CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 9 de decembre

Joan-Marc Leclercq

Dimars, 10.2.2015 03h00

Lo ríser es pas universau


Comentaris 9 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargament


La tèrra es rica de culturas de totas, sèm pas nosautes, defensors de la cultura occitana, que’ns ne planherem. E cada cultura possedís elements que la destria de las autas, coma per exemple lo ríser, los rapòrts entre los òmis e particularament lo respècte.
 
Per çò qu’es deu ríser, es evident qu’es pas una nocion complètament internacionala e segon que seratz nascuts a la isclas Filipinas o a Nava York, çò qu’es lo “pròpi de l’òme” aurà pas las medishas causas.
 
Dens un avion que hasèva la ligason entre París e Tòquio, un professor me condèc qu’èra susprés d’ausir que, au moment de la projeccion d’un filme comic (a l’epòca s’espiava un filme comun) los europencs se risèvan pas au medish temps que non pas los asiatics. Çò que podèva hèr sorríser un Francés hasèva s’esclacassar un Japonés, e recipròcament. Lo comic de situacion atenhèva mès aisidament sa tòca au demiei d’un public asiatic mentre que los blancs preferissèvan meslèu jòcs de mots o sosentenuts, de preferéncia escabroses o sexuaus.
 
Es per aquò que manejar la trufandisa es drin scienciós e mauaisit, sustot entre monde de culturas diferentas.
 
Au Japon encara, prénguer o balhar quauquarren d’una sola man es considerat coma aufensant. Peus Arabis, crotzar las camas un còp sedut e atau muishar sos pès es vist coma lord. La man esquèrra es considerada coma impura, mes dus òmis d’une cinquantenat d’annadas se poderàn ténguer per la man per carrèras shens qu’aquò impliquèsse un rapòrt amorós omosexuau.
 
Cadun coneish un exemple atau de diferéncia culturala que veng tostemps mès d’una rason luenhèca e a còps desbrombada, que non pas deu racionau.
 
Dens un líber qu’èi a casa suu fanagalo (un creòle african a basa de zoló e d’anglés, dambe clics, utilizat dens las minas d’Africa deu Sud) es clarament explicat que cau pas emplegar las questions negativas, mes tanben que l’usatge deu sarcasme deu estar evitat pr’amor que hè fausfú (The use of sarcasm should also be avoided. It misfires.)
 
Dens mon diccionari polonés, lo mot “irreveréncia” a pas nada revirada. Çò qu’es sentit en çò nòste coma “esperit plasent que’s vòu pas plegar a règlas jutjadas tròp estrictas” es tradusit per brak szacunku, lekceważenie, sia “manca de respècte” o “mesprètz”. Los mots an a l’encòp una significacion e una connotacion. Per aicí en çò nòste, la connotacion es bona pr’amor que nos evòca concèptes jutjats positius coma la contestacion, la critica de la religion o deu poder e nos hèr pensar a monde coma Voltaire, Coluche, Desproges e d’autes.
 
Se quauqu’un d’una cultura A se trufa de sa religion pròpia A, coneish los limits e pòt pervéser las reaccions. Se hè escarnis a la cultura B, a granas possibilitats de provocar seguidas qu’aurà benlèu pas previstas.
 
Es per aquò que, ac cresi, lo setmanèr Charlie Hebdo s’èra enganat. A pensat que lo ríser es universau, lavetz qu’ac es pas. A pensat qu’una caricatura anèra pas tocar sonque los poderoses e los qu’utilizan la religion coma mejan de pression suu pòble, tanvau los extremistas. Per malastre toquèc tanben los barris mès populars e monde qu’an pas que la religion coma rason de víver.
 
Quan disi que s’es enganat, parli pas de la reaccion hòla e largament reprensibla deus frairs assassins, solide, pr’amor que s’èra una error, avèvan totun lo dret d’ac hèr.
 
Pensi particularament a situacion plan complicada dens la quala se son retrobats los musulmans “normaus” que condemnèn naturalament l’ataca murtrèra, mes qu’estón tanben butats per l’escarni que comprenón pas.
 
E se Charlie Hebdo pensava (e benlèu pensa encara) que lo ríser es universau, es shens de dobte pr’amor que los poders franceses successius an destillat au près deus dròlles la teoria faussa que ditz que las valors de la Republica Francesa e la cultura francesa en generau, bravaments mescladas, be son universalas. Es França qu’esclaira lo monde, e degun desconeish pas que lo peish se minja dambe vin blanc o que los Camps Elisèus son la mès beròia avenguda deu monde.
 
Çò que’m chepica, per contra, es que, a cada eveniment, cadun, au lòc de’n tirar una soscadissa navèra e d’evoluar, afortís sos crésers pròpis qu’avèva per abans e pensa: “Té, vos l’avèva plan dit …”.
 
E doncas es possible que la cresença au demiei deu pòble que la cultura de França es universala aja encara un avénguer beròi.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

12 de febrièr 08.54h

#8 A çò que sabi, sem dins un pais laic e son las leis de la Republica laica que s'applican.
L'assassinat de la còla de Charle Hebdo es estat fach al nom de la lei religiosa.
Segon un sondatge del "berlin Social Science Center" 73 % del musulmans de França fan passar la règlas religiosas abans las leis de l'estat.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 19.50h

#5- Charlie-Hebdo es un jornal privat e non confessional Atendre d'el que respecte de règlas de la religion es voler empachada de bon foncionament la laïcitat.
Mes vos compreni, facil es negociar damb una racionalitat defalhenta dins aquesta paura credulitat ambienta.
Seguissetz, lo nivel s'acabarà que pujarà.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 10.00h

#6
Adiu Antalya,

1/ Que sia neutralitat o velhar sus l'aspècte privat de las cresenças, es deu ròtle de l'Estat que parlam. L'actitud de Charlie Hebdo a pas ren de véser dambe la laïcitat, ça'm par, es una institucion privada.

2/ Quan parli de l'extrèma dreta danesa, vòli tot simplament tornar brembar lo contèxte dens lo quau las caricaturas eston publicadas au Danemarc a la debuta. L'idèia de Charlie de tornar prénguer aquestes dessenhs dens aquestas condicions ne cambia l'espiar... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 09.31h

#5

1- La laicitat es pas la neutralitat. Es de velhar que las cresenças de cadun damoran privadas e sonque privadas.
2- Vèsi pas çò que ven far l'extrema drecha Danesa aqui dedins.
3- L'esquerra francesa es completament despassada per lo comunautarisme que botèc en plaça.
4-fin finala s'agís de saber se lo dreit de blasfèma existís o pas


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 08.43h

Benlèu qu'èi pas pro insistit sus la diferéncia entre "s'enganar" e "hèr quauquarren d'interdit".

Èi clarament escrit que Charlie Hebdo a lo dret d'escríver çò que vòu, la libertat d'expression es pas negociabla.

Mes jo me podi servir de ma libertat d'expression (pas negociable tanpauc) ende díser que se son, segon jo, enganats per de rasons estrategicas. S'èri estat sòci de la redaccion de Charlie Hebdo, me serí pelejat sus aquera linha redactoriala que'm sembla (es possible d'i... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de febrièr 21.59h

Mercés Joan-Marc per aquela soschada fòrça interessanta que me fai pensar a quel article en linha (en francés e en anglés malurosadament : http://www.egalitariste.net/2013/04/21/lhumour-est-une-arme/ ) onte se vei que l'umor es pas universau (la facultat de rire l'es per contra) e intocable e se pòt daus còps far tròp aisadament a l'encontra de las gents oprimidas e que patissen.
Quò es pas tant... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de febrièr 09.28h

#2 En mena d'esclairament :
En 1996 totis los paisses de la liga araba an signat lo "còda araba penal unificat" e aquel còda a previst l'applicacion totala de la charià coma idéal d'ateinher per totis los paisses signators.
Desempuèi 1996... setz al fial almens ??
fa pas bon de brassejar padamalgam.....
E de tot biais la minoritat silentosa a pas jamai dich quicòm, vist qu'es silentosa.....


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de febrièr 09.16h

Encara un còp, aquí-ne un que se reversina las mesolhas dins totes los sens per arribar, benlèu pas a justificar, mas trobar de circonstàncias atenuantas als crimis comeses al nom de l'islam. "Es per aquò que, ac cresi, lo setmanèr Charlie Hebdo s’èra enganat"; non! Òm s'engana pas d'èsser liures e de far viure la libertat cada setmana, emai siaguèsse pel mejan d'un jornal anti-occitanista coma l'es Charlie hebdo. Se i a de monde pro encluscats per aver "que la religion coma rason d... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 13   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de febrièr 08.13h

E si lo riser es universal : Totis los òmes rison, mas rison pas de las meteissas causas. Las lagremas tanben son universalas, mas se ploran pas las meteissas causas.
Exemple quand vèsi l'enfumaire hollande me risi plan, quand vèsi ruquier e sa còla d'achorits bobòtizat me plori..


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Perfil

Joan-Marc Leclercq

Joan-Marc Leclercq logo rss

Musician de profession, autor d’un líber de conversacion suu gascon, d'un roman istoric "Ucraïna", d'un diccionari de rimas e de duas pèças de teatre.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions