CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 18 d'octòbre

Eric Roulet

Dimècres, 18.7.2012 03h00

Educacion 3: l’occitan


Comentaris 12 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


Aqueth conte tirat de l’espectacle de Gric de Prat, es una istuèra de las vertadèiras. Se passa a Belin-Beliet, un vilatge de cap au sud de Bordèu e se debanèt dens la purmèira mitat deu sègle passat. Tots los vielhs o casí, nos puiren contar causas atau, tant la repression de l’us de la lenga occitana estut un ahar generau.
 
La segonda partida de l’istuèra parla, de fèiçon romançada, de Jantin Benquet, lo darrèir bohaire tradicionau de Gasgonha. Aqueth que tocava lo bohausac, instrument deus solèirs desbrombats que desapareishut a la mitat deu sègle XX, victima, eth tanben, deu mespretz per la cultura populària.
 
Com la lenga, e de fèiçon mei o mens ligada, lo bohausac, torna sonar dempui quauquas annadas.

 
***
 
Quan arribèt a l’escola preu purmèir cop, de cap a 6 ans, lo petit Janti non parlava pas francés… Fau díser qu’a l’ostau tot lo monde parlava pas sonque gascon, e digun coneishèva lo francés.

Quan arribèt a l’escola preu purmèir cop, atau com tots los petits mainatges, lo petit Janti qu’avè una paur tarribla: lo còr que pataquejava dens lo pitre, la sudor que colava long de sas gautas e sustot, sentiva aquesta pishadèra que pujava, pujava…

Atau se revirèt cap a la rengenta e per lo purmèir còp que li parlèt, li demandèt:  “Regenta, qu’èi enveja de har lo pishon”.

La Dauna se penchèt cap au petit e dab un brave sonríser, li responut: “Tu feras pipi lorsque tu parleras français”.

Lo dròlle se hasot lo pishon dens la culota...

Lo dessèir, tornat a l’ostau, lo pair, tostemps d’acòrdi dab la regenta , trucava suu cuu pichon...

Aquò durèt 3 setmanas, 3 setmanas de pishons atau com de trucs suu cuu.

Quan sabut parlar lo francés, lo petit Janti comprenut, atau com los auts mainatges, que s’avè cambiat de monde e que d’ara en davant, qu’ic farré causir…

Casi tots an causit lo monde de regenta, a maugrat deu mespretz per la familha, a maugrat de la vergonha per lo pair e la mair que sonque parlavan lo patoès… Egau qu’èi de dòu d’aver vergonha deu pair e de la mair e sordèir encara, de saber que s’an vergonha d’eths medish.

Janti, eth, n’a pas podut causir, probable, pr’amor qu’us aimava de tròp. Mes digun n’a pas compres e sustot pas lo pair e la mair… De trucs suu cuu en trucs suu cuu, lo mainat s’ensenhèt de carar pr’amor de non pas poder díser çò que digun ne podeva enténer.

Es per aquò qu’un jorn, lo Janti s’aubrit lo tirador de la cosina: ací on se guardava lo bohausac deu gran-pair. L’instrument de musica, qu’èra deu monde vielh e digun n’en tocava pas mei. A la debuta, lo son qu’èra deus lèds. E pui vasut de milhor en milhor, tocava de mei en mei plan. E la causa se sabut dens lo parçan: venuren nombros per tant de venir véser lo darrèir deus bohaires de Gasconha.

Atau tocava lo Janti, tocava e tornava tocar e lèu, li falut inventar de las cançons que venevan de digun sap on, mes que tostemps contavan son monde en desbromb.

Un jorn, lo venuren cercar per tant de tocar au folclòr pr’amor qu’èra lo darrèir.

E eth, i angot. Solet sus l’empont, tocava e tocava enqüera… Atau de hèsta en hèsta e d’empont en empont, se portèren lo Jantin e son bohausac…

Mes un jorn, s’acabèt de compréner, que digun ne l’escotava pas: sonque l’espiavan pr’amor qu’èra lo darrèir, lo darrèir de tocar lo bohausac…

Alavetz, un dessèir, en tornar de la hèsta, s’aubrit lo tirador de la cosina. Pleguèt suenhosament lo bohausac e tornèt barrar lo tirador. L’instrument de musica, qu’èra deu monde vielh e digun n’en tocava pas mei.

Qu’i deu estar enqüera…



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

14 de mai 08.32h

#9 en fèit ua istuèra en gascon n'ei pas parièr que l'istòria.

Si dises "que't vau contar ua istòria", l'interlocutor que s'aten a Carlamanhe, la Pompadour e Napoleon.

Qu'ei un francisme util.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de julh 20.09h

#4 Mercés per aqueras precisions. Eths extremistas dera nòrma que desbromban tostemps er essenciau.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de julh 20.09h

#4 Mercés per aqueras precisions. Eths extremistas dera nòrma que desbromban tostemps er essenciau.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de julh 19.57h

#2
"Dempui : dialectalisme" E donc ?
"Istuèra : francisme inutil" Inutile lhèu, non enqüèra defendut per lei
"Fèiçon : dialectalisme" E donc ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 16.07h

L'occitan es una lenga dialectala. Qu'es entau. Parle emb lo meu, Roulet emb lo seu. Mas coma disia Jòrdi, una lenga es un otis de comunicacion. E queu texte nos comunica de l'emocion, fòrça emocion.


Valora aquest comentari:   votar positiu 16   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 15.22h

Vaquí una istòria qu'es de bon legir, qu'a d'unes agradarà e a d'autres agradarà pas, mas qu'es una istòria vertadièra, polida, enfin, que conta de causas que deuriam totes conéisser e qu'a ieu m'a arribat al còr. Un còp legida, me fasiá encara plaser de ne legir comentaris: "M'a agradat perque...", "Ieu coneguèri quicòm parièr...", eca. Per contra, vesi, lo monde se son mainats sonque de las questions lexicas, dels mòts dialectals, s'aquò es corrècte o pas..., e non pas de l'is... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 17   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 14.41h

#5 Totalament d'acòrdi amb la Virginia. Aqueste article de Roulet es esmovent, a ieu m'a fach plorar.

Per contra, los comentaris sus la forma (e pas sul fons) me fan cagar plan.

Eric Roulet vos mòstra la luna, e agachatz lo dit.


Valora aquest comentari:   votar positiu 11   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 13.59h

#4 Si adara se parla de dialectalisme, sabi pas que har mei sinon parlar francés !! Es, probable, mei logic d'enténer tots los joens bordalés e gascons deu nòrd en generau (dont hèi partida, a maugrat de quauques esfòrç tad emplegar un gascon un chic mensh deu sud) emplegar ua lenga artificiau per eths e l'entorn sons... Sabi pas on vam, mes ne'm sembla pas la bona dralha, e totun qu'i vam tot dret !


Valora aquest comentari:   votar positiu 12   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 13.24h

#2

Dempui/dempús/desempui (etc.) son pas mèi dialectaus que dempuish/despuish. Los prumèirs son deu nòrd, los segonds deu sud. Vesi pas perqué un parlar girondin seré mèi dialectau, mens "normau" qu'un parlar biarnés. Tenir aqueth prepaus reven au mème rasonament que "lo francés es una lenga, l'occitan es un dialècte (o un patoés)".

E amèi de corrijar (corregir) çò que n'a pas besonh de l'èster, n'ètz pas shocat per mòts qu'existissen pas : "sordèir", "tirador" (= tireta)... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 13.24h

#2

Dempui/dempús/desempui (etc.) son pas mèi dialectaus que dempuish/despuish. Los prumèirs son deu nòrd, los segonds deu sud. Vesi pas perqué un parlar girondin seré mèi dialectau, mens "normau" qu'un parlar biarnés. Tenir aqueth prepaus reven au mème rasonament que "lo francés es una lenga, l'occitan es un dialècte (o un patoés)".

E amèi de corrijar (corregir) çò que n'a pas besonh de l'èster, n'ètz pas shocat per mòts qu'existissen pas : "sordèir", "tirador" (= tireta)... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Perfil

Eric Roulet

Eric Roulet logo rss

Creator, compositor e contaire de la companhia de musica occitana Gric de Prat. Pedagòg e especialista en educacion. Es adara musician e professor d'occitan

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions