CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 23 de setembre

Marçal Girbau

Dijòus, 31.5.2012 03h00

L'estandardizacion de l'occitan (VII): Aran e Catalonha, un bon referent


Comentaris 17 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


Las darrièras setmanas avèm vist cossí nos es d'indispensable pels occitans d'aver una sola forma estandard per Occitània tota, unitària e egala per totes. E òc, n'avèm basonh d'aquesta lenga unitària: una lenga estandard que, quand aquò serà possible, serà la forma reconeguda e utilizada per l'UE per s'adreçar als occitans, per exemple. En quina varietat se deuriá exprimir l'UE? Sèm d'acòrdi que l'UE non s'adreçarà jamai ni en 4, ni en 5, ni 6, ni en 23 varietats. En fait, me sembla que serem totes d'acòrdi que s'un jorn l'UE s'exprimís ja en una sola forma d'occitan, podrem èsser plan uroses.
 
A l'encòp, totun, avèm tanben vist qu'aqueste besonh de lenga unitària empacha pas –e, en fait, es tanben indispensable– de desvolopar de nòrmas localas –localas, que non vòl pas dire "dels grands dialèctes"–, per totes los païses e parçans occitans qu'o vòlgan. Aquestas nòrmas localas devon poder conviure –tanben a l'escrit– amb la forma estandard. Fin finala, lo problèma de l'occitan es un problèma glocal, es a dire, cossí manténer las particularitats localas e, a l'encòp, èsser una cultura internacionala e modèrna, dins l'ensems del mond global actual.
 
Justament es sus tot aquò que Catalonha e Aran son a debatre dempuèi qualques annadas. I aviá qualqu'un fa doas setmanas que me demandava se pensavi qu'en Aran lor caliá arrestar d'escriure en aranés e començar d'escriure en estandard. Non! Non es pas aquò. Al contrari: pensi qu'Aran es un bon referent per fòrça causas. Pensi, en fait, qu'Aran es ja sus la bona dralha de l'estandardizacion de l'occitan, e fa plan de non desirar un estandard unitari "gascon" e encara mens de s'i botar de dins. Fa plan de voler manténer las siás particularitats e a l'encòp de voler s'amassar amb Occitània tota, a travèrs de dinamicas de trabalh ensems amb la Generalitat, coma lo Grop de Lingüistica Occitana.
 
En 2010 lo Parlament de Catalonha aprovèt la Lei de l'occitan, aranés en Aran. Lo tèxt legal es innovador perque ensaja de "maridar", a travèrs d'una lei, lo camin cap a l'unitat de la lenga occitana –e, doncas, cap a l'estandardizacion e unificacion de l'occitan– que non solament non es mesa en question en cap moment, mas qu'es explicitament defenduda; e, a l'encòp, la preservacion d'una de las siás varietats localas, l'aranés, en tant que varietat pròpria del territòri occitan administrativament catalan. Aquò's interessant per Occitània tota, car podriá èsser un modèl aplicable a quina varietat que siá.
 
Lèu fait, podriam dire que la Lei s'engatja totalament per la preservacion de l'unitat de la lenga occitana, e i engatja las institucions, amb la perspectiva que la varietat estandard siá cada còp mens estranha per la populacion de l’Aran –a prepaus, una populacion que me sembla qu'un jorn deuriá aver lo dreit de conéisser lor lenga e literatura dins sa totalitat, non pas solament un bocinet. A l'encòp, la Lei blinda lo dreit dels araneses de s'adreçar en la siá varietat locala a l’Administracion, sens que degun non lor pòsca exigir cap mena de traduccion o adaptacion, e orienta las Administracions per tal de saber quora es recomandable d’utilizar la varietat aranesa e quora, l'estandard. Podriam dire, doncas, qu'assistissèm, malgrat que de manièra fòrça primitiva e embrionària, al bastiment d'un esquèma que podriam catalogar de “distribucion foncionala”, entre la varietat locala e la varietat estandard.
 
De segur, seràn mantuns los critèris que serviràn per saber quora utilizar una varietat o l'autra. La setmana venenta vos parlarai d'un critèri que me sembla qu'es fòrça interessant per la nòstra tòca: lo principi de subsidiarietat lingüistica.
 
A dijòus!



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

14 de junh 14.10h

Tots sabem que l'estandard es lo GASCON, au mens ací on vivi, e n'es pas question que singui autaments un jorn. E que seram au segrat davant qu'estossi escadut lo nhirgo. Qu'am estats pelats peus francés au cap de mantuns secles, e cinquanta ans de decerveratge occitanista poirà pas masedar los herums de Gasconha. Sauvatges qu'èm, e sauvatges damoram.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

2 de junh 14.18h

#15 En Borbon d'Auloron, ta reaccion es règde paranoïaca : l'oralitat rurala es ligada al tescut social qu'a manteguda viva ladita oralitat, sens jutjament de valor ontica. Per contra, dins un consèlh d'Euròpa, dins d'encontras scientificas o diplomaticas internacionalas, de traductors pel francés, per l'anglés, per l'espanhòl o l'italian, tanplan pel catalan, quand n'i a encara, n'i a sonque un a l'encòp per lenga. Non me vesi ieu sosténer UNA lenga qu'auriá besonh de sèt, quinze o ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

2 de junh 13.32h

#14 Òh ben, com d'autes, aulhors, e proclaman eth lor estacament aths "patoès e dialèctes", tà explicar autanlèu qu'era modernitat e passa peth francés.

De tota faiçon, eth mesprètz o er'avuglament de qui hès pròva que pareish plan en'oposicion qui hès enter "oralitat rurau" i "modernitat". Que i a pausa qui tots eths grans dialèctes e son sortits der'"oralitat rurau". Entara Gasconha tots eths tèxtes juridics der Edat Mejana que son en gascon: "oralitat rurau" ! I 'ths poètas, i... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

2 de junh 09.27h

#10 Plan segur que m'agrada la diversitat linguitica. Non m'emapcha pas d'aver, per l'occitan, quicòm mai qu'una estaca nostalgica per una lenga d'oralitat rurala. "Tè ! Que prenes plaser, ara, ar "idiotisme ultralocalista" ?" Sonque lo "ara" i es de tròp. Fa plan temps que me plai de jogar amb las vairantas gasconas montanhòlas e amb las variantas provençalas. Mas amar far qué que siá non m'empacha de pensar que non es l'estrategia melhora per s'acarar dreit cap a la modernitat tecnica,... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

2 de junh 09.20h

#8 Si qu'es de las marridassa, "ma fe", e mai, non fa gaire sègles, me'n seriái fait cremar per plan mens qu'aquò ! Ça que la, çò que me permet de jutjar, Matieu Castèl, de ta leugieretat de ton experiéncia d'enquistaire de terrenc, es que, saupèsses exactament cossí parlan encara los ancians dins unes parçans de mos plan cars Pirenèus (lengadocians tan coma gascons) e mai al fins fons de las vals de Massís central, mièlhs encara al fins fons del país gavòt, sauriás qu'a mai d'... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de junh 22.53h

Argghhh ! Deishatz de d'emplegar aquò "Occitània tota" !!! Mes macarèu, qui ditz aquò ??!!
Autament, e'm pensi qu'i a quauquarren d'essenciau dont hèi hrèita aquiths articles, qu'es lo ligam pregond entre lenga e territòri, entre lenga e societat. Ua lenga n'es pas pausada atau com que singui , on que singui, qu'es l'escaduda d'ua lenta evolucion...
Alavetz, ua lenga estandard, perqué pas (enfin jo, que volerí meilèu un, dus o tres estandards entà cada dialècte), mes per qui ? N'a... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de junh 15.09h

L'aranés a pas 6 terçons e 40 comarcas!
Excusatz Marçal e Patrick!
Ai pogut pas esperar a lo principi de subsidiarietat lingüistica pr'amor que compreni que l'aranés a un luòc en la Val d'Aran e un autre defòra.
La Val d'Ara en relacion amb l'Occitania Granda pot èsser una pichona part e un exemple.
La Val d'Ara en relacion amb la Comunitat Autonòma de Catalonha tanben es una pichona part e un exemple.
Mas Catalonha es pas simple!
Catalonha a la Val d'Aran e 40 comarcas, mantum amb un... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de junh 13.29h

#7 "Mès totun, eth plaser de díder eras causas mias hens parlars autes qu'eth mon parlar mairau ne'm desagrada pas, ja t'ac disi ! " Tè ! Que prenes plaser, ara, ar "idiotisme ultralocalista" ?

Bona serada.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de junh 13.09h

Lo Jornalet eth medish seré pas lo mei bon argument contra l'estandardizacion de l'occitan ? : tots avem un parlar diferent e nos empacha pas de batalar/charrar a perpaus de tot e de ren.

Aquò dit, mesclar los dialèctes, o aleugir las marcas especificas d'un dialècte me geina pas. Pensi que cau sonque un mèna d'estandard per perméter aus estrangèrs d'apréner l'occitan shens aver a causir tau o tau dialècte.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de junh 09.00h

#7 "ton experiéncia partica d'enquistaire linguïstic de terrenc al fin fons de las montanhas luènhas del tieu parçan mairal deu èsser un pauc leugièra"

Siau pas segur que si conoissam, partent, de que te permete de jutgar mon experiéncia "partica" ?

Ta marrida fe bessai ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Perfil

Marçal Girbau

Marçal Girbau logo rss

Filològ e promotor cultural, especializat sus las relacions occitano-catalanas.

mai d'informacions

contactar l'autor

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions