CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 20 de novembre

Joan-Marc Leclercq

Dimars, 22.10.2019 03h00

Las vocalas deu francitan


Comentaris Un comentari    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargament


Ron Greer




Mercés a l’Esperanto (mes shens que), encontri fòrça estrangèrs, que sovent aprenguen lo francés. Lavetz les parli de l’occitan e les balha un complement de formacion suu biaish de parlar au nòrd o au sud de l’Estat francés. Aquò me mièc doncas a m’interrogar sus justament aqueras diferéncias de prononciacion, ende balhar pas informacions tròp aproximativas.
 
Las diferéncias son apeadas màgerment sus las vocalas. La purmèra es evidentament la “e” dita “muda” que l’es pas brica en çò nòste. Quitament se Muriel Gilbert, dens son deu obratge sus la lenga francesa Un bonbon sur la langue (Vuibert), compta vert e verre coma omofònes (!), es complètamehnt faus en Occitània, e me cau tostemps explicar aus aprenents qu’es fòrça mès clar quan aquesta letra es prononciada. Sovent ne son plan contents.
 
La dusau es un son qu’am nosautes dens nòsta “fonotèca” mes que los Parisencs ausissen pas o saben pas prononciar. Es lo son “un”, qu’es un œ o un eu nasau. Atau me soi tostemps demandat perqué l’eslogan electorau Y en a qu’un, c’est Jospin rimava pas, lavetz que rimava endeus Franceses. O perqué en picard In brin ed gva significava “un cagalh de cavau”, abans de saber que s’escriu normalament Un brun. Atau l’imatge es mès clar, se pòdi díser …
 
Puèi arriba lo problèma de las vocalas barradas o daubèrtas. Gilabèrt Nariòo, dens son excellentissim “Parlar plan” (ed. Per Noste), apèra “ètacisme” lo fenomèn mauescadut de daubertura de las “e” en occitan devath l’influéncia deu francés. M’es arribat de n’estar victima, me’n brembi.
 
Mes se lo francés influéncia l’occitan, l’occitan tanben influéncia lo francés e la resulta s’apèra “francitan”. Se soscam a la daubertura de las vocalas, vesèm los tres sistèmas:
 
Lo francés marca la diferéncia entre vocalas barradas e daubèrtas per règlas ortograficas que son d’aprénguer de memòria. Coneishi pas aqueras règlas e èi pas enveja de m’enbestiar a las aprénguer. Entre patte  et pâte, hèi pas nada diferéncia e aquò m’a pas jamès geinat dens la vita vitanta. Sabi que dens la poche gauche i a una “ò” daubèrta e una auta barrada, mes sabi pas quina. E entre je parlerai e je parlerais, vai-te’n saber çò que cau barrar. Se compreng de tot biaish.
 
Per çò de l’occitan, l’escritura es fonetica e nos podèm pas enganar en prononciar, gràcias aus accents. Mes nos podèm enganar en escríver. Lo mot “nuèit” es mès lengadocian que “nueit” que serà mès gascon.
 
Lo francitan aubedís a règlas que son las mès simplas e regularas, pr’amor qu’es un biaish de parlar vengut d’un usatge popular, doncas fonetic. Es aisit: 1/ pas nada “a” daubèrta 2/ sillaba daubèrta = vocala barrada 3/ sillaba barrada = vocala daubèrta. Una sillaba es dita barrada quan es seguida d’una consonanta sola o acompanhada d’un “e mut”.
 
E doncas, un francitanofòne vos diserà beau  dambe una “ò” barrada e la botte dambe una “ò” daubèrta. Es tot.
 
Es pr’aquò que, quan i a monde que daubrissen en occitan lo “e” dens una finala en “-et”, soi pas segur que sia devath l’influéncia deu francés, mes benlèu deu francitan.
 
Lo francitan es pas tan qu’aquò un divertiment folcloric mes pòt estar estudiat coma una mena de creòle, tanvau lo pataoète (francés deus Patanegras) o lo francés de banlèga populara qu’a un usatge fòrça especiau, eth, de las consonantas dentalas per exemple, que passan de “d” e “t” a “dj” e “tch”.
 
 
 
 
 


abonar los amics de Jornalet
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

22 d'octòbre 08.58h

i avia una reclama a a television que disai "un puissant homme", mas amb una marrida prononciacion, donava "impuissant homme", me choquèt sul moment.
Tanben "la pierre d'alun" prononciada comma se foguès "la pierre d'Alain"...
Fau la remarca a la monde que prononcian mal, perque eles nos fan cagar amb Rose/Rôse, mas entenden la la diferéncia...podèm pas produire un son qu'entendem pas doncas...
Ah tanben lo film Alad 2, perque Aladin /Aladun dins lor cap...


Valora aquest comentari:   votar positiu 12   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Joan-Marc Leclercq

Joan-Marc Leclercq logo rss

Musician de profession, autor d’un líber de conversacion suu gascon, d'un roman istoric "Ucraïna", d'un diccionari de rimas e de duas pèças de teatre.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions