CAPCALERA: la botiga

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 21 de genièr

Gerard Joan Barceló

Dissabte, 26.12.2020 03h00

Letra a la lenga catalana


Comentaris 5 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargament


Lo catalan es dempuèi longtemps una granda lenga de traduccion




Etiquetas
Barceló, catalan, occitan, occitanBarceló

Cara lenga catalana que non sai,

Fa mai de vint ans que me toquères lo còr. Abans, aimavi ta rivala que se crei encara ta sobeirana, la lenga castelhana qu'a la pretension de voler èsser espanhòla. De tu coneissiái pas res, ni mai lo nom, qu'a l'escòla francesa m'avián ensenhat que la lenga espanhòla èra la sola d'Espanha, e mai lo basco tenguèsse un pauc mai de reconeissença. A l'escòla, pasmens, un cambarada del collègi se lanhava qu'a Barcelona una dòna semblava de li aver reprochat d'aver parlat amb ela castelhan e non pas catalan: durant un instant, prenguèri consciéncia qu'existissiás, mas lèu i pensèri pas pus. Benlèu èri d'acòrdi amb aquel cambarada, e mon cervèl d'adolescent se n'anèt abelhonar endacòm mai. Ignorantàs, longtemps la lenga de mos ancessors malhorquins foguèt per ieu ta rivala sobeirana... Mon pairegrand pènegre defuntat tròp jove t'aviá pasmens dins la boca, lo còr e la ment...

E fa mai de vint ans, la vida enfin me dobriguèt los uèlhs: saupèri qual èras; qu'aviás de grands territòris, una longa istòria, que fòrça libres, que fòrça cants, que fòrça voses encara te celebravan. Per fin que me perdones mon ignorància e ma longa indiferéncia, o volguèri aprene tot de tu. Cada matin, dins la freja Francfòrt, me desvelhava una cançon de Lluís Llach que me fasiá viatjar qualques minutas devèrs tu, e la vista sul jardin de mos proprietaris alemands se tresmudava sul pic en "una finestra al mar". 

Pasmens, me deuràs tornarmai perdonar, que te foguèri pas gaire fidèl. Qualques ans puèi, t'abandonèri qualque temps per ta granda sòrre malauta, la lenga occitana. Te voliái pas quitar, sonque m'avisèri que patissiá fòrça mai que tu los meteisses mals: lo mond que los aviá tant aimats, ara la mespresavan; ela tanben aviá una lenga rivala e sobeirana, mas tan tiranica que la daissava pas pus alenar. La coneisses fòrt plan, quita pas de t'umiliar en Rosselhon e dins la rèsta de ton nòrd. Alara, cerquèri de prene suènh d'ela, en comprenent qu'a l'escòla tanben m'avián mal parlat d'ela; la creguèri defuntada dempuèi de generacions, mentre que qualques unes s'afanan de li tornar tota la vida perduda.

Uèi, es en aquela lenga que t'es encara de bon comprene que t'escrivi. Defòra, mistraleja amb una violéncia qu'udola dins ma chaminada, e la tempèsta te menaça. Se ditz que te parlan mens, e ja se nòta en qualques ciutats ont còsta de t'ausir; de politicians te negligisson, e mai d'independentistas; a la television catalana sès pas tostemps primièra; dins los cinèmas existisses a pena; a l'escòla totun immersiva s'encapa tròp sovent que te respècten pas. Te transmetes encara d'una generacion a l'autra, mas fòrça se demandan amb ànsia se son pas los darrièrs parlaires actius: ta rivala que se vòl sobeirana es la lenga pus abituala. 

Uèi, doncas, t'escrivi en occitan, e t'expliqui perqué. D'en primièr, vòli pas que non siás qu'una ombra o un remembre sus tas tèrras. Refusi que lo pòble catalan aja lo meteis destin que lo pòble occitan. D'en segond, paradoxalament, me sembla que tot es encara possible: ja es un miracle, al sègle XXI, après tant de mesprètz, après tantas umiliacions, après tantes actes repressius, que se pòsca escriure amb la lenga de ta granda sòrre malauta. Los occitans sèm pas tan fòrts coma voldriam mas resistissèm, e per tant perqué los catalans resistiriatz pas? 

T'aimi, lenga catalana, e coma totes e totas qu'aimi, te vòli benananta. Qu'en 2021 s'escriga mai en catalan, que la lenga recobre las carrièras, que degun non càmbie pas pus de lenga quand parla amb un forestièr o quand se vòl impausar lo castelhan. Que s'oblide la premsa espanhòla, que l'escrich catalan tòque totes los publics e totes los genres, e mai los assages, e que se legisca fòrça mai en catalan en totes los Païses Catalans. Que totes los independentistas entendan que i a pas de sens de voler una republica catalana se sa lenga deu èsser espanhòla. Que se d'unes impausan lo castelhan coma "lenga internacionala", que se'n prenga una que menace pas ton existéncia, lenga catalana. Es una guèrra, lenga catalana, e te la cal ganhar. Se ganhas pas tu, cossí ta granda sòrre occitana la poirà ganhar un jorn?

Tostemps tieu.


 
abonar los amics de Jornalet
 
 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris

15 de genièr 19.21h

Quin plaser, de legir aqueste article! Un grand mercés!


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

29 de decembre 19.33h

No estracta d´estimar mès una lenga que un altre, es tracta de la supervivencia de les minories dels Estatsnació.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 11.12h

Totas las lengas son bèlas e los pòbles que las parlan transmeton los sieus sentiments, las siás vivéncias, las siás idèas, las siás alegrias e de penas a travèrs de la siá lenga. Totas las lengas cal las protegir mai que mai las que per las circonstàncias politicas o socialas son mai afeblidas.
Una lenga es pas melhora qu'una autra, mas desparièra e totas nos cal las aimar e pas menysprear-las. Aimar lo catalan e menysprear lo castelhan es absurd e fruch d'un complèxe de inferiorit... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 de decembre 10.04h

Ieu, ai descobèrt l'occitan (e la legenda fantasiosa de sos dialèctes) e lo catalan al meteis moment, coma se la doas non foguèssen estada qu'una sola e meteissa lenga, per un sol e meteis pòble.

Puèi lèu partiguèri encontrar gents del mieu temps, a l'òrle dels darrièrs detz ans del sègle XX, qu'èran escrivans coma ieu. Los noms e las amistat foguèron nombroses : Manel Zabala, Dala Català, Jòrdi Valls, Helena Porteros, Senti Queralt, e de grands militants coma Ferriol Massip e Ja... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

26 de decembre 20.10h

La ressistensia de la lenga catalana per la supervivencia mentre no tingui la independencia, és un exemple per la ressitencia de la lenga fraire occitàna.


Valora aquest comentari:   votar positiu 11   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Gerard Joan Barceló

Gerard Joan Barceló logo rss

Lingüista, professor agregat de gramatica e director de la revista electronica universitària Lingüistica Occitana. President de l'associacion Los amics de Jornalet

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions