CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 9 de decembre

Gabrièu Balloux

Dimècres, 4.1.2017 03h00

Toponimia gascona (II): En vath de Dordonha e de Garona


Comentaris 2 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (2 vòtes)
carregant En cargament


Les ribèiras (= planas alluvialas) son pas fòrça mencionadas dens la micrò-toponimia achí; per contra, am la Ribèira e Sent German de la Ribèira coma noms de comunas, amèi Ambarés (o se vòletz Envarés) que vèn deu latin in vallensem.
 
Los petits afluents son qualificats de:
 

jalas, dens la palud au nòrd de Bordèu; maugrat lo toponime la Jalle o lo nom de la comuna de Sent Medard de Jalés (= lo país de les jalas), se retròba mèi que mèi en idronimia;
 
estèirs, en amont de Bordèu entà Verdelais e sus la Dordonha deu Bèc entà lo vesiat de Castilhon; tròbam l’Esteyrolle, l’Esteyrot, l’Estey Noir;
 
rolhas, quauque còp, notadament coma idronime entà l’Isla Sent Jòrge; l’Ulha, qu’es un estèir, èra aperat la Ruille per los vielhs.
 
Fau precisar que los tres tipes d’afluents an de sens diferents. Atau, un estèir (deu latin estuarium) es un riu somés a l’influéncia de la marèia dinamica; una jala es un canau d’irrigacion o de drenatge; una rolha pòt tanben n’en èster dens la valèia, mès es sustot un petit riu au debit intermitent.
 
Çò qu’es redde mèi abondós, son los toponimes de tipe palud e barralh. Les paluds èran ―e son encara― generalament devoludas a l’elevatge bovin e equin. Atau lugíssem sus les cartas: Barrail de Baron, du Bec, Cardinal, de la Conteau, du Cournau (cornau = vilatjòt o pèça en còrn), du Grand Marais, de Meyraud, de Monsieur de Cursol, de la Salle, etc., shens comptar los nombrós derivats Barraille, Baraillot... Un sinonime de barralh es clau: le Claud, le Clauzet, Clauset, les Clauzots, Claoux...
 
Aquò dit, l’escrivan libornés de lenga gascona Jan-Edmond Lapelleterie, dens sa cançon Lo vin de la Pataisha, parlèva de barralh per una pèça de vinha:
 
Sus lo versant de Molinet / Tot pròishe dau Pont de Cloquet,
Èi un barralh de vielha vinha / Expausada au solelh levant,
Fèi virar la tèsta au passant / Les plants, picats en dreita linha,
En fins cepatges son grefats / De cabernèth e de preishac.
 
Per palud, donc, pòdem donc véser aqueth mòt demb totas les ortografias: la Palu (a Borg), la Palue (a Brana), la Palus (divèrs lòcs). I a tanben de derivats, coma lo famós quartèir nuitèir de Paludate a Bordèu o Paluda a Sent Estèfe. Tròbam coma qualifiatius: la Palus du Gardera (garderar = lòc gardat, cf. vedat, gardèra) o la Palus Contaud (Sent Sèuve). Aqueth darrèir mòt m’intriga perque lo retròbam sonque dens de zònas de paluds ―Sent Loís de la Contau èra una anciana parròpia, anuit dens la comuna de Brau e Sent Loís―; una sorça hèi de contau un sinonime de palud mès shens referéncias, quòra aurí pensat que significa’‘apartenent ad un comte’’.
 
Lugiri dens un article de Benedicta Boyrie-Fénié que la Souys (disen [la suj]) es sinonime de palud. S’i escai en efèit que, dens lo FEW, pòdem lugir qu’un solh es un braudèir, un changòt. Pus interessant, lo medís sens de’‘lòc marescatjós’’ (deu latin medievau groa) s’aplica a l’île de Gruère, a Tolena (cf. tanben la Gruèra, pròishe Tonens)[1]. Idèm per Brau(d), un mòt sustot landés mès Brau es coneishut dens lo Blaiés pr’èster una comuna... marescatjosa.
 
Dívem pas aublidar tanpauc la cultura deu noguèir: aqueth aubre, comun dens les ribèiras, balha tot un flòc de toponimes: les Nougueyries, Nougeyrasse, Nouguey... I a tanben Nougarède (a Salinhac) mès’quò’s probable un nom de familha. Notaram que la comuna de Gontaud de Nogaret a la medissa etimologia. L’òli de notz èra d’alhons una produccion de l’Agenés ribeirin.
 
[1] LARTIGUE Ph., Toponymie de la commune de Biscarrosse. Document inedit telecargable sus gasconha.com.
 



Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se podètz sosténer en venent sòci dels Amics de Jornalet o de l’associacion ADÒC, contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

4 de genièr 18.22h

#1
Me sembla que ''de Barès'' = ''de Varés'', autament dit èra un nom de tèrra. Quò's l'especialista Benedicta Boyrie-Fénié que prepausèt l'etimologia ''in vallensem''.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de genièr 10.25h

Embarès seriá puslèu un nom de persona: En Barès, concretament lo marqués de Montferrand (Tizo de Barès).


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Perfil

Gabrièu Balloux

Gabrièu Balloux logo rss

Etnobotanista, diplomat en agronomia-environament. Creator e redactor dau jornau electronic Lo Sarmonèir

mai d'informacions

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions