CAPCALERA: la botiga

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 16 de mai

Joan-Marc Leclercq

Dimars, 20.4.2021 03h00

La lenga es purmèr una musica


Comentaris 12 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (9 vòtes)
carregant En cargament





Se ditz sovent que lo gost per la musica e per las lengas son ligats. Solide. Una lenga, es purmèr una musica.
 
Per malastre, coneishi pas las chifras per l’occitan, mes sabi que cada lenga utiliza una “benda passanta”, es a díser una platja de frequéncias que l’es particulara. Lavetz que l’uman sap ausir los sons entre 16 e 16 000 Hertz, la lenga francesa, per exemple, utiliza pas los entre 300 e 1000 Hz e s’estanca a 2000 Hz dens los aguts.
 
Los campions de la frequéncia son sen discutida las lengas eslavas, (rus, polonés, chèc, eslovac, etc), qu’utilizan totis los sons entre 100 e 16 000 Hz. Pas besonh de’vs díser qu’un natiu de país eslau a mens de dificultats que non pas un aute per reconéisher (e doncas poder prononciar com cau) los sons d’una lenga estrangièra qu’apreng.
 
Per comparar encara milhor dambe la musica, lo francés utiliza pas qu’una sola octava. Se volètz saber çò qu’aquò vòu díser, sufís pas que de cantar: “dò, re, mi, fa sol, la, si dò” e n’auratz atau l’estenguda. Melodiós, lo francés? L’anglés, eth, utiliza 4 octavas e lo rus … 11! Quan un Rus ausís un Francés parlar sa lenga, tot aquò le sembla plan plat.
 
Se los Poloneses de Varsovia parlan drin com los Angleses, dambe una votz meslèu aguda e un ton precioset, qu’un professor de cant diseré “una votz de cap”, los Silesians de Katowice hèn bronir lora garganta, çò que’us balhar un parlar que sembla mès raspós e garronhut.
 
Me brembi plan d’un jorn quan èri dens un restaurant a Praga dens una sala plena. Lo brut de las charradissas semblava lo bronzinar d’un buc plen d’abelhas (la lenga chèca es meslèu aguda), levat una taula on parlavan totis dambe una votz d’otratomba au punt qu’aquò aperèc mon atencion. Après conta-ròtle deus amics chècs presents, èra una taula d’Eslovacs. E totun, las duas lengas, a l’escrit, son fòrça vesinas, los locutors se comprenguen aisidament. Mes cantan pas parièr.
 
La musica, es pas sens que las nòtas, es hèita tanben lo ritme. E aquiu tanben, cada lenga a lo son pròpri. S’apèla l’accent tonic.
 
Lo francés possedís un accent que cad regularament sus la darrèra sillaba, levat s’i a un “e” mut a la fin deu mot, qu’es pas prononciat au nòrd, çò que cambia pas ren. Los parlars franceses “deu sud”, aquestes qu’utilizan lo sistèma fonologic (aperat “accent”) de l’occitan, prononcian plan lo “e” dit “mut”, çò que perpausa una varianta mens monocòrda, mès rica e que pareish “cantanta” a l’escota. L’occitan eth medish utiliza aquestas duas possibilitats de ritme “mascle” (l’ostau) o “femenin” (la hemna).
 
Lo chèc e lo hongrés, que totun son pas brica de la medisha familha lingüistica mes vesins geograficament, partatjan la particularitat d’aver totis los mots accentuats sus la purmèra sillaba. Aquò les balha una vam especiau e un caractère energic. Daubuns an notat que las òbras compausadas per musicaires chècs e hongareses, pr’amor d’aquesta particularitat, an una melodia que comença suu purmèr temps, lo temps fòrt.
 
A mon vejaire, las lengas qu’an un accent tonic irregular son las mès bèras per escotar. Dambe un pichona inclinason au rus e a l’italian. Un mot dambe l’accent tonic sus l’abans-darrèra sillaba dens la lenga de Dante se ditz una parola sdrucciola, (un mot eslenc) dambe l’accent que cad suu “u”, ensajatz de prononciar. Es polit. Es lo cas per crescere, domenica, riconoscere, ultimo, grafico. Podètz tanben cantar lo famós La donn’é mobile …
 
Lo rus, eth, alternarà l’accent dens la cançon:
 

Kalinka, kalinka, kalinka maïa,
Fsado ïagada, kalinka, malinka maïa ...
 
Cada lenga a doncas sa tessitura (sa hautor), son ritme e sa melodia (combinason deus dus). Après, coma una cançon, cada lenga a tanben son tèxte, son univèrs, son imatgeria, sa risuessa lexicala. Mes, aquò, es quicòm mès …
 
 
 
abonar los amics de Jornalet
 
 

 



publicitat
BANNER1: IEO 30 MARPOC



Comentaris

23 d'abril 07.27h

#10 musica autentica

Quand la musica de la paraula, emai en lenga francesa, tinda plus occitan que la quita lenga occitana parlada a la francesa, i a quicòm que truca.
La paraula prima sul tèxte e le lexic, en tota lenga.
La normalizacion de l'accent local en francés es la condicion de la reactivacion de l'occitan.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

22 d'abril 12.25h

#10
Es pas ambe de polças roges que faretz gandida !


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

22 d'abril 07.07h

https://youtu.be/4m9ushwEKvA

Tè agara qu'una polida musica !

Vertat que aquò s'ausís brica ençò dels occitanistas


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'abril 12.33h

#6 Atz rason de díser aquò. De hèit, los sons mès aguts deu rus (e sustot deu polonés) son las "shushuladas" (Mercés au Congrés, en francés "les chuintantes") que son pas cantadas mes shushuladas justament, e jògan un ròtle fòrça important, per marcar la diferéncia entre "SZ, Š" e "Ś", entre "CZ, Č" e "Ć" o entre "Ż, Ž" e "Ź", qu'un estrangèr a de mau a diferenciar dens una frasa parlada.
Lo rus aurà lo T e lo TЬ (marca de l'infinitiu) que lo croata escriverà T e TJ.
Es ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'abril 09.49h

Òsca per aquel article plan documentat e vejaire luminós d’un musicaire experimentat.. La musicalitat ne parlèm pas pro e pasmens...
Coneguèri almens doas personas que causiguèron d’apréner lo rus pas que per sa musicalitat. Autra causa : i a tanben l’interpretacion. Me remembri un passatge de « La traversée de Paris » (qu’avèm vist mai d’un còp) ont ausissèm Jean Gabin dire un poèma de Gœthe en allemand. Polida interpretacion plan musicala e armoniosa, lenc dels ressons... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'abril 08.01h

Le Francés (francimand) oxitoneja, quand l'Occitan (autentic) paroxitoneja.
Es un paradoxe! :)


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 d'abril 22.13h

Senher Leclerc es pivelant vòstre article mas soi pas convençut que cap d'èsser uman pòsca cantar e doncas a fortiori parlar ambe onze octavas , dos e mieg es ja una performança de cantaire liric!!


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 d'abril 21.38h

Mercés per aquel article...
(e la foto de Mory Kanté epòca Sabou)
... que me ramentan lo moment, dins lo libre del paure Vassilis Alexakis "Les Mots étrangers", mens conegut que "La Langue maternelle" escrich aprèp la mòrt de sa maire, ont una persona li demanda perqué es a aprener lo sango, la lenga de Centrafrica. Esmogut, Alexakis i arriba pas mas li prepausa de siblar sa responsa. E son interlocutor de comprener ...

Per se regalar :

https://www.youtube.com/watch?v=kYrVfb4Szvk&list... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 d'abril 16.58h

#2 Dins tota la mieu carriera de professor d'italian (e d'occitan), es cen qu'ai dich de lònga ai mieus escolans! M'asseguràvon d'aver causit l'italian perqué èra "una bèla lenga gràcias à la sieu música" e èron refractaris à metre lu accents à la plaça justa. E doncas la musicalitat si perdia... Un pauc coma quauqu'un que li agrada una cançon e canta tant faus qu'as de mau à la reconóisser quora la canta!


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 d'abril 16.52h

L'italian presenta un exemple remirable: "La Gerusalemme liberata" de Torquato TASSO. Juguèt sobre l'accentuacion dei mots, sobre aquela dei vèrs (l'endecasillabe italian a tres formas màger, e aquò permete totplen de variacions, sobretot quora l'autor lu mescla à d'autri formas de vèrs), sobre la distribucion dei rimas e l'estrctura de la frasa. Trabalhèt talament la musicalitat dau sieu tèxte que lo compositor MONTEVERDI confessèt que, quora escriuguèt la version lirica, auguèt sol... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Joan-Marc Leclercq

Joan-Marc Leclercq logo rss

Musician de profession, autor d’un líber de conversacion suu gascon, d'un roman istoric "Ucraïna", d'un diccionari de rimas e de duas pèças de teatre.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions