CAPCALERA: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 2 de decembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 23.4.2012 03h00

L’adjectiu: abans o après lo nom?


Comentaris 13 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (12 vòtes)
carregant En cargament


Un fum d’adjectius corrents se pòdon plaçar abans o après lo nom. Aquò es possible en occitan coma dins l’ensems dei lengas romanicas. En lenga nòstra, un novèu telefòn es tan corrècte coma un telefòn novèu. D’aquò, tanben n’avèm d’exemples dins lei toponims: Occitània coneis de luòcs apelats Montclar (mont clar) e d’autres que li dison Clarmont (clar mont). L’exemple pus celèbre, de segur, es la venerabla capitala d’Auvèrnhe: Clarmont-Ferrand.

Se sap que l’occitan accèpta pus sovent que lo francés de construccions ont l’adjectiu es après lo nom. D’efiech, en francés, dison puslèu un nouveau téléphone e mens facilament un téléphone nouveau. Donc es una causa necessària de quichar leis aprenents de l’occitan a saber utilizar lo modèl doble: un telefòn novèu o un novèu telefòn.

Cau pas enebir en occitan totei leis adjectius plaçats abans lo nom, es una error de creire que serián automaticament de francismes. Assagem de cultivar l’occitan coma es: la lenga nòstra a de construccions diversificadas e nuançadas, de còps diferentas dau francés, de còps convergentas amb lo francés.

En mai d’aquò, es de saber que, dins l’usatge tradicionau e autentic de la lenga, certanei menas d’adjectius, qu’an de foncions ben especializadas, s’utilizan quasi sempre abans lo nom.
En particular, leis adjectius demostratius preferisson de se plaçar abans lo nom. Aquela question, aqueste ser representan l’usatge costumier e per defaut. De construccions coma la question aquela o lo ser aqueste son tras que raras e curiosas: crèan un efiech d’estil excepcionau.

Tanben, vejam lei toponims compausats que contenon leis adjectius Bas, Bassa (Baish, Baisha) e Aut, Auta (Naut, Nauta; Haut, Hauta): l’usatge demanda de plaçar Bas o Aut abans lo nom. Ne trobam d’exemples nombrós dins lo diccionari occitan de Mistral. Ansin es melhor de dire: Naut Léger (e non pas Léger Naut*), Bassa Provença (e non pas Provença Bassa*), e parier: Nauts Pirenèus, Auts Aups, Nauta Vinhana, Aups d’Auta Provença, Baish Ador, Bas Verdon... Lei mots que ne derivan seguisson tanben aquel òrdre: naut-pirenenc, naut-pirenenca; bas-provençau, bas-provençala...

Avisem-nos d’aquela tendéncia, tanben, dins d’autrei lengas romanicas: Nauta Cerdanha (en catalan Alta Cerdanya), Bassa Califòrnia (en espanhòu Baja California), Naut Adige (en italian Alto Adige), Bassa Normandia (en francés Basse-Normandie)... 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Perfil

Categorias

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions