CAPÇALERA: VAU SERENA

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 27 de mai

Joan-Marc Leclercq

Dimars, 21.4.2020 03h00

Volapük


Comentaris 2 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargament


Lo Volapük, lenga planificada neishuda unas annadas avant l’Esperanto, deveré son aparicion a duas hèitas anecdoticas pro susprenentas:
 
Son creator, lo Johann Martin Schleyer, prèste catolic alemand, auré un bèth jorn ausit quauqu’un se plànher de çò que la letra qu’avèva mandada a son hilh l’èra tornada pr’amor d’una marrida ortografia sus l’adreça de l’estat american de Iowa. Avèva escrit “Eiauä” segon la prononciacion alemanda. L’idèa d’un alfabet unic e internacionau le vengoc lavetz a l’esperit.
 
Puèi, Schleyer avoc la vision de sa lenga una nueit de 1879, e n’escrivoc còp sec la totalitat de la gramatica. Evocava sovent una inspiracion divina.
 
Las diferéncias essencialas entre lo Volapük e l’Esperanto, son que:
 
Loís Lazare Zamenhof, lo paire de l’Esperanto, voloc una lenga beròia e agradiva. Benlèu es per aquò que fòrça mots de sa lenga son los medishes qu’en occitan: areno, artisto, aŭroro, banano, barbo, biblioteko, demando, festo, kandelo, kremo, lampo, mustardo, perlo, serio, teraso, (n’èi notat un bon centenat) qu’i a pas besonh de’vs revirar. Lo Schleyer, eth, s’encuentèc pas brica de consideracions esteticas, e lo resultat es, segon jo, mès risolièr que non pas polit. Lo nom de la lenga veng deus mots angleses world (monde) cambiat en vol e speak transformat en pük. Volapük = “Lenga deu Monde”.
 
Ende’vs balhar un exemple, lo vèrbe “estar” se ditz binön (de ich bin - “soi” en alemand), la purmèra persona deu singular se fòrma dambe la finala -ob, los adjectius dambe la finala -ik e tot aquò vos balha Binob vemo läbik (Soi fòrça urós) quan la medisha frasa en Esperanto serà Mi estas tre feliĉa.
 
La dusau diferéncia es que Johann Martin Schleyer voloc totjorn mestrejar lo devénguer de son òbra, lavetz que Zamenhof, un còp lo trabalh acabat, la “leguèc” a l’umanitat e deishèc lo monde la hèr evoluar com ac volèva. Lo movement volapuquista estoc totjorn l’objècte de lutas entre Schleyer e un cèrt Kerkhoffs, president de l’acadèmia de la lenga, e de peleis a contunhar entre lingüistas, que menarà a un esquisma en 1889. En 1888, lo club de Volapük de la vila de Nuremberg adòpta l’Esperanto, e deveng atau lo purmèr club d’aquesta lenga dins lo monde.
 
En 1912 Schleyer se moriscoc.
 
En 1929, un Olandés, Arie de Jong, perpausa una refòrma qu’es acceptada e reconeishuda, e atau nos trobam ara dambe dus Volapüks, l’ancian e lo navèth, Volapük bäldik e Volapük nulik.
 
Ara lo Volapük viu sustot sus la telaranha, on los locutors se pòdon contactar e escambiar.
 
Deu costat de l’estat francés, que batalhèc totjorn contra las lengas internacionalas (o pas) au punt d’empachar que l’Esperanto estosse lenga de trabalh de l’UNO e d’interdíser aus ensenhaires de’n parlar aus escolans, la sola allusion oficiala que podèm trobar es una frasa de Charles de Gaulle dins una conferéncia de premsa deu 15 de mai de 1962 on provava qu’avèva “tot comprés” a la cultura:
 
“[Dante, Goethe, Chateaubriand] … aurén pas fòrça servit Euròpa … s’avèvan pensat e escrit en un Esperanto o un Volapük integrat.” Cau díser, ende sa defensa, que lo tipe èra soldat de formacion.
 
 
 
 
 
abonar los amics de Jornalet
 
 


 



publicitat
BANER1: AOF



Comentaris

21 d'abril 12.52h

#1 L'autor d'aqueste tèxte mostra plan qu'a ren comprés a çò qu'es l'Esperanto. es totjorn un pauc cansant de véser monde parlar de quicòm que coneishen pas, un tipe qu'a pas jamès daubèrt un sol libre d'Esperanto al la purmèra pagina e que te'n hè un pialat com un especialista...

La tòca de l'Esperanto es pas de remplaçar las autas lengas. Es la purmèra error de l'autor. Cadun a sa lenga, mes i a totjorn un moment quan duas personas de lengas diferentas se deven comprénguer, e l... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'abril 11.53h

Aprenetz pas l'esperanto
http://acontretemps.org/spip.php?article547


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 8
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Perfil

Joan-Marc Leclercq

Joan-Marc Leclercq logo rss

Musician de profession, autor d’un líber de conversacion suu gascon, d'un roman istoric "Ucraïna", d'un diccionari de rimas e de duas pèças de teatre.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions