CAPCALERA: la botiga

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 21 d'abril

Eric Gonzales

Dimenge, 28.3.2021 03h00

L’occitan ne viverà pas


Comentaris 34 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (61 vòtes)
carregant En cargament





Que soi arribat ad aquera conclusion: l’occitan ne viverà pas. Quan sus Facebook e legi tots aqueths occitanistas, non solament de simples simpatizants mes tanben militants e, entermiei, militants de longa man ençà e deus mei coneguts, qui, shens cès ni pausa, devisan enter eths en francés, shens que ne n’i aja nat tà díser: “Adara, pro de francés, parlem occitan!”, ne vei pas quin la lenga nosta e poderé aver un aviéner. Que’m diseràn que los hialats sociaus ne son pas la vita reau e que soi d’acòrd; mes que’n son un rebat: quin pensar qu’aqueths occitanistas e devisan occitan enter eths dens la vita reau se sus Facebook n’ac hèn pas?
 
Internet qu’ei en principi un mejan de har víver la lenga nosta, de’u dar ua existéncia, e de l’assegurar ua visibilitat. Sus l’Internet, ne i a pas nat empach, nat article 2 de la Constitucion, qui ns’obligue a ns’exprimir en francés. Los contienguts qui i cream, qu’avem la libertat de’us crear en occitan. Eh donc, que cau constatar que quan ne i a pas nat article 2 de la Constitucion tà’us obligar a parlar e escríver en francés, la màger part deus occitanistas que parlan e qu’escriven… en francés.
 
Après l’escòla obligatòria en francés, la ràdio e la television en francés qu’estón un puishant mejan de penetracion deu francés dens los larèrs occitanofònes. Per’mor d’aquò, après la victòria parciau de la lei Deixonne (1951) qui permetè d’ensenhar las lengas regionaus – un ensenhament qui’s desvolopè au cors de las annadas cinquanta, seishanta e setanta, e qui’s desvolòpa enqüèra uei lo dia, dab mila trebucs e dificultats –, qu’aparescó la reivindicacion de l’occitan a la ràdio e a la television: har entrar mei de lenga nosta aus larèrs qu’èra ua faiçon de har empach a la francizacion qui aqueths navèths mèdias portavan tau còr deus larèrs occitanofònes, e per tant, de i defénder la practica de l’occitan. Eh donc, qué vedem uei? Tot simplament monde qui hèn emissions de ràdio en occitan, qui hèn emissions de television en occitan, qui parlan occitan quan an un micro davant, e qui parlan francés autanlèu qui ne l’i an pas mei. Quina absurditat!
 
E quan los ac hètz remarcar, suus hialats sociaus, ne’vs responen pas, o que’vs responen que s’exprimeishen en francés “tà que tots e comprengan”. Las lors publicacions an ua tan gran valor que cau que lo monde sancer e las posca léger? Que me’n sap mau, mes n’ac crei pas; e quan seré atau, perqué non pas las publicar en anglés, d’aulhors? B’ei la lenga qui da la màger audiéncia, uei lo dia (e que i son tots los traductors automatics qui cau)! Se hornitz que poderén au mensh har publicacions bilinguas (en occitan per’mor qu’ei la lenga nosta, en francés tà que los qui ne’u saben pas e comprengan parièr), que’vs disen que ne’us vaga pas de redigir publicacions bilinguas; alavetz, que causeishen de publicar sonque en francés (e non pas sonque en occitan, jamei, o quasi, las excepcions que son comptadas).
 
Per la màger part, que sostiengón – com jo – lo procèssus independentista catalan e que’u sostienen enqüèra uei. E que hèn plan. Mes, e’s son avisats que los catalans qui lutan per l’independéncia deu lor país e s’exprimeishen tostemps en catalan, e jamei en castelhan? Avisar-nse’n qu’an devut, mes shens ne tirar la conclusion qui s’impausa: un pòble viu qu’ei un pòble qui defend la soa lenga pròpia, e en prumèr en la parlant en totas escadenças.
 
Ne’us portetz pas çò qui disi ací: que’s trobarén en ua situacion de dissonància cognitiva (qu’ei atau qui apèran la tension espravada per quauqu’un quan s’avisa qu’un comportament son ei en contradiccion dab las soas ideas o credenças) e que riscarén de “tuar lo messatgèr” meilèu que d’enténer lo messatge. Lo messatge, de tota faiçon, ne l’enteneràn pas.
 
Espiatz lo lor comportament quan escriven, o escrivassejan. D’aqueths, nat, en escrivent un tèxte francés, non deisharé ua fauta; hètz observar diplomaticament a un d’aqueths qu’a deishat ua fauta en un tèxte en francés, que serà bahida escamusat, mes que’vs demandarà quau e que s’amanejarà de la corregir. Mes per çò qui ei deus tèxtes en occitan, hèi, n’ei pas parièr! Quina importància, ce’s pensan, que i aja ua fauta ací e ua aquiu, deu moment qui’s compren (tà plan díser, qui’s compren chic o mic)? Atau, com disí, non i a guaire, a un gavidaire de *Radio Planèta Occitania que cau escríver Planeta ([plaˈnetɔ]) (e enqüèra que l’aurí podut díser que cau tanben escríver ràdio ([ˈɾɾadju]), que’m tornè: “Que i a ua ràdio independenta e a gratis dens lo monde sancer, mes tu qui criticas, as ua ràdio?” E l’accent que demorè… Que sembla que la correccion de la lenga nosta ne s’amerite pas solament l’esfòrç de tirar un accent.
 
Praube occitan! Quan comencèi de militar, la tòca deus tons defensors qu’èra de reconquistar la plaça qui avès perdut dens la societat. Que calè la lenga nosta “qu’entrèsse taus supermercats” (los supermercats per lavetz qu’èran considerats com los temples de la modernitat!). Eh donc, qu’ac cau reconéisher: l’occitan qu’ei entrat tau pòste de ràdio, qu’ei entrat tà la television, mes n’ei pas entrat taus supermercats o tà las discotècas, per’mor que los qui l’i poderén har entrar n’ac an pas volut, n’ac vòlen pas. L’occitan en classa davant los escolans, l’occitan davant lo micro, e pertot aulhors, lo francés. Non, l’occitan ne viverà pas. Quin voletz que visca se ne’u parlam pas?
 


abonar los amics de Jornalet

 


 
 
 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris

3 d'abril 02.25h

Çò qu'aguest senhor ditz ei que i a gent qu'AMAGUE era lengua occitana, non que no la parle. en Catalonha tanben i a era mala costum de dirigir-se as non coneishudi automaticaments eth castelhan. Sustot as estrangèrs! Mès totun eth catalan contunhe d'èster era lengua majoritària en tot eth país a excepcion der airau metropolitan de Barcelona, a on maugrat aguest hèt, coma era rèsta deth país, era lengua prestigiosa, seriosa, e profesional, ei eth catalan, damb er espanhòu en tot èst... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 21.18h

#33 L'ensenhament de l'alemand atau com l'escolarizacion d'un mainat dens ua cordèra en occitan que son la medisha causa. Manca se pensatz que l'alemand ei ua lenga e l'òc sonque un patuès.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 17
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 21.07h

#32 Que pensi com l'autor, que la lenga non viverà pas..e me'n balhatz lo dret? E ne podetz pas comparar la transmission dab l'ensenhament de l'alemand, lo contèxte qu'ei tròp diferent, que'n soi segur qu'ac sabetz...E per çò qui ei de la nosta lenga, familhas qui parlan francés quan tots e saben lo biarnés, que'n coneishi un sarròt, e de tot atge. L'equacion qu'ei mei complèxa qu'ua simpla transmission de lenga. Que pensi de qui avem jogat... mes qu'avem perdut.


Valora aquest comentari:   votar positiu 23   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 20.10h

#30 Piri qu'aquò. Que s'exprima en occitan entà explicar que parlar occitan aus dròlles e ha'us parlar occitan ei quasi ua tortura.
En fèit que s'exprima en òc entà díser que cau deishar de s'exprimir en òc... Masochisme


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 15
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 20.08h

#29 E quau ei lo resultat de l'alemand impausat en LV1 peus parents aus eslhèves de 6au "pour être dans la bonne classe"? E crea adultes qui an hami de parlar la lenga de Goethe, de minjar currywurst en tot escotar "99 luftballons"? Donc que cau tirar deus collègis las seccions LV1 alemand? Tot lo monde qu'impausa causidas soas aus mainats sons. Que s'apèra l'educacion...
Los mainats gessits dens familhas on lo monolinguisme franchimand e'us estó impausat ne van pas deishar de parlar fran... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 15
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 17.52h

#29 Comprenèm que del vòstre vejaire, la batalha es ja perduda. Perqué contunhar de discutir? Adissiatz


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 16
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 17.24h

#26 L'occitan impausat ne balha pas enveja aus mainats...ac pòts encapiar? la màger part deus calandrons que dèishan la lenga tanlèu sortits deu sistèma...Perqué au ton avís ne hèn nat sondatge precís sus aquò tot an per exemple? Per'mor lo resultat que serà catastrofic!
#28 Merci de surveiller votre langage et soigner vos arguments, merci.


Valora aquest comentari:   votar positiu 20   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 16.04h

#25 urosament que los mainatges que rescontri son pas tan bestiàs coma tu, Topinassa !


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 17
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 14.39h

#25 Donc, que podem causir lo petit nom deus nostes mainats, l'escòla on anaran, lo hèit de'us balhar, o non, ua educacion religiosa, mes transmeté'us ua lenga e seré ua tintèina? E perqué pas un crimi?
Qu'ei conegut mantuns mainats bilingües (francés dab anglés, portugués, espanhòu o italian) per causa d'originas familiaus. E ne semblavan pas a "mariòlas"...


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 14
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de març 12.37h

#25 E vòlen parlar francés?
Qu'ei absurd. Los mainatges que vòlen parlar la lenga de sos parents (lo cervèu selecciona los sons de son environa a partir deus 6 meses) e s'ei qu'arcasten l'occitan qu'ei permor que viven dehens ua societat que'u arcasta dejà.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 17
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3
-
4 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Eric Gonzales

Eric Gonzales logo rss

Eric Gonzales, licenciat en istòria e lètras classicas, escrivan, editor e traductor. A l’òra d’ara, que tribalha com expèrt a l’Institut Occitan d’Aquitània; qu’ei tanben membre deu Conselh lingüistic deu CPLO.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions