CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 17 d'agost

Gerard Joan Barceló

Dimenge, 17.3.2013 03h00

Argeria, colonialisme, independentisme


Comentaris 14 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargament


Ne parlèri dins mon primièr article per Jornalet, “Entre quatre lengas”: soi filh de pè negre, valent a dire d’un europèu d’Argeria. E mai felen: dos de mos quatre grands i nasquèron, e del costat de ma mameta pairala, l’implantacion dins aquel país es fòrça anciana, tant anciana que ma mameta sabiá pas d’ont venián sos avis. Aquò se pòt ça que la devinar amb de noms coma Tolon (en grafia classica), d’origina clarament provençala, o Brisach que, el, fa puslèu pensar a Alsàcia o Alemanha.
 
En Argeria, i soi encara pas jamai anat. Un viatge amb mon paire èra estat previst, fa vint ans, mas la guèrra civila entre los islamistas e lo poder central l’empachèt. Jamai vesitat, lo país ancestral demòra pròche, gràcias als racontes pairals. Mon paire, d’efièch, despuèi mon enfància, m’a volgut transmetre l’istòria de la tèrra que li calguèt quitar dins sa 17a annada e que benlèu tornarà pas jamai veire. En mai d’aquò, tant son accent magrebin de son parlar enrabassat d’estranhas expressions coma la cosina de la mameta amb lo meteis lengatge an donat una realitat concreta a las istòrias argerianas.
 
Subretot, amb mon arribada en Corsega, Argeria foguèt lo ponch de partença de ma reflexion personala sul colonialisme.
 
D’en primièr, m’a inspirat d’orror per l’estat francés: sa volontat de dominacion, la colonizacion massissa, son idèa de far del meteis territòri tres departaments (doncas jos la lei comuna) e una colonia (doncas separada de la meteissa lei comuna), la discriminacion institucionala, la causida de la repression nècia puslèu que de la negociacion...
 
Puèi, me soi malfisat de las simplificacions. Per exemple, l’estat francès a parlat de repatriats per qualificar los pès negres que deguèron en massa partir per França en 1962. Mas França èra de verai lor pàtria? Se sap qu’en realitat provenián de Malta, d’Espanha, dels Païses Catalans, d’Itàlia, e formavan un mosaïc de pobles que se mesclavan dins lor lengatge. Tanben cal dire, de segur, que demest los ciutadans franceses que s’i èran installats i aviá d’occitans. Per aiçò lo limit entre colons e immigrats i èra pas clar.
 
En mai d’aquò, me soi avisat de las trapèlas del nacionalisme. Que ganhan los argerians s’un nacionalisme arabomusulman remplaça lo nacionalisme francés? Se cal escafar l’istòria complèxa d’aquel país ont tant de civilizacions se crosèron? Se la cultura mai anciana d’Argeria, la dels amazighs, es a pro pena respectada?
 
Enfin, pensi que la mesura de tota causa es la sofrença umana. Cèrtas, l’independéncia d’Argeria èra indefugibla, perque res se pòt pas bastir sus l’injustícia, mas cada còp que pensi a aquela tèrra a l’encòp pròcha e luènha, vesi las lagremas de mon paire e de ma mameta, totes dos exiliats dins l’espaci e lo temps.
 
En conclusion? La reflexion personala sus Argeria s’es esperlongada en combat independentista occitan. L’estat francés, edificat sul centralisme, monarquic puèi republican, comprendrà pas lo drech dels pòbles, e ja avèm perdut fòrça temps en volent creire que cambiariá; l’esquèrra francesa es jacobina, la drecha es bonapartista, son las doas fàcias d’una meteissa pèça de moneda. Se, de verai, desiram la generalizacion de l’ensenhament de la lenga e de la cultura nòstras, o caldrà ganhar en se fasent respectar, e aconseguirem pas cap de respècte se, per començar, mostram pas cap d’independéncia de pensada, condicion necessària a l’independéncia politica en se. Mas mon independentisme es pas nacionalista: separi l’estructura politica de las populacions. Ai pas jamai acceptat l’slogan còrs I Francesi Fora (los franceses defòra) que se legís de còps encara sus las parets de las vilas, mas auriái comprés A Francia Fora (França defòra), ja que se seriá tractat non pas d’estigmatizar de gents mas de combatre un sistèma politic. Totòm pòt èsser occitan o còrs o breton, las lengas, las culturas, e mai las tèrras se partejan. Fin finala, èsser occitanista, es èsser umanista: ai totjorn pensat qu’Occitània seriá pas una segonda França, amb lo chauvinisme coma doctrina oficiala, amb l’obligatòri contraròtle de tot, amb la passion fanatica de l’uniformitat. Poder parlar sa lenga en libertat, poder conéisser son istòria, e partejar tot aquò amb qui o vòl. Bensai, se podèm bastir una bèla Occitània, mon paire e ma mameta auràn pas perdut lor Argeria de badas.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

20 de març 00.31h

#13 En aquel cas, seriá interessant de'n parlar, Gèli! :-)


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de març 21.31h

comentari 10
"Los grands esperits se rescontran" çò dison en francés
Car amic Gerard ton idèa, me tafura dempuèi d'annadas


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de març 21.31h

comentari 10
"Los grands esperits se rescontran" çò dison en francés
Car amic Gerard ton idèa, me tafura dempuèi d'annadas


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de març 19.06h

Pensi de que de Pè Negres n'i avèvan duas menas. Los grans proprietaris terrencs qui èran los vertadièrs colons, puish los "petits Pè Negres" qui tribalhavan a la pòsta, coma regents, que miavan los trins e tot aquò.
La diferéncia ei grana. Ne coneishi un pialat de hilhs de "petits Pè Negres".
Quan arribèm a Tolosa en ... 1962 de Lille, mon pair tribalhava a EDF e l'immòble èra plen de Pè Negres d'EDF qui èran arribats eths tanben au medish moment. Qu'èi seguit lo men mainadèr a... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de març 16.39h

#9
#8

Grandmercé, Maime e Matieu, per vòstrei testimoniatges que mòstran la complexitat d'aqueu pòble mediterranèu. Sabi pas se trobarai lo temps per aquò, mai m'interessariá d'escriure l'istòria dei pès negres d'un ponch de vista occitan - e tanben catalan, pr'amor de meis originas malhorquinas.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de març 11.50h

#8 Ma grand èra naissuda en Tunisia de familha siciliana. Pareis que sei gents s'èron installats en Tunisia avans l'arribada dei francés. Parlava l'arab dialectau tunisian e çò que sonava lo "bastardo", mesclanha d'arab e de sicilian. Parlava pas l'italian estandard, e lo francés l'aprenguèt ben après, evidentament.

A la mitat deis annadas 40, amb mon grand qu'èra d'Orlhac e militar francés en Tunisia pendent la 2nda GM, s'installèron a Montauban. Tornèron en Tunisia après quauque... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de març 00.15h

Sus la patria de los "rapatriats" ai un tesmonhatge interessant. Quauquaren que ne'n parlas pas dins ton article. Frotjei dins la banlega parisenca. Avia una vesina jusiva que me balhet totjorn daus bonbons, daus gasteus e mai dau pan azime per las Paques jusivas (me sembla). Era una jusiva tunisiana arabofona. Era veuva. Ela e son ome, que trabalhava per la posta me sembla, avian degut "tornat" en França a l'independéncia de la Tunisia. Son ome es mort de tristessa en quauquas annadas. Trite... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de març 16.34h

#6 Òc, seriá ora que los occitanistas que vòlem l'emancipacion completa d'Occitània trabalhèssem ensems.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de març 15.34h

#5 Car Gerard
As milanta còps rason d'insistir sul projècte politic ... es aquò l'important !
Lo PNO, Libertat, Iniciativa per Occitània an totes en comun de refusar una nacion occitana barrada, es per aquò que soi nacionalista occitan e sòci del PNO.
Apuèi i a de divergéncias que son pas gigantas per çò qu'es del biais de i arribar politicament.
L'independéncia serà çò que ne farem


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de març 13.28h

Grandmercé a totes per vòstres comentaris!

De segur, car Gèli, soi tanben "nacionalista" coma tu, mas çò que m'agrada pas es la polisemia del tèrme., que, de còps, designa una vision barrada de l'identitat. Me sembla preferible d'insistir sul projècte politic.


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Gerard Joan Barceló

Gerard Joan Barceló logo rss

Lingüista, professor agregat de gramatica e director de la revista electronica universitària Lingüistica Occitana. President de l'associacion Los amics de Jornalet

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions