CAPÇALERA: MACAREL

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 5 de julh

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 18.5.2015 03h00

Lo mot español ven de l’occitan


Comentaris 15 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


Los occitans de l’Edat Mejana tenián un ròtle important dins lo desvolopament del Camin de Sant Jaume
© José Antonio Gil Martínez




Etiquetas
espanhòl, español, lenga, occitan, sumien

En lenga espanhòla, per dire “espanhòl” òm utiliza lo mot español, e aquela forma ven del mot occitan espanhòl. Que òc: l’espanhòl, una de las lengas mai poderosas del Mond, a manlevat son nom a l’occitan. Cossí s’es pogut passar aquò?
 
La Peninsula Iberica, en latin antic, s’apelava Hispania o Iberia (en occitan li podèm dire rarament Ispània o Ibèria).
 
Quand lo latin popular engendrèt las lengas romanicas, vèrs lo sègle VIII, lo nom latin d’Hispania evolucionèt en las lengas romanicas vèrs de formas coma Espanha (en occitan), España (en espanhòl), Espanya, Spagna, Espagne, etc.
 
Pendent l’Edat Mejana, lo nom d’Espanha gardava lo sens antic e larg de “Peninsula Iberica”. La lenga espanhòla primitiva se parlava inicialament dins la region de la Castelha primitiva, valent a dire, dins lo centre-nòrd de la Peninsula Iberica, dins los entorns de Burgos. Es pr’amor d’aquel espaci inicial que l’espanhòl, coma lenga, s’apelava puslèu castelhan a l’origina.
 
Tornem als alentorns del sègle VIII, quand lo mond passavan lentament del latin a las lengas romanicas. Lo mot “espanhòl” se podiá dire en latin popular tardiu hispaniolus° e èra un derivat del nom de país Hispania. Puèi...
 

— Lo mot latin hispaniolus° a evolucionat en occitan vèrs la forma espanhòl.
 
— Lo meteis mot latin hispaniolus° auriá degut evolucionar en espanhòl vèrs una forma coma españuelo*, mas aquela forma existís pas. La sola forma que se ditz, en lenga espanhòla, es español. Per explicar aquela forma bijarra, òm supausa que lo mot español, en lenga espanhòla, ven del mot occitan espanhòl. Devèm aquela explica al lingüista Paul Aebischer en 1948.
 
L’origina occitana del mot español, atestada dempuèi lo sègle XII, s’explica per l’influéncia dels occitans dins la Peninsula Iberica pendent l’Edat Mejana e, tanben, per lo grand prestigi de la lenga occitana en aqueles tempses. O explica ben Robèrt Lafont dins son libre Petita Istòria Europèa d’Occitània [1].
 
Los occitans de l’Edat Mejana tenián un ròtle important dins lo desvolopament del Camin de Sant Jaume. Aquel malhum d’itineraris, d’estapas, de glèisas e de mostièrs traversava Occitània e tot lo nòrd crestian de la Peninsula Iberica —Castelha compresa— per arribar fins a la vila de romavatge de Compostèla, en Galícia.
 
Tanben, d’occitans nombroses s’engatjavan dins las campanhas de la Reconquista crestiana contra l’islam del sud de la peninsula.
 
En mai d’aquò, la lenga occitana poetica dels trobadors teniá un prestigi immens en Castelha coma dins la rèsta de l’Euròpa Occidentala. Los sobeirans castelhans entretenián l’art trobadoresc.
 
La Castelha medievala, en avent un territòri restrench a l’origina, se percebiá pas encara coma l’“Espanha” actuala. Los castelhans medievals avián benlèu pas encara aquel besonh imperiós de se dire “espanhòls” dins la vida dels cadajorns. Los concèptes globalizants d’“Espanha” e d’“espanhòl” se devián pensar pus facilament a partir del ponch de vista dels occitans, qu’èran eles d’origina exteriora. Es aital, probable, que lo mot occitan espanhòl passèt dins la lenga castelhana medievala jos la forma español.
 
A la fin extrèma de l’Edat Mejana, lo país de Castelha aviá cambiat: aviá conquerit de domenis immenses dins la Peninsula Iberica e èra desenant una granda poténcia. Es aquel Reialme de Castelha que prenguèt la darrièra zòna musulmana iberica del sud, quand conqueriguèt lo Reialme de Granada, en 1492. A la sortida de l’Edat Mejana, la lenga castelhana s’espandissiá quitament dins de regions qu’èran pas “Castelha” al sens estrech: en Andalosia, en Múrcia e quitament dins de partidas d’Extremadura, de Leon, de Navarra e d’Aragon...
 
En 1479, las coronas de Castelha e Aragon s’uniguèron dins un ensemble politic novèl que s’apelariá de mai en mai Espanha, mas sens cobrir tota la peninsula (Portugal i escapèt la màger part del temps). Es aital qu’Espanha a cessat de significar “Peninsula Iberica” per prene lo sens actual de “país del còr de la Peninsula Iberica”. En parallèl, per nomenar la lenga dominanta d’aquel ensemble, espanhòl (español) es vengut un sinonim de castelhan (castellano).
 
Als sègles XX e XXI, lo revelh de las lengas e dels pòbles minoritaris tend a restrénher los senses nacionals d’Espanha e d’espanhòl a un territòri pus pichon que l’estat espanhòl, mas pus grand que la region istorica de Castelha.
 
 
 

[1] LAFONT, Robèrt, 2003, Petita istòria europèa d’Occitània, coll. Istòria, Canet: Trabucaire



publicitat
BANER1: AOF



Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions