CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 21 de julh

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 16.4.2012 03h00

Cossí utilizar los dos subjontius?


Comentaris 5 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (6 vòtes)
carregant En cargament


Los dos tempses de basa del subjontiu son:

— Lo present del subjontiu, per exemple: que parle, que finisca, que senta, que bata, que siá, qu’aja...
— L’imperfach del subjontiu, per exemple: que parlèsse, que finiguèsse, que sentiguèsse, que batèsse, que foguèsse, qu’aguèsse...

Pro de personas qu’aprenon l’occitan son pas seguras d’arribar a utilizar aqueles dos tempses coma cal. Aquò s’explica sustot per una influéncia del francés ont l’imperfach del subjontiu a desaparegut dins l’us corrent. Vaicí qualques explicas simplas per se’n sortir.
 
I. Quora s’utiliza lo present del subjontiu?
 
Se la proposicion principala es a un temps qu’indica una certitud fòrta o una realitat fòrta (es lo cas de la màger part dels tempses), alara lo temps de la proposicion subordenada es al present del subjontiu. Vaicí d’exemples:
 
proposicion principala => proposicion subordenada

 
[1] Present de l’indicatiu => Present del subjontiu

Demandi => que parles.
(Demande => que parles.)
(Demando => que parles.)

 
[2] Passat compausat => Present del subjontiu

Ai demandat => que parles.
(Èi demandat => que parles.)

 
[3] Futur => Present del subjontiu

Demandarai => que parles.
(Demandarèi => que parles.)

 
[4] Futur pròche => Present del subjontiu

Vau demandar => que parles.

 
[5] Futur anterior => Present del subjontiu

Aurai demandat => que parles.
(Aurèi demandat => que parles.)

 
[6] Imperatiu => Present del subjontiu

Demandatz => que parle.
 

Aquò fonciona tanben quand la proposicion subordenada se plaça abans la proposicion principala:
 
proposicion subordenada <= proposicion principala

 
[7] Present del subjontiu <= Present de l’indicatiu

Per que parles, <= te pausi de questions.
(Per que parles, <= ti paui de questions.)
(Per que parles, <= te pauso de questions.)
(Per que parles, <= te pause de questions.)
(Per que parles, <= te pause de las questions.)
(Entà que parles, <= te pausi questions.)
Etc.
 
En aquestes cases que venèm de veire, cal evitar l’imperfach del subjontiu: en luòc de dire:
Demandi => que parlèsses* (incorrècte)...
Cal dire:
Demandi => que parles.
 
II. Quora s’utiliza l’imperfach del subjontiu?
 
Se la proposicion principala es a un temps qu’indica una causa terminada, luenchenca, irreala o ipotetica —es lo cas de certans tempses del passat e del condicional—, alara lo temps de la proposicion subordenada es a l’imperfach del subjontiu. Vaicí d’exemples:
 
proposicion principala => proposicion subordenada
 

[8] Imperfach de l’indicatiu => Imperfach del subjontiu

Demandavi => que parlèsses.
(Demandavo => que parlèsses.)
(Demandave => que parlèsses.)

 
[9] Preterit => Imperfach del subjontiu

Demandèri => que parlèsses.
(Demandèro => que parlèsses.)
(Demandère => que parlèsses.)
(Demandèi => que parlèsses.)
 

[10] Plus que perfach => Imperfach del subjontiu

Aviái demandat => que parlèsses.
(Aviáu demandat => que parlèsses.)
(Avii demandat => que parlèsses.)
(Avio demandat => que parlèsses.)
(Aviá demandat => que parlèsses.)
(Avèvi demandat => que parlèsses.)

 
[11] Preterit compausat => Imperfach del subjontiu

Aguèri demandat => que parlèsses.
(Auguèri demandat => que parlèsses.)
(Aguèro demandat => que parlèsses.)
(Aguère demandat => que parlèsses.)
(Agoi demandat => que parlèsses.)

 
[12] Condicional => Imperfach del subjontiu

Demandariái => que parlèsses.
(Demandariáu => que parlèsses.)
(Demandarii => que parlèsses.)
(Demandariá => que parlèsses.)
(Demandarí => que parlèsses.)
 
Aquò fonciona tanben quand la proposicion subordenada se plaça abans la proposicion principala:
 
proposicion subordenada <= proposicion principala
 

[13] Imperfach del subjontiu <= Imperfach de l’indicatiu

Per que parlèsses, <= te pausavi de questions.
(Per que parlèsses, <= te pauavi de questions.)
(Per que parlèsses, <= te pausavo de questions.)
(Per que parlèsses, <= te pausave de questions.)
(Per que parlèsses, <= te pausave de las questions.)
(Entà que parlèsses, <= te pausavi questions.)
Etc.
 

En aquestes cases que venèm de veire, cal evitar lo present del subjontiu. En luòc de dire:
Demandavi => que parles* (calc incorrècte del francés)...
Cal dire:
Demandavi => que parlèsses (coma en francés arcaïc: Je demandais => que tu parlasses).



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

24 d'abril 01.16h

#1 @ Pèire — Perdonatz ma responsa tardiva. Es vertat, coma disètz, que l'usança de l'imperfach del subjontiu, de còps, es pus nuançada que las règlas de basa qu'ai presentadas en brèu. L'imperfach del subjontiu se pòt impausar per exprimir un dobte fòrt dins la proposicion subordenada, e mai se la proposicion principala es al present de l'indicatiu o al passat compausat. Ai trobat d'exemples interessants que van dins vòstre sens:

[1]
«Calculas, tu, qu'+++acabèsson+++ per arribar... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 d'abril 17.37h

Òsca


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'abril 21.59h

#1
Lo passat compausat es un temps ambigú : morfologicament es un acomplit del present, çò qu'explica lo present del subjontiu. Totun, se pòt interpretar tanben coma un temps del passat, en concurréncia amb lo preterit : es aquela interpretacion que pòt implicar un imperfach del subjontiu, particularament dins las varietats d'occitan qu'an eliminat lo preterit, coma dins las Valadas.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'abril 21.45h

Excellent article, Domergue ! Leis exemples chausits fan pensar tanben a la dobla possibilitat sintactica occitana : Te demandi de parlar (a l'italiana e a la francesa) / Te demandi que parles (a l'espanhòla).


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 d'abril 11.26h

Grandmercé per aquel article, plan interessant e plan pedagogic ! Question: Ai ausit a dire mai d'un còp dins la lenga populara l'emplec de l'imperfait del subjonctiu ambe una frasa conjugada al present de l'indicatiu, coma per exemple: "cresi pas que ploguèsse aqueste ser" (pr'amor qu'ensenha una realitat fòrta, "çò segur plourà pas"). Es corrècte o pas ?

Quicòm mai: disètz que cal emplegar lo present del subjonctiu ambe una frasa escrita al passat compausat. Aquí tanben, me sembl... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Perfil

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions