Val d’Anglin.
 
Lo nom de ‘quera comunautat de comunas que ns’indica tanben que lo parçan èra marchés: abans la creacion deu departament, que hasè partida deu comtat de la Marcha, dont la màger partida e constitueish uei lo dia la mei grana partida deu departament de Cruesa (Hauta Marcha) e la mieitat septentrionau deu departament de Hauta Vinhana (Baisha Marcha). Un aute tròç qu’ei en Charanta lemosina.
 
Los parlars deu Creishent e son occitans? Qu’ei ua grana question, a la quau Domergue Sumien e respon que òc. Los cercaires deu projècte deu CNRS Les parlers du Croissant ne son pas autant afirmatius. Ua causa de segura: se los parlars aqueths e deven aver un aviéner, que serà dens l’encastre occitan, e non pas autament. Tietz, qui a parlat de las recentas traduccions deu Petit Prince en quauques parlars marchés? Lo demiei occitanista, com Jornalet, dab aqueste article.
 
Quan los eslejuts locaus e causín lo nom de Marche occitane, qu’estó tanben ua faiçon de respóner que òc a la question de l’occitanitat deu Creishent.
 
Se vatz tà Sent Benet de Saut, que i poderatz visitar ua bèra ciutat medievau qui constitueish la màger partida de çò de bastit deu vilatge.
 
Que i anèi donc, aqueth dia d’octobre 2019, e que visitèi la dita ciutat medievau. Puish, en tornant tau parking on aví deishat l’auto, que m’avisèi que l’ofici deu torisme èra au ras. Que decidii de i entrar. Qu’èri curiós de saber se m’anavan explicar lo nom de Marche occitane.
 
Que hasoi donc aquesta demanda a la hemna qui m’arcuelhó:
 
Comment ça se fait que ça s’appelle Marche occitane, ici?
 
Parce que c’est le début de l’Occitanie.
 
Ah bon! Alors on parle occitan, ici?
 
Oh non! C’est vraiment juste le tout début.
 
Mais on parle bien un patois, dans le coin?
 
Euh... Oui... On parle berrichon.
 
Aurí devut tarritar mei la mia interlocutora? Bahida, mes alavetz, qu’auré calut que m’ac preparèssi. La soa responsa qu’èra la sordeish qui m’auré podut har. Lo començament de l’Occitania? Mes en vienent d’on? Non podè que s’avisar qu’aví l’accent deu Sud (lo monde que’u nòtan de tira), e lavetz, tà jo, n’èra pas lo començament de l’Occitania, mes meilèu la fin, puishque viení deu Sud.
 
D’auta part, quin pòt estar, aqueth parçan, occitan, se non s’i parla, justament, la lenga d’Òc? L’Occitania que’s defineish per la soa lenga e non autament (o lavetz, que cau que m’expliquen quin se defineish).
 
De mei, qu’ignorava que lo parlar locau n’ei pas berrigaud. Segon l’emplegada de l’ofici deu torisme, qu’èri en Occitania, mes lo parlar deu lòc n’èra pas occitan: ua aberracion!
 
Atau, com un escolan qui avosse aprés la leçon mes ne l’avosse pas compresa, aquera emplegada que’m responè per ua formula apresa per còr (“l’Occitanie commence ici”) shens saber a tot de bon qué volè díser.
 
A l’ofici deu torisme de Sent Benet de Saut, que dan tanben mapas deu Berric on l’anciana província e correspon a dus departaments, lo d’Endre e lo de Char (en francés, Cher). Qu’ei ua mapa qui ne hè pas compte deu fèit que i a un tròç de Marcha en Endre e un tròç de Borbonés en Char. Qu’ei de dòu har. Que soi segur qu’un sarròt de toristas e serén interessats de conéisher los vertadèrs limits deu Berric, e quin los departaments estón constituits en prenent tròç de mei d’ua província. Totun com lo departament deus Pirenèus Atlantics englòba Arsac, qui n’èra pas bearnesa abans la Revolucion (shens parlar, de segur, deu País basco e deu parçan de Bidàishen!).
 
Uei lo dia, a Arsac, que’s disen bearnés e qu’apèran bearnés la lenga locau. Que pòt donc estar qu’a Sent Benet de Saut, a maugrat deu nom de la comunautat de comunas, lo monde e’s digan berrigauds e que crédian que lo parlar locau ei berrigaud. Mes qu’ei ua error mei grèu: se los d’Arsac ne disèn pas que parlan bearnés, que diserén que parlan gascon; l’un o l’aute, que se’n torna tau medish. Per venciva, enter Creishent e domeni lingüistic berrigaud que i a ua termièra.
 
E los eslejuts locaus ne hasón pas l’interessant tribalh d’explicacion qui auré permetut aus abitants de compréner lo nom de la comunautat de comunas. O se’u hasón, aquera hemna qu’avè desbrombat l’explic.
 
L’incultura lingüistica deus nostes conciutadans qu’ei entertienguda per l’escòla e los mèdias qui ne denhan pas jamei quan non seré qu’informar los francés de çò qui’s parla en França, e tà començar a l’endret on s’estàn. Aquera hemna, que n’ei ua victima mes que contribueish tanben a espandir aquera incultura. Açò que durarà dinc a que lo CNRS, qui, com ac disí, tribalha de cap aus parlars deu Creishent, e decidesca d’enquestar a Sent Benet de Saut, com ac hè dejà en mei d’un endret d’aqueth domeni lingüistic.
 
E qui sap se un dia, ua convencion de l’ÒPLO dab lo Rectorat d’Orleans-Tors ne permeterà pas d’ensenhar lo parlar locau a l’escòla deu vilatge? N’ei pas defendut de saunejar.
 
 

 

 
[1] en francés: Saint-Benoît-du-Sault. Qu’utilizi la forma balhada per la wikipèdia occitanofòna, mes qu’èi de grans dobtes sus la soa autenticitat. Lo lòc que s’aperava en prumèras, segon un document en latin, Salis; ne i deveré pas aver ua t a la fin. De tota faiçon, dens lo parlar locau la comuna que’s deu aperar quauquarren com Sent Benoet o Sent Benoat, mes n’avoi pas l’escadença d’enquestar.





abonar los amics de Jornalet
 
 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris

6 de genièr 19.47h

#15 MON DIEU, UN FRANCISME! :o
(notatz qu'aquela frasa es bilingüa)

Si que non, ieu mon mot preferit en bearnés es... "shoès"!
Qué, vos agrada pas? Racista biarnocentrista!


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de genièr 16.51h

#16 E mei que mei la manca d'umor deu "microcòsme".
Personalament d'èsser francimand m'en foti bravament.
E los que creson que lo son pas, me fan rire.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de genièr 15.31h

#15 Que reconeishem l'agressivitat costumèra de L.T.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de genièr 11.55h

#14 "Aquò que'ns hè ua bèra cama" (sic). Ne coneishí pas aquera paraula tradicionau. Qu'ei un ordi de "sky my husband" saussa biarnesa? La vòsta lenga tanpauc n'ei pas hèra biarnesa Mossur lo Francimand qui volè har deu Biarnés. E, tad ac díser tot, lo vòste comentari tanben que'ns hè un bèth dequé.
Entà díser lo mot qui clava, hètz com lo Pierre, escrivetz dret en francés o aprenetz a parlar occitan com cau abans de voler catequisar.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 11
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de genièr 22.38h

#13 Açò que'ns hè ua bèra cama.
Aquò dit, lo voste comentari tanpauc n'ei pas bearnés !


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de genièr 11.54h

Il n'y a pas que Arzacq-Arraziguet qui n'est pas historiquement béarnais. Il y a aussi Boueilh-Boueilho-Lasque, Pouliacq, Méracq, Séby, Lonçon, Fichous-Riumayou, Louvigny, Cabidos, Malaussanne, Casteide-Candau, Saint-Médard, Lacadée, Sault-de-Navailles et Lahontan.
Ces communes ne sont "béarnaises" que par rattachement administratif au département des Basses-Pyrénées. Autant dire qu'elles ne sont pas béarnaises du tout.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de genièr 08.31h

#11 Te'n fagues pas l'amic, lo Jornalet es lo siti de la macronistalha que pòrta la masqueta e que se va far vaccinar. Ieu soi coma tu, un nazi pedofil e fièr de n'estar.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de genièr 10.36h

#6 Macronista ? Ieu preferi estar tractat de nazi pedofil que de macronista çaquelà.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 10
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de genièr 09.49h

#7 G. Balloux, shufnek!


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de genièr 09.48h

#7 As oblidat tras que dos mots a la tièra bèla e çaquelà indefugibla : "antisemit" et "complotiste" .


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 8
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Eric Gonzales

Eric Gonzales logo rss

Eric Gonzales, licenciat en istòria e lètras classicas, escrivan, editor e traductor. A l’òra d’ara, que tribalha com expèrt a l’Institut Occitan d’Aquitània; qu’ei tanben membre deu Conselh lingüistic deu CPLO.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions