CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 19 de julh

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 31.8.2015 03h00

Leis occitans devèm pas defendre lo francés (II)


Comentaris 24 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (29 vòtes)
carregant En cargament


II. L’arroganta “defensa dau francés” dins lo Mond
 
La segonda manifestacion de l’imperialisme lingüistic francés pretend “defendre lo francés” a l’escala dau Mond. E en particular, pretend defendre lo francés còntra la dominacion internacionala de l’anglés. Aqueu discors embrigada fòrça occitans alienats que i creson sincèrament e que, donc, oblidan de defendre l’occitan en Occitània.
 
Abans de pensar a l’escala mondiala, cau ramentar que lo francés es ja la lenga incontestada e ultragenerala dins son territòri d’origina qu’es lo País d’Oïl (mai o mens lo Bacin Parisenc). Es impossible de s’integrar socialament dins lo País d’Oïl se parlatz pas un francés corrècte: es un signe fòrça clar de la santat esbleugissenta de la lenga francesa dins son país pròpri.
 
Dins aqueu meteis País d’Oïl, podètz viure normalament sens saber parlar l’anglés: es la pròva que l’anglés menaça pas lo francés en tèrra de lenga francesa. L’anglés menaça pas lo francés. Pretendre lo contrari es un discors paranoiac, luenh de la realitat sociolingüistica francesa.
 
I a una pichona excepcion a çò que veni de dire: son leis Illas Normandas a l’entorn de Jersey e Guernesey, que dependon dau Reiaume Unit. Son lo solet territòri de lenga francesa ont lo francés es menaçat per l’anglés dins la comunicacion quotidiana. Pasmens lo francés i ten un estatut de lenga oficiala e risca pas de desparéisser completament. Estranhament, leis Illas Normandas son un territòri que lei chauvinistas francés oblidan de “defendre” perque son tròp ocupats a impausar lo francés dins de territòris ben pus estenduts.
 
Ara vejam l’escala planetària. La “defensa dau francés” dins lo Mond a pas de justificacion logica car, en defòra dau País d’Oïl, lo francés es pas una lenga legitima...
 
Lo francés a una legitimitat pauc evidenta dins lei país d’America amb de fòrtei populacions francofònas coma Quebèc, Acadia e Loïsiana. Car, dins aquelei país, lei lengas autoctònas vertadieras son de tipe amerindian o inuit. Quau s’enchau se lo francés o l’anglés tenon la primiera plaça en Quebèc quand de lengas mila còps pus enracinadas i son menaçadas coma lo mohawk, lo cri, lo micmac, l’ojibwa o l’inuit? La promocion dau francés en America seriá un pauc legitima, eventualament, dins lei regions ont es impossible d’esperar una reïmplantacion dei lengas amerindianas. E sustot serà pus legitima quand lei movements francofòns americans (quebequés, cajuns o acadians) comprendràn, enfin, que devon reconéisser entierament lei drechs lingüistics deis amerindians e inuits, sens lei subordenar au francés. O an pas encara comprés...
 
Ara, parlem dei tèrras qu’an pas de populacions francofònas massissas. Son sovent d’ancianei colònias francesas. N’i a mai que mai en Africa. Lo francés i a pas la mendre legitimitat ni lo mendre drech de proeminéncia davant l’anglés. Dins aquelei país, i a de lengas autoctònas que se parlan massissament e que son mila còps pus legitimas que lo francés. Quau s’enchau de saber s’en Senegal lo francés o l’anglés dominan, quand lei lengas realament ancoradas i son lo wolòf, lo serèr, lo pul, lo manding o lo diòla?
 
Lo discors sus la “francofonia” pretend far dau francés una lenga que respectariá la diversitat quand la meteissa francofonia absorbís de ressorsas financieras illegitimas que deurián anar ai lengas autoctònas. Lei mejans que donan illegitimament a la francofonia s’utilizarián pus justament se lei reorientèsson vèrs l’occitan en Occitània, vèrs lo mohawk o lo cri en Quebèc e vèrs lo serèr o lo wolòf en Senegal.
 
Lo discors sus la “francofonia” pretend sovent erigir lo francés en garent de la diversitat e en barriera de proteccion còntra la dominacion de l’anglés. La lenga anglesa, lei francistas la presentan de còps, e mai, coma una lenga de predacion au servici dau capitalisme anglosaxon. A aqueu discors anglofòb, leis occitans conscients podèm opausar quauquei còntrarguments:
 

— L’expansion mondiala dau francés serviguèt un aventura coloniala francesa qu’èra aumens tan predatriz coma lo colonialisme anglés. Desenant, dins l’èra pòstcoloniala, la francofonia es ren qu’un abilhatge pseudoculturau per favorizar leis interès capitalistas e estrategics de França e dei grandeis entrepresas francesas dins lo Mond, en particular dins leis ancianei colònias francesas (mai que mai en Africa amb lo sistèma de la “Françafrique”). La francofonia es pas una alternativa au capitalisme anglosaxon car es de natura similara.
 
(Una precision amb un retorn fugaç en Occitània. La lenga francesa d’usatge coloniau e pòstcoloniau es la prolongacion dau francés de caractèr ja imperialista que París a impausat dedins lei frontieras de l’estat francés —es lo colonialisme interior—. Lo francés au servici dau colonialisme interior dissòuv lei lengas minorizadas, coma l’occitan, per fin de consolidar l’adesion dei populacions non francesas —coma lei populacions occitanas— a aquel estat francés. E per fin de far acceptar a aquelei populacions la despossession de son territòri —d’Occitània— au profiech d’una gestion centralista dei ressorsas en benefici de París. Aquò Robèrt Lafont o a longament analisat dins sei libres e seis articles.)
 
— D’un ponch de vista occitan, donc, l’anglés es pas un problèma dirècte. Es pas l’anglés que menaça l’usatge de l’occitan en Occitània, es lo francés. La lucha còntra la dominacion de l’anglés es solament una faula qu’escond la pèrda de fòrça de l’imperialisme francés en fàcia d’un imperialisme anglosaxon pus eficaç e pus dinamic. Lo declin dau francés dins lo Mond es pas lo problèma deis occitans.
 
— E mai se l’imperialisme anglosaxon es inacceptable, a sovent de consequéncias mens duras que l’imperialisme francés per la diversitat lingüistica. Lei pòbles sota dominacion anglosaxona recebon sovent mai de drechs lingüistics, culturaus e nacionaus que lei minoritats plaçadas sota l’estat francés. Lo navaho ais Estats Units, lo maòri en Nòva Zelanda e lo galés au Reiaume Unit an ben mai de reconeissença e de proteccion que l’occitan dins l’estat francés.
 
(Resquilhem vèrs lo tèma de la nacion: es completament acceptat de parlar de nacion navaho, de pòble maòri o de nacion galesa mentre qu’es dificil de parlar de nacion occitana; leis occitanistas que se dison “antinacionalistas” i deurián chifrar.)



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

8 de setembre 19.15h

Moun Diu! Pegueses de las beroyes! E las cau leye???


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 19
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de setembre 09.37h

Cars legeires,

La tresena e darriera partida d'aqueste article se publicarà lo diluns 14 de setembre.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de setembre 21.15h

#49 Car Mimi (o cara Mimi, sabi pas), se mas questions son escafadas, puèi que jol pretèxt d'un pauc d'umor, lo mond i volon pas respondre, serà efectivament dificil de far avançar quicom. Mas coma soi de bona volontat, vos torni escriure las questions sens aquesta marida-fe que me caracteriza trop sovent :
1- Mas d’ont ven aqueste afar de « lenga legitima » per tal o tal territòri ? Liga una lenga a un territòri, a una ideologia, a una « civilizacion » ,o a una nacion,... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 11
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de setembre 19.15h

#49 Subretot quand ne repondon pas a las questions pausadas.


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 10
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de setembre 17.00h

#47 "Un pauc d’ucronia provocatritz" Isopet, los vòstes messatges de provocacion ne hèn pas avançar la discussion.


Valora aquest comentari:   votar positiu 14   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de setembre 16.01h

Domergue, me sembla que dins ton presic, adòptas una actitud que criticas pels autres :
"La lenga anglesa, lei francistas la presentan de còps, e mai, coma una lenga de predacion au servici dau capitalisme anglosaxon. A aqueu discors anglofòb, leis occitans conscients podèm opausar quauquei còntrarguments:"

e los arguments que balhas : "L’expansion mondiala dau francés serviguèt un aventura coloniala francesa qu’èra aumens tan predatriz coma lo colonialisme anglés. Desenant, dins... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 10
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de setembre 15.44h

Mas d’ont ven aqueste afar de « lenga legitima » per tal o tal territòri ?

Ligar una lenga a un territòri, a una ideologia, o a una « civilizacion » (cf. l’article sul pre-indoeuropèu) e a una nacion, me sembla una trapèla.

Un pauc d’ucronia provocatritz :

Naissença de Domergue Sumien 2000 ans abans lo present e l’occitan auriá pas besonh d’èsser aparat perqué existiriá pas : l’invasion del latin seriá estada refusada per Dominicus Sumiensis, aparaire de la legit... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 9
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de setembre 18.19h

#45 Aviái conservat lo vòste comentari ; lo podètz recuperar en m’escrivent a jygdax@gmail.com se volètz.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de setembre 14.00h

Bon... encara sens internet e sens electricitat (coma fòrça monde del costat de Montalban), ai la decepcion de veire uèi que mon comentari foguèt escafat. Sabi pas çò que s'escriguèt e que necessitèt aquel escafament, mas pensi pas que siá lo mieu. En tot cas coma ai pas gardat de brolhon e qu'ai pas léser de tornar escriure tot, demorarai sens responsa.


Valora aquest comentari:   votar positiu 11   votar negatiu 13
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

2 de setembre 22.45h

#40 Un darrier còp. Quò es pas de préner posicion lo problema, a plan lo drech Domergue de zo far !, ieu tanben prene posicion per dire que l'occitan es legitim en Occitània (o pusleu que tòrne trobar sa legitimitat sociala), lo problema, quò es de decretar la legitimitat d'una lenga d'un biais absolut, a priori, fòra recuèlh e analisi de las donadas socialas, ren mas per 'mor d'ancianetat sus lo territòri, en dire que fam un analisi sociolinguistica d'aquela man... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 14   votar negatiu 14
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3
-
4
-
5
-
...6 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Perfil

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions