CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 11 de decembre

Gerard Joan Barceló

Dissabte, 27.4.2019 03h00

Malenconiá arpitana o resisténcia catalana?


Comentaris 7 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (13 vòtes)
carregant En cargament


Se ditz que lo parlar de la vila de Rumans, uèi escantit, aviá d’influéncias arpitanas, e es l’impression que me’n donèt la lectura, superficiala, d’extraches del poèta obrièr  Calixte Lafòssa
© Enneite




D’origina rumanesa, dins lo nòrd-oèst del Daufinat, me tròbi pròche de l’espaci culturau arpitan. Se ditz que lo parlar de la vila de Rumans, uèi escantit, aviá d’influéncias arpitanas, e es l’impression que me’n donèt la lectura, superficiala, d’extraches del poèta obrièr  Calixte Lafòssa. Me pareis pas tanpauc un azard que lo pastisson tipic de la vila de mos ancessors mairals aja un nom clarament arpitan, la pònha, ni que li faga concurréncia lo sant-genix savoiard. S’apondi que, nascut en Arpitània a Sant-Martin-d’Èra, vesiái ma familha a l’entorn de Rumans a sosténer lo club de Sant Estève, e qu’ara vivi dins una nòva region tant occitana coma arpitana, soi obligat de reconéisser l’element arpitan de ma personalitat.

Bensai ma situacion personala me mena a une meditacion mai generala. Sovent, los occitans nos comparam als catalans, jos l’efièch triple de la vesinança, de la semblança lingüistica e de l’interès doble de maites vesins nòstres per la lenga nòstra, amb l’oficialitat de l’aranés e lo remembre perdut de Murèth. Totun, saique sèm puslèu los fraires dels arpitans.

Fòrtament dialectalizada, mas amb una volontat de codificacion impulsada per las òbras de Dominique Stich, la lenga arpitana, que d’unes encara preferisson de sonar francoprovençal, es uèi feblament transmesa, e l’ensenhan pauc de biais institucional. Dins l’estat francés, fòrça pauques establiments escolars limitats a Savòia, prepausan un ensenhament en arpitan, e la lenga es tan pauc reconeguda que los liceans son forçats de s’inscriure en occitan-lenga d’òc per poder passar lo bachelierat. La situacion es melhora en Val d’Aosta, ont s’ensenha la lenga a l’escòla primària, mas l’italian e lo francés solets i son oficials, çò que confirma ailà la tendéncia diglossica arpitana generala de metre lo francés en posicion nauta dempuèi aperaquí cinc sègles. Enfin, i a pas jamai agut d’unitat politica arpitana, e o demòstra per exemple lo fach que l’imne de Genèva, pasmens en francoprovençal local, celèbre una decisiva victòria contra Savòia. 

Cèrtas, me diretz qu’avèm una literatura prestigiosa, un CAPES e mai une agregacion d’occitan, Calandreta, qualques organismes e mèdias, mas nòstra situacion es talament desparièra de nòstres vesins del nòrd-èst? Fòrça occitanistas s’acontentan d’una lucha culturalista minimala, e denigran tota ambicion, los elèits occitans passèron generalament al francés tan rapidament coma los arpitans, la populacion es indiferenta a la lenga del territòri e se considèra primièr, per l’Occitània francesa, francofòna, e al fons la Val d’Aran es una pichona Val d’Aosta nòstra.

Desespèr? Al contrari, vòli fermament que passem de la malenconiá arpitana a una cultura ambiciosa politica, economica e sociala, unitària per transmetre atractiva e eficaçament la lenga nòstra, sens que cadun dedique son temps a cercar de destruire çò qu’un autre prepausa. Que seguiscam pas pus inconscientament lo modèl arpitan mas conscientament, e conscients de nòstres limits, lo modèl de resisténcia catalana. 




abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

2 de mai 13.56h

Ai just una question : ont poiem trobar lhi poëmas de Calixte Lafòssa (Lafosse)? Ai assaiat de nen trobar per conóisher mielhs lo parlar dau vòstre caire, malaürosament la lhi a quaise ren sus el en linha...


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de mai 06.39h

"Z" e "X" fonologics en arpitan
Las sillabas finalas en Z son atònas e tonicas en X
Ex: Barcelò fai Barcelox en grafia Arpitans...


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 d'abril 16.32h

En tot cas, creio pas que definir la tendéncia a la diglossia en Val d'Aosta sie totdia una "malinconia", vist qu'ailai la lenga es encar pron dovraa, surtot fòra de la viela, a-pauc-près com en nòstras valeas alpenchas. De ves lis tentatius rabotuts d'espancion de l'usatge, almenca per çò qu'un pòt ver d'aiquest caire de la montanha, ilhs donan pas d'aise a l'empleg natural de la lenga mas tamben riscan de traçar una dròla de rea entre çò qu'un parla e çò qu'un voria fosse parlat ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 d'abril 06.38h

La latinitat-nord, de França o d'endacòm mai, es jos l'attractivitat d'un centre unenc, París, a la differéncia d'aquella del Sud, qu'es plus multipolara.
Aital ne testmònha la mòrt a París o à costat, de fòrça Occitans, Catalans, Arpitans de França, e Arpitans de Soïça o Itàlia.
Entre Arpitans, se pòden citar, Berlioz [Bèrlio] , Rousseau de Genèva....
Pauques catalans d'Espanha pòjan decaps a París.
Les quite Bèlges wallons celèbres finíssen a París..
Sèm saique Parisi-... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 d'abril 00.03h

"que seguiscam" d'ounde sourtïs aquelo formo estranho, estrangièro e arcaïco ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

27 d'abril 14.23h

Joan, las toas darrièras meditacions que't pòrtan a causas qui èi pensat tanben e qui ns'an valut quauques escambis arputs haha.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

27 d'abril 12.28h

En Soïça, les dialèctes germanics resisten plan en fàcia de l'alemand, official (a l'escriut, tot al mens), quand l'arpitan s'escantís davant le francés.
Perqué le francés es en mai totalitari endacòm mai ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Gerard Joan Barceló

Gerard Joan Barceló logo rss

Lingüista, professor agregat de gramatica e director de la revista electronica universitària Lingüistica Occitana. President de l'associacion Los amics de Jornalet

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions