CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 18 de julh

Eric Roulet

Dimècres, 28.12.2016 03h00

N’esperrequis pas ta lenga!


Comentaris 11 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargament


Escambi escolar dab lo Lengadòc...
 
Mons escolans, que saben pas gran causa enqüera de l’occitan, entenen preu purmèir còp parlar lengadocian, o çò qu’atau se sona dens la boca d’aqueths mainatges gessits de classas bilinguas.
 
Estonament e remarcas: “Perqué ròdan pas l’«r» atau com nosauts? Aquò hèi francés!”
 
Non sèi pas briga de qué respóner. Semblan d’aver rason: enter aqueste òrre “r” a la francesa e l’accent tonic que chic a chic desvira cap a la fin deu mot, la paraula se pareish mei a de francés que non pas a de l’occitan...
 
Los professors egau, prenen suenh deus dròlles: “Atencion de pas se molhar” çò ditz, un d’aqueths, que de tira perseguís. Reviri: “Attention de ne pas se mouiller”.
 
Mons escolans son espotits d’arríser: “Urosament que s’a revirat la causa, que se non, pas jamei aurem comprés de qué se tractava...” Trufandècs, que s’i hèn au jòc de “com se ditz...?”. La tòca es de trobar lo mei com possible de fòrmas francesas... N’an pas guaire de mau....
 
Malaisèr... Malaisèr...
 
Passan los jorns e los collegians s’ensenhan los uns los auts. Son los quites mainatges bessonats que me venguren véser per me contar: “Vosauts, que podetz estar fiers, pr’amor que lo gascon es una lenga vertadèira, nosauts, nos ensenhan pas sonque un «patoès» un francés simplificat... ”
 
Soi egau triste d’enténer aquò, pensi pas que la lenga de Martí o de Bodon sii mei francisada que non pas lo gascon....
 
Qui a causit atau d’emplegar una lenga apraubida? Perqué tirar los idiomatismes e las fòrmas occitanas en tot emplegar los deu francés?  Qui pòt justificar una lenga que s’i pareish talament au francés que sons quites mainatges deishan de n’estar fièrs?
 
Non soi pas lingüista e non coneishi pas gran causa a l’etimologia, a la gramatica istorica e totas aqueras causas saberudas... Mes que sèi que quan aubrissi un diccionari, sovent i a duas, o tres paraulas diferentas e tostemps se tròba en tot purmèir lo mot francés. Pareish que  se ditz en occitan tanben,  dens tau o tau endrèit...Mes perqué gahar aqueth?
 
En cinc cents ans de comunautat de vita, las duas lengas, solide s’escambièren plan de paraulas, shens parlar de la medisha origina latina. Mes perqué donc causir per ensenhar las fòrmas francesas quan se tròban las fòrmas occitanas, totjorn emplegadas  e vivas? Perqué díser “molhat” quan s’enten,  dens bèra tropa de bocas, lo mot  “chòt o shop”?
 
Es un jòc que nos escapa? Es mei “facile” (aisit)?
 
Qu’ic volhim o pas, a l’interior de cada dialecte, la lenga es a se normalizar e de hèit, a de que pòt servir d’ensenhar l’iperdialectalisme dens lo monde de uei? Mes egau, se nos fau bastir una lenga mei o mens unificada, perqué donc causir d’estar au mei prep com possible de l’enemic? Los lengadocians s’agradan milhor de s’esluenhar deu gascon e de vesinar dab lo francés?
 
Enteni arríser los que pensan qu’èm a apitar una lenga farlabicada e artificiau... Mes perqué “chòt” seré mei artificiau que non pas “molhat”? De pertot, au mens en gascon, s’entenen bravament las fòrmas occitanas, l’emplèc d’un mot francés es pas mei artificiau que non pas la fòrma occitana...
 
Alavetz, perqué balhar deus gatges aus que pensan que l’occitan es pas una lenga vertadèira e sonqu’un dialecte deu francés que s’amerita pas de subervíver?
 
Avem aquí, una mena de vergonha de la lenga, atau com dens lo passat nos ensenhèt l’escòla? Justificar la lenga dab la francizacion: una expression navèra de la vergonha linguistica?
 
Egau los mainatges n’an pas coneishut lo temps de la vergonha, e s’ameritan una lenga bèra que posquin portar dens lo monde de doman. Una reconquista de la dignitat.
 
En Gironda, solide qu’èm plan tardèirs dens l’ensenhament de la lenga: au mens que causissim un gascon deus bons, atau de non pas tornar har las enganas deus vesins...
 
Que nos profieitin las errors deu passat.




Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se podètz sosténer en venent sòci dels Amics de Jornalet o de l’associacion ADÒC, contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

29 de decembre 00.16h

Aiçò s'apèla la substitucion lexicala e gramaticala de la lenga dominada per la lenga dominanta, e es pas lo biais pus gloriós qu'una lenga minorizada age per morir.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 15.29h

D'acòrdi e pas d'acòrdi amb aquel article d'opinion:
-Primièr, dins mon canton de Lengadòc, auriam dich, pensi, mai o mens quicòm coma : " Atencion de se trempar pas" en rotlant la "r", e amb lo "pas" negatiu a la fin e non pas al mièg.
Segond, coneissèm totes, de monde qu'an una lenga magnifica, al regard de la sintaxi, de l'accent, de la musica, mas sovent claufida de francismes dins lo vocabulari. Es qu'es lo vocabulari (emai, solide s'es important) çò pus malaisit de corre... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 15.05h

#8
Atencion ! Aquera paja qu'escrivuri e que cítatz a tot invèrs
- 1) es sonque valabla per lo gascon septentrionau (bèth-arremat de mòts que son dedens son apropriats en gascon meridionau, en lengadocian, etc.)
- 2) necesitarà una revision !! (m'i sui pas encara atalat perque n'èi pas pro leser)


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 15.01h

De consultar per totes los occitans, lengadocians o gascons per amor d'evitar los neologismes de farlabica

http://losarmoneir.unblog.fr/2014/02/21/los-mots-fatigants-a-lugir-e-ad-entender-en-co-deus-occitanistas-nord-gascons/


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 13.31h

#6 "Banhar", en provençau...


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 13.26h

#2 Sus de que s'apueja vòstra afirmacion un pauquet peremptòria e generalista ("cal dire que en Lengadòc e Provença s'ensenha un occitan marrit en fonologia e sintaxi, calcat/tradusit sul francés") ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 13.13h

E òc !
D'alhons, ''molhat'' (e ''mulhat'') es gascon e occitan pus generalament : ''molhar'' (XIIIe-XIVe siègles, XVe siègle dens les Lanas), ''molhament'' (Montpelhièr XVe siègle), mulhadura (Provença XIVe siègle)... (https://apps.atilf.fr/lecteurFEW/index.php/page/lire/e/174564)

En nòrd-gascon, am tanben : trempe, chòc, (aqueths dus son bien coneishuts en francés regionau) napit, gohat, choncat, chompat, chompe...


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 12.51h

Lhèu que desparli mes capvath la mia petita garba de sinonims que i a ua gradacion de sens (qui pòt variar segon los parlars, solide):
1. umid(e)
2. molhat
3. tremp(e) (molhat hòrt mes au dehòra e pro)
4. chop/shop (tremp dinc a l’òssa!)
… e tot un haish de nuanças com eishaporlat, embevut, embrumat, embugat, endugat, engorgossit, gòhe/gohit… probable, en cavant, enlà d’un dotzenat de mots (dab los vèrbes e substantius correspondents).
Per exemple "endugar", com "gohir", que’... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 12.05h

Adiu Eric, bonas hèstas !

Èi duas remarcas :

- Cresi que parlar una lenga gramaticalament corrècta es pus important que non pas rotlar los ''r'', amèi s'es important tanben. E sustot les conjugasons : puirí... puirEm puirEtz ; causiri... causírim, mès au condicionau causirí causirés causiré causirEm causirEtz ; l'acent tonic : que causÍssim, que vÚlhim, qu'arribÈssim etc.

- Solide que fau privilegiar les fòrmas gasconas quòra existissen, mès shens forçadament tombar dens l'i... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 11.47h

Per acò cal ensenhar un occitan estandard pluticentric. Tanben cal dire que en Lengadòc e Provença s'ensenha un occitan marrit en fonologia e sintaxi, calcat/tradusit sul francés.

Pensi que cal distinguir coma en catalan Moll, Mullat el xop

XOP (adj. Molt mullat (or., bal.); cast. calado, empapado, hecho una sopa. Les ovelles ben xopes y allanguides, Rosselló Many. 114. Al llampec del xop tallant un dia | rodolaven les testes, Alomar Columna 225. Els guardes estaven xops fins al moll de ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Perfil

Eric Roulet

Eric Roulet logo rss

Creator, compositor e contaire de la companhia de musica occitana Gric de Prat. Pedagòg e especialista en educacion. Es adara musician e professor d'occitan

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions