CAPÇALERA: Eth Ligam occitan Youtube

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 15 d'agost

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 19.1.2015 03h00

Los secessionismes lingüistics: la diferéncia auvernhata


Comentaris 69 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (13 vòtes)
carregant En cargament


Jean-Marc Aubelle




Etiquetas
auvèrnhe, secessionisme lingüistic, sumien

Lo secessionisme lingüistic es una actitud que vòl separar un dialècte de la lenga que ne fa partida abitualament; pretend donar a aquel dialècte un estatut de lenga distinta.
 
Sovent, lo secessionisme lingüistic afècta de lengas subordenadas. Escond lo conflicte real entre la lenga subordenada (l’occitan) e la lenga dominanta (lo francés): lo remplaça per un conflicte imaginari entre diferentas varietats de la lenga subordenada (entre diferentas varietats d’occitan).
 
L’occitan es afectat per tres fenomèns de secessionisme lingüistic: en provençal, en gascon e en auvernhat. Mas lo cas auvernhat es pro diferent dels autres.
 
 
Los grops esterils: pseudoprovençalisme e pseudogasconisme
 

(1) Lo secessionisme lingüistic provençal (o pseudoprovençalisme o pseudomistralisme) pretend separar lo provençal de la rèsta de l’occitan. Escond lo conflicte real entre occitan e francés: lo remplaça per un conflicte imaginari entre l’occitan provençal e l’occitan lengadocian. Pretend pereu que la grafia mistralenca seriá la sola acceptabla en provençal. Èra encarnat dins los ans 1970 per lo paure Loís Baile. Es representat dempuèi los ans 1990 per Felip Blanchet e per qualques grops, ara en pèrda d’influéncia, coma lo Collectiu Provença. Lo pseudoprovençalisme a creat doas antenas particularas:
 
— I a una antena marginala dins las Valadas Occitanas, dins l’estat italian, amb lo grop de Combascura e de la Consulta Provençala. Pretend integrar lo vivaroalpenc local dins lo “provençal” mas pas dins l’“occitan”. En aquel cas particular, favoriza la somission de l’occitan a l’italian.
 
— I a una autra antena, pus importanta, al País Niçard, mas es un fenomèn fòrça confús (pseudoniçardisme). Es una nebulosa de personas pauc organizadas. Lor discors es vague e cambiadís: demest eles, n’i a que dison que lo niçard seriá una varietat de “provençal” mas pas d’“occitan”; n’i a d’autres que dison que lo niçard seriá ni de “provençal” ni d’“occitan”.
 
(2) Lo secessionisme lingüistic gascon (o pseudogasconisme) pretend separar lo gascon de la rèsta de l’occitan. Escond lo conflicte real entre occitan e francés: lo remplaça per un conflicte imaginari entre l’occitan gascon e l’occitan lengadocian. Aquel secessionisme utiliza divèrsas grafias. Es encarnat dempuèi los ans 1990 per Joan Lafita, qu’a creat en 2002 son Institut Bearnés e Gascon (IBG).
 
Los secessionismes provençal e gascon, en mai d’èsser d’agents de la somission al francés, se caracterizan tanben per dos autres defauts:
 
Lor feblesa argumentativa e intellectuala. Lors arguments son pas acceptats coma serioses dins la recèrca scientifica en lingüistica occitana e en lingüistica romanica. Sol Blanchet pòt far illusion, de còps, perque arriba a se far acceptar al près de certans lingüistas imprudents que son pas especializats en occitan.
 
L’esterilitat de lors òbras. Son incapables de far progressar la coneissença scientifica del provençal o del gascon. Lors òbras consistisson sustot en de polemicas sens interès contra los “occitanistas”. Quand vòli estudiar lo provençal, tròbi pas res de novèl ni de consistent dins Blanchet. Quand vòli comprene lo gascon, Lafita me fornís pas la mendre indicacion utila.
 
 
Lo secessionisme auvernhat es diferent
 
Lo secessionisme lingüistic auvernhat (o bonaudisme) a de similituds mas, tanben, de diferéncias amb sos omològs provençal e gascon.
 
Apareguèt vèrs 1972 coma scission de l’occitanisme. Es encarnat per lo geograf Pèire Bonaud, per lo Cercle Tèrra d’Auvèrnhe (CTA) e per la revista Bisa Nèira [Bïzà Neirà]. Bonaud a inventat una nòrma alternativa, dicha nòrma bonaudiana, o pus exactament escritura auvernhata unificada (EAU), qu’es fòrça dificila e pauc accessibla.
 
Çò comun entre lo secessionisme auvernhat e los autres secessionismes son: la somission al francés coma lenga dominanta; lo desviament del conflicte real occitan-francés en conflicte imaginari interior a l’occitan; l’agressivitat un pauc obsessionala contra los occitanistas; una marrida compreneson de la lingüistica coma sciéncia.
 
Ça que la, la granda diferéncia, es que lo secessionisme auvernhat nos fornís d’òbras utilas per conéisser l’auvernhat. La revista Bisa Nèira es comola d’estudis sus la lenga, l’etnografia, la geografia, l’istòria e la literatura en Auvèrnhe, Velai e Borbonés. Son d’articles de nivèl variable, mas de còps ofrisson un grand interès informatiu.
 
Pèire Bonaud, amb son discípol alemand Karl-Heinz Reichel, an menat d’enquèstas de terren innombrablas dins tot lo domeni dialectal auvernhat. Escrivon d’articles fòrça interessants ont descobrissèm de causas novèlas de verai. Bonaud e Reichel, malgrat lors errors de metòde e d’analisi, son utilizats, citats e mençonats dins de recèrcas scientificas seriosas sus l’occitan perque eles, almens, fornisson d’informacions (çò qu’arriba pas gaire amb Blanchet e Lafita).
 
En particular, Bonaud e Reichel an publicat de diccionaris e una gramatica que contenon un fum d’informacions interessantas, malgrat de defauts de metòde, una grafia complicada e una presentacion pauc accessibla:
 
— BONAUD, Pèire [BONNAUD, Pierre], sens data (1992 en fach), Grammaire générale de l’auvergnat à l’usage des arvernisants, Chamalèira [Chamalières]: Cercle Terre d’Auvergne
 
— BONAUD, Pèire [BONNAUD, Pierre], 1999, Nouveau dictionnaire général français-auvergnat, Lenede [Nonette]: Créer
 
— REICHEL, Karl-Heinz, sens data (2005 en fach), Dictionnaire général auvergnat-français, Lenede [Nonette]: Créer
 
Tanben cal mençonar lors tèsis:
 
— BONAUD, Pèire [BONNAUD, Pierre], 1981, Terres et langages, peuples et régions, Clarmont-Ferrand: Cercle Terre d’Auvergne, 2 volums
 
— REICHEL, Karl-Heinz, 1991, Les parlers du Puy-de-Dôme et parlers voisins au N.O. et à l’E., Chamalèira [Chamalières]: Cercle Terre d’Auvergne

 
D’autras perspectivas auvernhatas
 
L’occitanisme unitari auvernhat, en contrast, a creat d’obratges militants de grand meriti, ben pus accessibles dins la presentacion, mas mens rics en informacions: cal mençonar en particular las publicacions de Joan Ros (Vocabulaire occitan d’Auvergne et du Velay, 1984; L’auvergnat de poche, 2002),  de Cristian Omelhièr (Petit dictionnaire français-occitan d’Auvergne, 2003) e d’Estève Codèrt [Tiène Codèrt].  
 
De lor costat, los lingüistas professionals, expèrts en auvernhat, afortisson l’unitat de l’occitan e fan d’òbras extrèmament qualitosas mas pauc accessiblas al grand public. Pensi al prestigiós universitari Joan-Pèire Chambon, autor d’articles nombroses e indispensables, e a sos discípols coma Cristian Hérilier, Elena Carles o Felip Olivier; aqueste darrièr es l’autor d’un bèl Dictionnaire d’ancien occitan auvernhat (2009).
 
 
 


Articles complementaris:
Nosautres los occitanistas
Nosautres lei provençalistas
L’occitanitat de Provença: la rason a trionfat



publicitat
BANER1: Amics campanha covid



Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions