CAPCALERA: Lo Diari

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 26 d'octòbre

Gerard Joan Barceló

Dissabte, 5.9.2020 03h00

"Èrem 16 milions, nos an tuats, volèm recobrar nòstra dignitat!"


Comentaris 3 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (18 vòtes)
carregant En cargament


L'edicion occitana aranesa d'un conte de l'escrivan kenyan Ngũgĩ wa Thiong’o




Etiquetas
Africa, Barceló, colonialisme, dignitat, gĩkũyũNgũgĩ wa Thiong’o, libertat, occitan

Durant lo confinament, per tal d'escapar per qualques momentons a l'embarrament, me soi iniciat al swahili; mos progrèsses son tèunhes e lents, mas ai constatat que parli sonque de lengas europèas, en mai d'aquò quasi totas romanicas. Benlèu un autre jorn descriurai mon experiéncia d'assajar d'assimilar una lenga tan desparièra de la nòstra, tan lexicalament coma gramaticalament.

Tanben es per ieu l'inici d'una reflexion sus Africa; del caire pairal i nasquèron mos ancessors, venguts en Argeria, mai que mai de la Catalonha insulara (Malhòrca) e d'Occitània, per la volontat colonizaira de França que plaçava aquel territòri nòrd-african al centre de sa politica coloniala. Dins ma familha europèa d'Argeria, i aviá de tot, d'independentistas comunistas coma de conservators segurs d'aver rason contra la majoritat aràbia e amazigh. Ieu, coma o ai agut escrich, soi en fin finala vengut occitanista per anticolonialisme: m'es insuportabla l'idèa de voler senhorejar un autre pòble, de li prene sas tèrras, de l'esplechar en li raubant sas ressorsas, sa dignitat e mai sa vida. 

Cèrtas, foguèrem pas nosautres deportats coma esclaus dins de païses luènhs, nos metèron pas dins de gàbias per d'exposicions, avèm los meteisses dreches politics que los autres ciutadans de l'estat francés; banalizarai pas, doncas, los crimes colonials per de comparasons de marrit gust.

Pasmens, los dreches qu'avèm, los avèm baste que parlem pas tròp fòrt, que revendiquem pas tròp fòrt nòstra lenga, qu'escafem nòstre accent, que nos prengan pas per de "separatistas" qu'agradan pas gaire a la presidéncia de la republica imperiala.

Ont es nòstra dignitat? Ont es nòstra libertat?

Torni en Africa, e pensi a l'autor kenyan Ngũgĩ wa Thiong’o, qu'a renonciat a escriure en anglés colonial per afortir la dignitat de sa lenga primièra, lo gĩkũyũ, escrich mai internacionalament "kikuyu", una lenga banto. Tornarmai, comparem pas tròp: sa lenga la parlan mai de 6 milions de personas; la nòstra fòrça mens, e amb una transmission intergeneracionala escassa; dins maitas zònas de nòstre país la lenga nòstra a pas gaire d'espèr de poder tornar un jorn lenga de la societat ont apareguèt; ara fonciona puslèu coma lenga de referéncia de nòstra cultura, "la lenga sagrada dels occitans", çò me diguèt mon amic valencian nascut a Marselha Joan-Carles Martí i Casanova

Se doncas oblidam pas las nuanças mas evitam las comparasons bestòrtas, me pensi ça que la qu'aquel escrivan kenyan, que revendica, coma o ditz un libre sieu, de "descolonizar la ment", nos pòt inspirar los occitans. S'es revoltat contra l'òrdre imperialista que li impausava d'escriure en lenga coloniala e non en lenga pròpria; a afortit la dignitat de la cultura e de la lenga de son pòble; nos convida a trobar un camin de libertat.

Bensai poiriam dire ensems a totòm, especialament a qui nos mesprèsa: "Èrem 16 millions, nos an tuats, volèm recobrar nòstra dignitat!"

abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris

6 de setembre 09.44h

Aprengues lo swahili ? Fòrça plan, jo soi ara suu lingala, qu'es una lenga haut o baish vesina, una lenga bantoa. Me soi apercebut de çò que sus YouTube per exemple, i avèva fòrça cadenas de vidèos per aprénguer lo lingala, sovent l'iniciativa d'una persona sola, sovent una hemna tanben, pas tròp tròp pedagogic ni professionau, mes totun plan utile per progressar. Es fòrça interssant pr'amor que còsta pas res e quand quauqu'un vòu aprénguer una lenga sovent comença per cercar s... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de setembre 10.12h

L'autor escriu : « Cèrtas, foguèrem pas nosautres deportats coma esclaus dins de païses luènhs, nos metèron pas dins de gàbias per d'exposicions, avèm los meteisses dreches politics que los autres ciutadans de l'estat francés… » Cèrtas ? Cal veire…

Espiarai los punts evocats per los considerar un per un :

1) Foguèrem pas nosautres deportats coma esclaus dins de païses luènhs ? Per èsser titularizat, un foncionari breton o occitan deu capitar un concors malaisit, dificil, do... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 20   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de setembre 09.50h

Lo Macron e la macronalha ambe lor lei sul "separatisme" n'aprofitaran benlèu per escafar encara mai las lengas e los moviments nationalistes dichs "regionals" : occitan, còrs, breton, catalan, alsacian !


Valora aquest comentari:   votar positiu 18   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Gerard Joan Barceló

Gerard Joan Barceló logo rss

Lingüista, professor agregat de gramatica e director de la revista electronica universitària Lingüistica Occitana. President de l'associacion Los amics de Jornalet

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions