CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 18 de setembre

Joan-Marc Leclercq

Dimars, 18.7.2017 03h00

Toki Pona, la lenga deu ben


Comentaris 9 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargament


Suno pona! (Bonjorn!)
 
Benlèu coneishètz pas encara lo Toki Pona. Benlèu sètz ahuecats de lengas e aquò vos va interessar (o benlèu pas). S’agís de l’òbra de la lingüista canadenca Sonja Lang. Es una lenga bastida minimalista. La caracteristica màger deu Toki Pona es que possedís pas que 120 mots!
 
M’anatz díser qu’es pas fòrça, mes justament la tòca de sa creatritz èra de s’inspirar de la filosofia taoïsta, es a díser de’s descargar deu superflú ende s’exprimir pas que sus çò d’important. De mès, aquò permet de tornar pensar çò que’s ditz d’un biais navèth en tot requerir una cèrta inventivitat e un esperit creatiu.
 
Cada mot pòt estar un nom, un adjectiu, un vèrbe, un advèrbi o una perpausicion. Exemple:
 

Tawa, coma vèrbe, vòu díser “anar”, “desplaçà’s”, mes tanben “viatjar”, “mòve’s”, “passejar” e pòt exprimir cada desplaçament que sia.
 
Mes coma vèrbe, pòt estar tanben transitiu, e lavetz significar: “trasportar”, “carrejar”, “tresmudar”, “hèr hugir”, “desplaçar”, “se hèr seguir”, …
 
Coma nom pòt voler díser: “desplaçament”, “carrei”, “viatge”, …
 
Coma adjectiu, aquò’s: “mavedís”, “corrent”, “que’s desplaça”, etc …
 
Mes pòt estar tanben una perpausicion e significar: “de cap a”, “ende”, “dinc a”, etc …
 
Los mots son totis invariables, i a pas cap de declinason o de conjugason. Los sols elements de gramatica que vos pòdon drin despaïsar son lo “e” abans l’objècte de l’accion (una mena d’acusatiu regular) o lo “li” abans los vèrbes a la tresau persona.
 
Aquesta gramatica es fòrtament inspirada de la deu Tok Pisin, una lenga creòla a basa d’anglés oficiala en Papoasia Navèra Guinèa. Cau díser que l’origina etimologica des mots deu Toki Pona es fòrça variada, deu chinés au georgian en passar per l’olandés, lo finlandés o lo quite francés.
 
Lo nombre redusit de mots nos obliga d’imaginar lo biais de tornar trobar la foncion de la causa que volèm exprimir. Se lo mot “musica” existís pas, cau soscar e utilizar los elements presents. Prenguèm doncas lo mot kalama (deu croat galama, “rambalh”) que vòu díser “brut” o “son”, e lo mot musi (de l’esperanto amuzi, sia “amusar”) e aquò nos balha kalama musi.
 
Ende díser “sudar”, calerà utilizar la perifrasa “ma pèth balha aiga”. Selo mi li pana e telo.
 
Lo quite nom de la lenga, Toki Pona, veng de toki, “lenga”, “parlar” e de pona, “bon”, “lo Ben”, “agradiu”, “simple”, “simplicitat”, “positiu” e doncas significa “la lenga deu Ben”.
 
Una frasa d’exemple? Vaquí:
 
Se volètz díser “la musica m’agrada”, podètz díser:
 
Kalama musi li pona tawa mi.
 
Coneishètz dejà kalama musi. Vesètz la particula li que’s bota a la tresau persona end’introdusir lo predicat (l’objècte de l’accion o de l’estat). Lo vèrbe “estar” es pas necessari. Pona es “agradiu”, tawa vòu díser “de cap a” e mi e solide “jo”. Se pòt revirar per: “lo brut amusant es bon ende jo”.
 
Se’n volètz saber mès, vos aconselhi aquesta pagina (en francés) http://lvogel.free.fr/tokipona/ o (en anglés): http://tokipona.org/
 
Toki! (Adishatz!)
 



abonar los amics de Jornalet

 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

5 de genièr 21.10h

Fasès la mèmo errour que li proumiés esperantisto que cresien que la lengo remplaçarié toùti li lengo... e dounc que s'aboucinarié.

Uno lengo internaciounalo dèu èsse uno lengo d'ajudo, pas remplaça lis autro.

Pèr li nuanço iéu trobe que l'Esperantò n'en fa bèn de trop e que soun inutilo.

Vese pas l'urgènci de destria "lou bonur" de "la felicita" pèr eisèmple.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de genièr 21.06h

J'ajoute qu'une langue internationale bien faite doit être simple et donc avoir la grammaire de l'indonésien, malais, javanais ou celle du guarani, ce qui rétablit l'équité au niveau de la structure puisque c'est trois langues sont non-indoeuropéennes.

Je dis 3 et non 4 car la bahasa Indonesia est du malais en supprimant une partie du vocabulaire pour en faire une langue plus simple par apposition de mots "Tempat tidur" = liò dourmi ou "mata hari" uei jour = soulèu,

ce qui est déjà... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de genièr 20.59h

Joan Marc Leclerc fait la même erreur que Schleyer l'inventeur du Volapük : par souci d'équité linguistique il invente des mots "neutres" mais lorsque Zamenhof a créé l'Espéranto la moitié des Volpükistes sont passés à l'Espéranto qui donnait un vocabulaire compréhensible de suite à 60%.

"Langfocus" sur Youtube dit bien que "L'indonésien est la langue la plus simple" mais que "pour un Américain les langues germaniques et latines sont plus simple car la moitié du vocabulaire es... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 22.48h

Una linga que ten màs 120 mots... aquò me fai fremir ! Me fai soventar còp sèc la Neolinga d'Orwell dins son roman 1984. Una linga qu'a pas gis de nuança es una linga fèrma dangeirosa, cresètz pas ?

➡️ https://fr.wikipedia.org/wiki/Novlangue


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 19.37h

#3 E quand lo babi PCMezzo nos parla de lenga ipso facto superiora es plan segur sensa minga arrièra-pensadas ? Ipso facto superior, poverino, dai !


Valora aquest comentari:   votar positiu 15   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 15.57h

Mercé plan per aquesta informacion.
Aqui s'atenh lo minimalisme maximal.
Cal belèu s'ajudar de las mans per se far compréner.
Mas l'exercici n'es plan interessant.
Acò me fa pensar al mandarin, lo chinese, que i trapam las meteissas tecnicas d'expression.
Sufis que pensessem pas qu'en imatges...
Lo mandarin dèu s'apréner premièr en fonetica amb lo pinyin, sens deguna referència als nostres epleches de gramatica. Apuèi, quand se descuebre los ideogramas, legir es una succession d'imatge... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 11   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 15.47h

se totis lei lengas difèron per lo nombre vocables e que n'i a que son pauras pauras ne podèm dedurre que soletas lei lengas de cultura remplisson son rotle qu'ei de rendre compte de la complexitat dau mond e de la societat modèrna e qu'en Africa negra aquò ei justificat quand francés, anglès , portugués son vengudas lengas oficialas d'estats ont se parlan tant e puei mai de lengas etnicas pas tan desvelopadas, perqué aquelas lengas d'Europa son ipso facto superioras


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 17
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 15.19h

Cresi que filogeneticament, o ontogeneticament tots avèm una fasa tok pisin quan aprenèm la nostra primièra lenga, e tanbèn quan n'aprenèm d'altras.


Valora aquest comentari:   votar positiu 11   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de julh 07.46h

Me disi que benlèu l’òme de Neandertal n’avia maites de 120 de mots…..

Aquò rai ! Ne i a d’occitanistes que capitan pas d’aver 120 mots…
cal ben començar è !


Valora aquest comentari:   votar positiu 16   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Perfil

Joan-Marc Leclercq

Joan-Marc Leclercq logo rss

Musician de profession, autor d’un líber de conversacion suu gascon, d'un roman istoric "Ucraïna", d'un diccionari de rimas e de duas pèças de teatre.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions