CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 22 de febrièr

Gerard Funés Martín

Dimècres, 3.8.2016 03h00

13 anecdòtas de la revirada dels toponims occitans a las lengas oficialas


Comentaris 12 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargament


Qui a pas procrastinat qualque còp a sautar d'article en article sus Viquipèdia, a cercar e a descobrir de recantons d'Occitània, d'encontradas, de limits, de curiositats...? Plan sovent, se t'interèssa la lenga occitana, cèrcas tanben d'ont ven lo toponim de ton vilatge o de ta vila, que la màger part del temps es pas oficial jos sa forma occitana.


A partir d'aquí, vesèm qualques causas que trucan, ont la traduccion trantalha. De curiositats coma Visoas / Vigeois (País d'Usèrcha), ont l'escritura es completament diferenta mas la prononciacion es la meteissa, la dicotomia Vaquèira-Baqueira en Val d'Aran, noms del vilatge e de l'estacion d'esquí respectivament, o tanben mai d'un vilatge nomenats Sench Amand, que son venguts Saint-Chamand, o Sanch Èli vengut Saint-Chély... Mas n'i a plan mai. De cambiaments completament radicals qu'amagan d'istòrias d'imposicion o de vergonha, e que fan tanben partida del bagatge d'aqueste país. Fruch d'aquelas erràncias, apareis aqueste recuèlh, que poiriá èsser fòrça mai long e plan segur que i aurà de legeires que i poiràn collaborar amb lors coneissenças.

 


Fiançac / Portes-lès-Valence (Valentinés)


Fiançac es una comuna dins la banlega de Valença que, e mai se fins al sègle XIX èra majoritàriament agricòla, cresquèt fòrça al començament del sègle XX. Es per aquò que sas elèits decidiguèron, en 1908, de cambiar lo toponim en "Portes-lès-Valence" (Pòrtas de Valença), en tot abandonant lo nom original simplament per rebatre lo fach qu'èran a costat d'una granda vila.


 

Limon / Limone Piemonte (Val Vermenanha)


La prononciacion locala del nom de la vilòta en occità s'endeven amb l'ortografia actuala: Limon. Proven de la simplificacion del diftong de "lai" (o "alai"), combinant amb "mont" (o "amont"). La marrida interpretacion en la traduccion del toponim a l'italian a quitament menat a incorporar un limon dins l'escut de la vila e que l'enclugam dins aquesta tièra d'escarlimpadas.


 

Sent Julian d'Empara e Livinhac lo Bas / Capdenac-Gare (Fijagués)


Sent Julian d'Empara e Livinhac lo Bas èran dos vilatges roergats pichonèls e tranquils sus la riba d'Òlt fins que decidiguèron de lor metre un camin de fèrre per religar Fijac e Vilafranca de Roergue. Sus la riba carcinòla del riu, i aviá un vilatge nomenat Capdenac per ont passava la linha, mas coma èra ennaut d'una còla, se decidiguèt que la gara seriá construcha dins la plana de l'autre costat del riu, sul territòri de Sent Julian. Aital, la gara balhèt naissença a un quartièr, puèi fin finala a tot una vilòta qu'engoliguèt los maines, que, en fusionar en una meteissa comuna, prenguèron lo nom de la gara... del vilatge d'a costat.


 

La Vacha / Beauvallon (Valentinés)

Fòrça toponims d'un pauc pertot provenon de questions simplas, naturalas e abitualas, coma per exemple d'accidents geografics, de bastiments o quitament de la fauna e de la flora d'alentorn. Ça que la, los estatjants de La Vacha, just a costat de Fiançac, devián pas èsser convencuts pel nom de lor vilatge e pensèron en 1890 que de cambiar lo nom de la comuna per Beauvallon (literalament, "bèl valon") seriá mai de bon veire dins la modernitat e per l'imatge del vilatge, malgrat que, a mon vejaire, la singularitat de "La Vacha" me sembla mai interessanta e aisida de remembrar. Perqué n'aver vergonha?


 

La Sala / Decazeville (Bacin de la Sala)

Lo Bacin de la Sala foguèt un territòri minièr que visquèt una fòrta industrializacion amb la revolucion industriala mercés a la combinason de ressorsas del quite parçan, e del Valon de Marcilhac e del Causse Comtal vesins. Lo nom de La Sala es documentat tre l'Edat Mejana, mas en 1830 la vila formada pel desvolopament prenguèt lo nom de "Decazeville" en l'onor del duc Élie Decazes. Es el que dobriguèt las primièras usinas, que, a lor torn, crearián puèi la consciéncia de classa d'unes obrièrs plan combatius, que plan segurament seriá pas tròp estada de l'agrat del quite duc Decazes.


 

Sent Laurenç daus Urmes / Saint-Laurent-des-Hommes (Dobla)

En Peiregòrd, la combinason de la glèisa de Sent Laurenç amb los olms –"urmes" dins lo dialècte lemosin local– dels alentorns donèt lo toponim de Sent Laurenç daus Urmes. La traduccion al francés, que revertariá un Sent Laurenç daus "Òmes", a pas cap de relacion amb la denominacion del departament de Dordonha coma "Pays de l'Homme", mas amb aquesta anecdòta, an un argument de pes per justificar l'eslogan –un chic arbitrari, o cal ben dire, ça que la.

 


Sent Joan le Nòu / L'Union (Tolosan)

Aquela comuna es bensai la qu'a cambiat mai sovent de nom de tota Occitània. A la debuta, n'èran doas (Bèlvéser / Bélbèze, e La Cournandrie, que n'avèm pas sabut trobar lo nom en occitan), que fusionèron jol nom de "Saint-Jean-de-Kyrié-Éleyson" pendent la Revolucion. Un an pus tard, se decidiguèt –Dieu mercés– de ne remplaçar lo nom per "l'Union". Al cap d'un temps, se'n dessepara Sent Joan le Vièlh (en francés, "Saint-Jean" tot cort). Çò mai confús dins tot aquò es que, al jorn d'anuèch, i a de gents que dison "Saint-Jean-de-l'Union" per parlar tant de l'una coma de l'autra de las doas comunas.

 


Quand l'escritura en occitan parla, mas en francés se compren pas res


I a d'autres cases que lo nom en francés amaga lo sens del toponim mentre que la forma occitana es de bon comprene, coma per exemple: Vathmala / Bethmale, en Coserans, conegut pel formatge del meteis nom; Bèthhag / Betchat, tanben en Coserans, e La Fag / Lafat, en Nauta Marcha, que partejan la fobia als fages dins lors noms sens que sacham perqué; Bòsc Sec / Bosset, dins lo Landés, e Franceschas / Fransèches, en Nauta Marcha, qu'al primièr li amagan la secaressa e al segond li la ajustan per pas un sòu.


 

Lo Pònt de Montverd, Fraissinet de Losera e Sent Maurise de Ventalon / Pont-de-Montvert-Sud-Mont-Lozère (Cevena Gavaldanesa)
 

Los redecopatges administratius de l'estat francés son la font d'un fum de toponims nòus per de comunas eissidas de fusions, que lor cal cercar de noms qu'agraden a totòm. Un dels que se poirián considerar coma los mai WTF de tota Occitània es aqueste. Las tres comunas fusionèron lo 1r de genièr de 2016 e decidiguèron que lo nom mai apropriat seriá d'encadenar lo nom de la comuna mai granda amb la reflexion que "las tres comunas son totas al sud del Mont Losera", creant aital un nom quilometric e, solid, fòrça artificial.


 

Mas tot es pas perdut!


Castèlnòu de Braçac, Ferrièiras e Lo Marnhès èran tres comunas que fusionèron tanben en 2016, mas –a mon vejaire– quitament se lo nom l'anèron pescar al país de la fantasiá, es substancialament mai polit. Lo novèl toponim de "Fontrieu" fa referéncia al maine que se sona en francés "Nonrieu" (òc?), al centre geografic del bacin de la comuna nòva, en remplaçant "Non" per "Font" pr'amor que i a fòrça fonts sul territòri. E çò melhor de tot, es que se pòt traduire en occitan!



publicitat



Comentaris

11 de junh 10.13h

E tanben Vaissa (Vesse o Vaisse) devengut Bellerive-sur-Allier...

A la fin del sègle XIX arribèt la mòda d'apondre un qualificatiu per destriar las omonimias. Las Vilanòvas, Vilafrancas... se trobèron d'un còp "de Roèrgue", "d'Albigés", "de Mar", etc.
Los "parlaires naturals" emplegavan pas aqueles qualificatius.

Mai recentament, los oficis de torisme butèron Dinha a se dire "les Bains" o Còrdoas "sur Ciel"...


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de junh 11.39h

#4 En Lausèra, localament, la "L" se pronóncia "G", coma dins garatge.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 d'agost 14.17h

Ailàs, n'i a un fum! Dins Niça-Vièlha, la "carriera dei cròtas" es devenguda "rue des grottes" (i a de toristas que cèrcon lei baumas per li visitar...).
Dins lo vilatge onte rèsti, un Adjonch de la Comuna es vengut trobar l'IEO per s'entresenhar (bòna idèia!) en vista de tornar faire l'inscripcion de l'entrada, marcada "Leï trege raï" (dins aqueste quartier son lei fònts que dónon l'aiga per tot lo vilatge). Li donam l'ortografia normalisada ("Lei tretge rais", coerenta amé lo pan... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 d'agost 01.10h

#3 Òc, lo vilatge existís encara, plan segur, çò qu'es peculiar es lo nom de la comuna que cambièt!


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 d'agost 12.29h

Ai oblidat de parlar de l'excepcionau "Montpellier-le-Vieux" en Roergue que son nom occitan originau es "Lo Clapàs-Vièlh".

Per aquelei que lo sauprián pas, lo "Clapàs" es tanben l'escais nom de la ciutat de Montpelhier.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 d'agost 13.38h

Dins mon recanton d'Albigés, i a un airal "Font Freja"; la prononciacion locala es donc " foun frEtso"( excusatz me, coneissi pas tròp plan los simbòls fonetics) ; per assimilacion al francés, aquel " ts" es vengut en francés "ch" e donc en francés " Font fraiche" ; donc lo monde, los que demòran a parlar occitan- dison "Font Freja" en occitan, e " Font Fraiche"( donc- Font Fresca), en francés; totes los autres e los novels venguts dison, solide, "Font Fraiche", terminologia ara ava... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 d'agost 13.25h

Ai descobèrt aqueste sit que balha las formas foneticas de comunas dichas Sanch Èli https://books.google.fr/books?id=hyaV-OpOMNcC&pg=PA95&lpg=PA95&dq="saint-chély"+patois&source=bl&ots=rw7GABfO6j&sig=Db2lVfYxTgQz7ATjFZdkRX5steI&hl=ca&sa=X&ved=0ahUKEwjA7uCXjaXOAhWHORoKHfhqDLgQ6AEIKDAG#v=onepage&q=%22saint-ch%C3%A9ly%22%20patois&f=false


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 d'agost 13.20h

Un cas de toponimia que repren (quasi) sa fòrma occitana.

Saint Nazaire pren lo nom de Sanary en 1890, transcipcion aproximativa de l'occitan San Nari.

http://www.sanarysurmer.com/Decouvrir-la-ville/Presentation-de-la-ville/Historique


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 d'agost 13.01h

Cor(t)nandriá (cort de l'Andri(v)iá?)

Saint-Chély-d'Apcher
Prononciacion : [sentsh 'age] (Camproux),
[sentsh 'axe] (Camproux), [sentshj are daz atshju] (Gilliéron & Edmont)
Explicacion : de sant Hilarus.
Nom occitan : Sench Ale (dels Achièrs) http://www.oocities.org/toponimiaoccitana/48.html


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 d'agost 11.44h

Fiançac eisistís totjorn (Francisat en "Fiancey")

https://www.google.fr/maps/@44.808072,4.8551411,3a,75y,63.51h,73.46t/data=!3m6!1e1!3m4!1sOE_Lz_7EArA1RznB9lve_g!2e0!7i13312!8i6656!6m1!1e1


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Perfil

Gerard Funés Martín

Gerard Funés Martín logo rss

Catalan installat a Tolosa, estudiant en sciéncias politicas e activista LGTBI

mai d'informacions

contactar l'autor

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions