CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 18 de setembre

Marçal Girbau

Dijòus, 20.6.2013 03h00

Lo centralisme te farà morir pecaire


Comentaris 10 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (21 vòtes)
carregant En cargament


Fasiá qualques jorns que los araneses sabián que la situacion de la Garona èra plan perilhosa. Dempuèi lo divendres passat qu’avián establit l’estat d’alèrta. Diluns, abans lo desastre, qu’èra lo jorn de fèsta nacionala en Aran, divèrsas autoritats de la Val se fasián chepics –que dirián los gascons–, per la violéncia que mostrava ja lo riu en passant per Vielha. Lo problèma non èra, segon eles, que davalèsse un molon d’aiga aquel diluns. Lo problèma èra, en fait, qu’encara i aviá un fum de nèu sus las montanhas a partir dels 2000 mètres. N’i a qu’avián calculat dins cèrtas zònas que n’i aviá mai de 3 mètres . Lo problèma, donc, èra que se començava de plòure, l’aiga de la pluèja fariá fondre tota aquela nèu, e tota aquesta aiga –la de la pluèja mai la de la nèu– s’apondriá a l’aiga que davalava dempuèi qualques jorns e que n’èra ja tròp.

E efectivament, ploguèt. Ploguèt dempuèi set oras del ser d’aquel diluns e non s’estanquèt ges pendent tota la nuèit.
 
Totes coneissèm las consequéncias de çò qu’expliqui, tant en Aran coma en Luishon, coma en Bigòrra e Bearn. De vilatges entièrs evacuats o isolats, de ponts estrossejats e emportats pel riu, de rotas copadas, de situacions de panic, de ciutadans sens d’aiga e sens d’electricitat, de termièras barradas e... e dos mòrts en Lus e Sent Sauvaire. Los mèdias explican que lo segon mòrt foguèt ièr, dimècres, quand un òme de 76 ans èra dessús un pont d’aquesta localitat e l’aiga se l’es emportat. Aprofieiti per me solidarizar amb las familhas d’aquestes dos occitans, que soi segur que passan per de moments plan delicats.

Dison que l’episòdi mai catastrofic e mai violent d’aquestes jorns s’es passat en Aran. En Aran, pasmens, non i a agut cap de mòrt ni cap de nafrat. Las autoritats aranesas, que son competentas tanben per çò qu’es de la proteccion civila, reagiguèron immediatament tre que s’apercebèron de la situacion grèva lo diluns dematin. S’anullèron los corses pels dròlles –escòla, collègi e licèu–, se tampèron las intradas e sortidas de la val, se copèron las rotas, se demandèt a tot lo mond d’evitar de sortir de l’ostal, s’evacuèron los vilatges que caliá evacuar e... e se barrèron totes los ponts per de rasons de seguretat.

Los araneses gaudisson d’un govèrn local/nacional amb plan de competéncias, quitament, per exemple, un còrs pròpri de pompièrs. Son de competéncias pròprias, de còps partejadas amb la Generalitat de Catalonha, mas que, en tot cas, permeton a Aran de gerir autonòmament lo territòri. Coma o disiá ièr lo Cònsol Màger de Vielha, Àlex Moga, en reprochant l’intervencionisme d’organismes centralistas coma la Confederación Hidrográfica del Ebro, “degun sap melhor que los que vivèm al país cossí se devon gerir los rius e lo patrimòni natural”.

En fait, lo Cònsol Màger de Vielha, e lo quite Síndic d’Aran an passat las darrièras 48 oras a susvelhar per la proteccion dels ciutadans de la val al meteis nivèl que, segurament, o fa lo ministre de l’interior e los prefèctes en França. La diferéncia es qu’Aran decidís e gerís lo territòri e, donc, se pòt precisar plan melhor los besonhs a cada moment.

Segurament, dire que la causa de las mòrts del costat francés es lo centralisme jacobin seriá un rasonament excessivament simplista. Ça que la, pensi qu’aqueste desastrós e catastrofic episòdi nos deuriá permetre de comparar dos modèls de gestion de la societat completament opausats: lo centralisme de l’Estat francés, e lo sistèma gaireben d’autogestion de l’Aran. E un còp comparats, qual pòt contunhar de defendre lo modèl jacobin? Non i agut cap de ministre espanhòl que venguèsse visitar Aran. En França: dos. Mas non i a agut cap de mòrt en Aran. E en França: dos.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

11 de julh 23.56h

#9

Car anonim
E los occitans, pagan pas la talha a l'estat francés?

I a besonh d'aimar l'estat francés per esperar d'el que faga son trabalh?

Amb lo vòstre rasonament, meravelhós d'illogisme, los obrièrs comunistas que trabalhan a l'usina, deurián pas demandar lo salari al patron capitalista?



Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de julh 23.37h

#6
"Per contra, l'estat francés es esperat per la indemnizacions, que seràn lo tèst vertadièrs de l'interés de l'estat francés per Occitània"

mai qué rapòrt??????????
A, es beu, escupir de lònga sus França per plorar per si far indemnisar... Maravilhós d'ipocrisia.



Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 de junh 17.12h

Coma ariejes de la montanha, far pas luenh d'un mes que disi qu'amb la neu que demora en nauta montanha se jamai i'a la combinason chavanha + canhar va esser maissanta lemonada per la plana, basta pas que de coneisser son pais.
Los marsilheses (que per tant son d'occitans) son pas estats melhors far qualquas annadas amb la nèu, e es normau es quicòm al qual son pas acostumats.
Diser que lo sistem d'ara, que far de las montanhas un desert, que cauciona lo paracausudatge politic de gens que con... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 de junh 15.57h

#6 Segur! E non cau pas desbrembar que lo nombre d'abitants deu bassin de Garona-Ador son 7 000 000 (7 milions) costat francés, de comparar aus 10 000 aranés.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 de junh 11.41h

Sembla qu'aquestas tres mòrts son degudas a las imprudéncias individualas (conscientas o inconscientas) e non pas a la manca de seguretat organizada. Los secors occitans foncionan tant plan al sud coma al nòrd de la frontièra.

Per contra, l'estat francés es esperat per la indemnizacions, que seràn lo tèst vertadièrs de l'interés de l'estat francés per Occitània



Circonstàncias de la mòrt de la 2na victima:
http://www.francetvinfo.fr/video-les-crues-exceptionnelles-font-deux-vict... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 de junh 11.30h

En aqueth cas, n'ei pas estat precisament lo centralisme qu'a hèit morir, qu'ei meslèu l'imprudéncia e lo non respècte de las interdiccions. En particular, la tresau victima (hens las Lanas) qu'avè emprontada ua carrèra d'accès prohibit per causa d'aigat. Qu'ei la seleccion naturau.


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 de junh 00.45h

I a agut 3 victimas: una femna es estada emportada per una èrsa d'aiga dins la siá carrièra. Un òme seriá estat emportat per una èrsa tanben del temps que caminava a costat del riu. La tresena persona sabi pas las circonstàncias


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 de junh 15.45h

#2 es autoritats araneses an demostrat que coneishen eth terren e barrèren toti es pònts. Es mòrts de França non èren sus un pònt?


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 de junh 12.45h

Dieu sap que soi un anticentralista e un independentista occitan.

Totun, far portar lo pes de l'amplor de la catastròfa en Occitània jos regim francés sul centralisme del sistèm de proteccion de las populacions es pas exacte.

Es pas exacte perqué los servicis dels pompièrs sus l'estat francés son pas assumits per l'estat senon que pels Conselh Generals d'un biais totalament autonòm.

D'autra part, quand mantuns servicis se devon concertar,es lo ròtle de la prefectura d'un departament... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 15   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 de junh 10.08h

Un ministre = un mort negat.
Interessant...
Lhevat aqueras consideracions matematicas on me'n vei entà trobar las règlas deu coëficient seguras, que i a un hèish de diferéncia per las duas parts de la "termièra" pirenenca. Deishar bastir maisons per las saligas e las bartas que n'ei ua. E l'urbanisme aqueth n'ei pas gerit de París ençà. Non pas aver vueitat las sèrvas d'aiga de las centralas idroelectrica en prevéder la honuda de la nèu que n'ei ua auta ; chic de causas a véder dab... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Marçal Girbau

Marçal Girbau logo rss

Filològ e promotor cultural, especializat sus las relacions occitano-catalanas.

mai d'informacions

contactar l'autor

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions