CAPÇALERA: VAU SERENA
CAPÇALERA2: ESTRENA DE L'AN

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 21 de febrièr

Gabrièu Balloux

Dimenge, 17.2.2013 03h00

La lenga desgitada*


Comentaris 13 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargament


I avèva un còp un òme, un poèta veson, que vivèva praube, cobèrt de pelherauds –un missard, se vòletz–, divent s’aucupar de sons mainatges. Una desserada d’ivèrn, una fimèla, transida de frid e mau dringada era tanben, truquèt a sa pòrta. Li dubrit e l’instalèt davant lo huc per que sons dits se desgraupissin. Tanlèu escalorida, la fama se presentèt:
 
– Sui la lenga gascona (disèvan pas encara “occitana” mès èra parelh dens lo hons), e me vací desgitada de tots. Desgitada, quòra, i a encara chic de temps, èri dens totas las bocas suus marcats de Bordèu! Mès adara, las recardèiras se hèsen vielhas e lurs hilhas s’assajan au francés; amèi vòlen parlar coma los de París. Quòra pensi que Bordèu es ma vila tan aimada, plenha de mons pus beròis sovenirs!
 
L’òme èra tot esmovut. Sa prauba mair, anuit dispareishuda, l’avèva breçat sonqu’au son deu gascon. La vielha cançon a breça “Som-som” li tornèt a la memòria. Praube paraulís, coma èra tombat bas!
 
– Escota, lenga gascona: vau te gardar a l’ostau, maugrat la praubetat on vivi, e te sonhar lo temps que fadrà. Lavetz, quòra seràs reviscolada, requimpada, que t’auràs retrobat las colors, te presentarèi aus Bordalés en lisi disent: “vací vòsta mair, vòsta sòr, vòsta esposa... vos la torni, assajatz de ne jamèi l’aublidar, era que vos aima tant!”
 
Aquò se passèva en 1870. Qu’es donc vinguda aquesta dòna cent quaranta tres ans après? Francizada d’un bòrn, biarnizada d’un aut, lengadocianizada d’un aut bòrn encara. Pòdem díser qu’es un metissatge! Veiram bien la seguida.
 

 
_____
* Basat sus un conte deu poèta bordalés Teodòre Blanc (1840-1880)



publicitat
BANER1: AOF



Comentaris

21 de julh 20.09h

#7 M'adobi damb Gabí : cuti pas qu'èsti un calc dau francés "rescauhar", simplament lo desrivat dau latin tardèir calefare, loquau balha egau en lengadocian calfar, calfare en italian, etc.
Lo prefixe -re es la varianta nòrd-gascona d'-arre shens lo /arr/ prostetic, rescauhar o arrescauhar son de las formacions gasconas irreprochablas. Escalorir n'a pas exactament lo medís sens dens l'uatge (cf contèxte) : escalorissen una persona qu'a freid, escalorissen (o rescalorissen) lo còr de qua... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 de julh 18.22h

#2 Nani, los Secrets dau Diable, es dau parlar garonés de Bèglas, distinguible de la permèira uelhada dau protò-medoquin de Blanc ! L'autor daus SDD es un dishut Lamarca, sabem pas mei. Blanc compausèt un roman-huelheton dishut Caufrès, lo mobile dau "troisième" batalhon, inedit ad aquesta òra. Sabem tanben que fut autor de teatre, mès nada de sas pèças ne 'ribèt dincas a nos, sola una indicacion dens lo Journal des Spectacles de París en 1879 nos hèi saber qu'una comedia de Blanc... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de junh 19.49h

Gabrièu,
M'ha semblat una història molt interessant.
Amb el teu permís en faré difusió.
A Catalunya també ens cal treballar fortament per no deixar fer passos més enrere a la situació dramàtica del català; situació fonamentada i per a la qual treballen sense descans des del govern de Madrid.
La presència d'aquestes llengües a l'escola i l'ús desacomplexat al carrer pels qui les parlem han de ser un element per garantir-ne la supervivència.
Una abraçada i ja ens anirem lleg... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de març 08.09h

#9 Granmercés.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de març 21.57h

#8
Sus : http://losarmoneir.unblog.fr/2013/01/14/bordeu-th-blanc/


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 de febrièr 19.56h

#1 Adiu Dàvid,

ua question: lo tèxte originau de Teodòre Blanc e's pòt trobar en quauque part sus l'Internet ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de febrièr 21.50h

#6 Que'm sembla que "rescauhar" ei un calc per la faiçon dont ei format. S'èra un mot gascon, que deveré estar un iteratiu de "escauhar", poder remplaçà's per "tornar escauhar", mes n'a pas briga aqueth sens.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de febrièr 21.45h

#5
Òc, "escalorir" es un mòt garonés/vasadés. Aquò dit, emplègui tanben "rescauhar" ; qué hèi diser qu'es un francisme ? Vèn deu latin, non ? E s'èra un francisme seré puslèu "reshaufar" (?)

PS: i a tanben, dens las extrèmas marjas nòrd-gasconas (libornés,....) : "rescaurrar" e "escaurrar".


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de febrièr 19.55h

Autament, qu'ei interessant de véder qu'en Gironda com en Bearn lo mot natre qu'ei "escalorir" e non "arrecauhar" o "rescauhar", qui son a de bonas francismes qui cau espudir.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de febrièr 19.52h

#3 Tanben: dens lo hons --> fin finala


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Perfil

Gabrièu Balloux

Gabrièu Balloux logo rss

Etnobotanista, diplomat en agronomia-environament. Creator e redactor dau jornau electronic Lo Sarmonèir

mai d'informacions

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions