CAPCALERA: la botiga

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 21 d'abril

Laurenç Revèst

Dijòus, 4.2.2021 03h00

Canadà (3)


Comentaris Pas cap de comentari    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargament


Montreal




Etiquetas
Canadà, Revèst

Tres Ribieras (Trois-Rivières)
 
Per una nuech, anam dormir “en cò de l’estatjant” a Tres Ribieras. L’autobus s’arrèsta pròche d’un Centre de Lésers. A la davalaa dal bus, la guida e lo menaire de la companhia de busses “Connaisseur” s’amusan a parlar en joal. En francés quebequés popular. Nos dison qu’es un biais per se far ren compréner. Alora mon paire me parla en occitan. Ne’n rèstan necs. Auràn aprés qualqua ren.
 
Anam dins una sala granda. La guida nos explica en companhia d’un membre de la familha d’acuèlh coma s’organizarem.
 
Cada familha nos recupèra individualament. Sèm carreats dins un grand quatre-quatre. En chamin fasèm las presentacions. Nos mena dins un quartier un pauc campanhòl. Una maison granda, de terra tot a l’entorn. D’agricultors se compreno ben. Es l’ocasion de parlar amb una familha. Parlam de tot. D’independéncia de Quebèc. De çò qu’es la vita d’un francofòn dins un ocean anglofòn. Se conóisson nòstra region. Dal pretz de la vita. De causòtas.
 
Coma l’òme a comprés que venèm de la region Provença- Alps- Còsta d’Azur, nos parla de la figura locala... Un autre occitan! Francés de Galifet de Gafin (Galiffet de Caffin) un oficier militar en Nòva-França que devenguèt governaire de Tres Ribieras. Mas aviá lo mal d’Occitània segurament perqué tornèt en Provença, dins l’Estat teocratic dal Comtat Venaissin mai precisament (ancara país independent a l’epòca), per se retirar a Avinhon. Estonant per un òme que se disiá un pauc pistachier...
 
Anam quasi totes dins una sala granda, coma una sala de las fèstas. Fan un past amb de manjar tipic. Lo monde chantan de chants quebequeses entre los plats, d’unos dançan per lo dessèrt. Recèbo un prèmi pichon perqué mon aniversari èra pròche! Me fan montar sus lo pontin per me presentar e patin cofin.
 
Tornat un pauc tardi, agacho un comic quebequés. Es risolier. Dintre i son plen d’expressions dialectalas quebequesas, la “parlure” coma dison. Un enfant a fam e demanda çò que se manjarà, alora un adult li ditz “d’la marde pis des patates”, “j’va t’dzire, c’te tabernac’ d’boite n’s’ouvre pas”...
 
 
Montreal
 
Vila nòrdamericana. O quasi. Durmèm dins un òste gigant. En esperar, liejo l’annuari telefonic. Agacho, a l’astre, per veire los noms de monde que conoisserai jamai. Mas que vivon a l’entorn de ieu, al quite moment. Aquí amb ieu. Tròbo de “Rivest” mas ges de cosin d’America... Agacho las adreiças, los noms de luecs. De que me ditz aquel país, a travèrs aquelas linhas.
 
Fàcia a nosautres, un gratacèl. Las charrieras son rectilinhas, largas. O mètro gigantàs. Se pòl quasi tot far d’ivèrn dins lo mètro, circular, entrar dins de magasins, restaurants, imòbles de servicis. Se passeam en mètro, pi anam manjar.
 
Anam pi en bus. Passam dins de quartiers en autessa de vila, de maisons de brica o de fusta, de tepiera tot a l’entorn, tot es verd. Fa solelh après la plueia e luse. Anam veire un musèu.
 
Es interessant de saber que la còla de “Montreal”, èra designat per Jaume Cartier coma lo “mont Royal”. Alora perqué Montreal coma Montreal pròche de L’Argentiera en Vivarés, que n’i a ben d’autres en Occitània -e non “Montroyal”- entrèt dins la posteritat?
 
Ven d’un perigòrd explorator. Seriá la tissa dals perigòrds fins al Rei d’Araucania... Mas avèm ben de roergats sonats Bodon en Argentina tanben. Es lo companh de Cartier que descurbèron aquel luec ocupat per lo vilatge amerindian Hochelaga. Vendriá de la version occitana dal nom facha per Glaudi de Pontbriand, senhor de Montreal (sus la comuna d’Issac en Perigòrd). Que deviá segurament parlar occitan, vist que fa pensar a un clinh d’uèlh al sieu vilatge tot en faguent una reviraa dins sa lenga d’origina d’un toponim francés. Se ditz qu’es ancara un occitan, un gascon de Savés, Belleforèst, qu’escriguèt lo nom de la vila per lo primier còup dins un tèxt literari.
 
Existe d’alhors un municipe sonat Mont-Royal en francés enclavaa dins Montreal.
 
La guida nos explica que la lenga francesa a poscut resistre melhor a l’anglicizacion al Quebèc per lo biais de la glèisa catolica jugant un ròtle d’estat parallèl. Amb de produccions d’obratges en francés, una ret organizaa, de cèrcles de pensaa, de grops de pression, etc. Me demando coma faguèron los quebequeses protestants. Se desbrolhèron probable... Coma los arabs crestians ciutadans israelencs?
 
A prepaus, de saber qu’existe una circonscripcion electorala provinciala dal Quebèc sonaa “Fabre” e que Fabreville es un quartier de la ciutat de Laval dins la quita circonscripcion. Ven dal tèrç evèsque de la diocèsi catolica de Montreal, Edoard-Charles Fabre (1827-1896).
 
E mai l’autobus. Per far passar lo temps, la guida nos fa de juecs. Trobar lo sens d’una expression. Me’n avisarai sempre de la question “A vòstre avejaire, de que vòl dire “Branler dans le manche”?” (vòl dire ren faire) o “La chançon es turlutaa?” (chantaa amb d’onomatopèas). O d’una chançon coma “Le sauvage du nord” de Mary Rose Anna Travers dicha La Bolduc o ancara la chançoneta per nenons “Shamani coni” que tornarai ausir coma chant escolt...
 
Coma la companhia se ditz “Connaisseur”, chal conóisser lo chamin e durar lo chamin tanben... es rectilinèu.
 
 
 
 
 
 
abonar los amics de Jornalet

 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris


No hi ha cap comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Laurenç Revèst

Laurenç Revèst logo rss

Escrivan, traductor. Dialectològ, Doctor en lingüistica. President onorari dal Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc.

mai d'informacions

contactar l'autor

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

Cuba   Interdiccion   Occitania   Revèst   lenga  

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions