CAPCALERA: la botiga

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 21 d'abril

Eric Gonzales

Dimenge, 4.4.2021 03h00

Las Sèt Províncias


Comentaris 10 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (58 vòtes)
carregant En cargament


Dioclecian




N’ac saben pas pro, l’Occitània qu’ei hilha de la romanitat. Se, abans la conquista romana, lo territòri qui mei tard seré lo de la lenga occitana èra abitat per pòbles d’originas diferentas – cèltas, ligurs, aquitans, shens parlar deus grècs de Marselha e d’aulhors, la romanitat que’us liguè en un ensemble unic e divèrs.
 
La refòrma administrativa de Dioclecian qu’ac pròva. Aqueste qu’ei un emperador qui regnè de 284 a 305, un deus màgers emperadors romans, lo qui, au cap d’un sègle d’invasions e de crisis, dé ua navèra aviada a l’Empèri e’u permetó de continuar un sègle e miei de mei. Dinc adara, l’Empèri roman qu’èra estat sosadministrat. Entà que los governadors avossen un mei gran contaròtle sus las ciutats, qui asseguravan la collècta deus impòsts, Dioclecian que hasó passar lo nombre de províncias de 48 a un centenat: províncias mei petitas, donc de mei bon dirigir entaus governadors. La refòrma qu’implicava tanben que dab províncias mei petitas, los governadors n’èran pas autan puishants, e donc de mei bon contarotlar eths medishs per l’emperador.
 
Dinc alavetz, duas províncias sonque que’s partatjavan lo territòri deu sud de la Gàllia: a l’oèst l’Aquitània, deus Pirenèus tà la Garona, tà la Lèira e tau Massís Centrau, e a l’èst, la Narbonesa, de la Garona tà la Mediterranèa e taus Aups, a las quaus podem hornir ua partida de las duas petitas províncias deus Aups maritimes e deus Aups cocians (mapa 1).
 

 
D’aqueras quate províncias, Dioclecian que’n hasó sèt (l’Aquitània prumèra, l’Aquitània segonda, la Novempopulania, la Narbonesa prumèra, la Narbonesa segonda, los Aups Maritimes e la Vienesa, au torn de Viena, la ciutat suus bòrds deu Ròse) (mapa 2).


 
Mes sustot, çò qui ns’interèssa ací qu’ei de saber que las navèras províncias, Dioclecian que las gropè en circonscripcions mei granas aperadas diocèsis. Las sèt províncias qui vieni de citar que formèn lo diocèsi de Vienesa: que portava lo medish nom que la província de Vienesa, per’mor que Viena qu’èra la capitala d’aquesta, mes tanben la de tot lo diocèsi. Mei tard, la capitala qu’estó transferida a Bordèu.
 
Aqueth diocèsi de Vienesa, que l’aperavan tanben las Sèt Províncias. Au son cap, com tà tots los diocèsis, l’emperador que nomava un vicari.
 
Dem un uelhat adara ad aquesta mapa (mapa 3):
 

 
La mapa qu’ei clara: peu prumèr còp dens l’istòria de Roma, lo nom de Gàllia qu’ei reservat au nòrd deu país deus gallés. En hant províncias mei petitas, e en amassant-las en diocèsis, Dioclecian ne’s pensè pas que s’i podè crear un diocèsi a l’oèst de la Gàllia, e un aute a l’èst: la linha de diferéncia evidenta qu’èra dejà enter lo sud (mei romanizat) e lo nòrd (mensh romanizat, e mei militarizat per’mor de la proximitat deus germans, tostemps envadidors potenciaus). La mei grana romanizacion deu Sud que va dab ua miélher situacion economica, per’mor que las províncias aqueras n’an pas patit autant de las destruccions provocadas per las invasions deu sègle IIIau.
 
Atau, peu prumèr còp dens l’istòria, lo poder politic que pren acte de la diferéncia enter lo nòrd e lo sud de l’anciana Gàllia, e que’u da ua consequéncia administrativa: dus diocèsis diferents. Mes las Sèt Províncias que son tanben lo prumèr exemple d’ua circonscripcion administrativa qui amassa cèltas, ligurs e aquitans: que son ua pre-Occitània, lo prumèr embrion de çò qui serà lo País d’Òc. Tà l’istorian francés André Piganiol, los diocèsis de Dioclecian qu’anóncian las futuras nacionalitats. Se i manca lo Portugau e la Catalonha, dont l’espelida e’s deverà a encausas posterioras, qu’ei shens dobte vertat dens lo cas occitan, a maugrat que secessionistas lingüistics qui i a afirmen que la Gasconha n’a pas “arren a véder” dab lo Lengadòc e la Provença.
 
 
 
abonar los amics de Jornalet

 


 
 
 
 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris

7 d'abril 11.39h

Mercés per aquela sèria d'articles interessants. Efectivament l'autor sabi pas s'es istorian o non e Jornalet es pas una revista d'istòria. Pensi que los legeires son pro fins per faire la diferéncia. Pr'aquò dins aqueles articles l'autor ditz pas res que non siá consensual (rapèli que l'unitat de la lenga d'òc es consensuala - la question del gascon, per tant nuançada que siá, es manipulada de longa per nòstres "blaveros" - e demòra consensual en plen de presentar lo gascon coma un... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 13   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 d'abril 19.15h

Hlih de puta, qu'ei la guèrra deus clònes suu Jornalet!


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 d'abril 01.27h

#11
Que soi jo l'autor. Que demandi a la redaccion que lo patronim men non sia usurpat. Sinon que despausarèi un planh, coneguda causa siá.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 d'abril 12.53h

#10 Lo vòste comentari qu'ei conhit d'amarum e que's coneish pro que vos medish que reglatz comptes dab l'autor.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 d'abril 11.08h

#9 Pr'aquiu, Chambon e Greub ne son pas considerats com personas seriosas...vè-te'n saber perqué...

''La Gasconha n’a pas “arren a véder” dab lo Lengadòc e la Provença''? Non sèi qui pòt díser peguessas parièras, mes n'ei pas lo purmèr còp totun qu'èi l'impression l'autor que s'inventa enemics entà miélher impausar los sons arguments : Monde sus facebook qui ne son pas jamei nomats per exemple...

Portugau e Catalonha non mes occitania quiò...perqué?

Que tròbi la darr... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 d'abril 09.46h

Shens estar istòrian que'm disi aqueth diocèsi que poiré arrepresentar ua estapa en l'istòria occitana. La de duas romanitats en Gàllia. Los lingüistas que disen lo roman deu sud que's distinguí deu roman deu nòrd purmèr pr'ua convergéncia " passivo-negativa", valent a díser, pr'ua mendra evolucion, au començar, qu'au nòrd. Qu'aquera linha enter los dus diocèsis estóssi la enter ua Gàllia mensh expausada au publament germanic que s'aparia dab lo fèit qu'estó mensh militarisat ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 d'abril 16.50h

#1 André Piganiol (lo màger especialista en França de l'istòria deu Baish Empèri roman) "rappelle que ces diocèses annoncent déjà les futures nationalités: une Angleterre, une Espagne, une Afrique du Nord, deux France, séparées à peu près par la Loire, qui annoncent la séparation entre pays de langue d'oïl et de langue d'oc." https://fr.wikipedia.org/wiki/Dioc%C3%A8se_(Empire_romain)#En_Orient
D'aulhors, lo... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 17   votar negatiu 11
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 d'abril 16.23h

Jo de nases de guit (mei que mei en Waskonia) qu'en coneishi un hèish :p


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 8
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 d'abril 13.33h

Que demandi a la redaccion de suprimir lo comentari #1 per usurpacion de pseudonime.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 15
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 d'abril 10.01h

#1 Podètz explicar çò qu'apelatz "un jornal seriós" (en defòra del fait que siá francés, puèi qu'aparentament per vos, publicar quicòm en francés es la garantia de seriositat).


Valora aquest comentari:   votar positiu 19   votar negatiu 12
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Eric Gonzales

Eric Gonzales logo rss

Eric Gonzales, licenciat en istòria e lètras classicas, escrivan, editor e traductor. A l’òra d’ara, que tribalha com expèrt a l’Institut Occitan d’Aquitània; qu’ei tanben membre deu Conselh lingüistic deu CPLO.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions