CAPCALERA: Lo Diari

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 21 de setembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 21.9.2015 03h00

Los avatars fonetics de las letras g e j


Comentaris 13 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (9 vòtes)
carregant En cargament


Las letras g e j pòdon aver de pronóncias fòrça variadas en occitan. Las presentam aicí de faiçon generala e resumida.
 

La pronóncia de basa [g]
 
La letra g vòl a la basa lo son [g], que trobam davant las vocalas a, o, u e davant la màger part de las consonantas.
 

lenga [g]
goma [g]
tengut [g]
gròs [g]
ongla [g]

 

Per produire lo son [g] davant las vocalas e, i, cal inserir una u que prononciam pas, e aital cream lo grop de letras gu davant e, i.
 

guèrra [g]
guitarra [g]
languir [g]

 
En lengadocian e en gascon, la pronóncia d’origina [g] (que siá escricha g o gu) evoluís vèrs un son “afeblit” [ɣ], amb una friccion de l’aire, quand se tròba entre doas vocalas o al contacte de l, r, s.
 
dròga [ɣ]
agut [ɣ]
lagui [ɣ]
bèlga [ɣ]
tigre [ɣ]
desgràcia [ɣ]
 
Ça que la, encara en lengadocian e en gascon, lo grop gl entre doas vocalas tend a refortir la pronóncia de g, e arribam donc a [ggl] o [kl].
 
gle [ggl, kl]
joglar [ggl, kl]
 
En auvernhat, la pronóncia d’origina [g] (que siá escricha g o gu) evoluís vèrs [gj] (‘g‑y’) davant i, u.
 
guitarra [gj]
agut [gj]
 
 
La pronóncia de basa [dʒ]
 
La letra g vòl a la basa la pronóncia [dʒ] (‘dzh’) davant las vocalas e, i.
 
getar [dʒ]
Agen [dʒ]
Egipte [dʒ]
gitano [dʒ]
 
La letra g es remplaçada per la letra j per representar la pronóncia [dʒ] davant a, o, u.
 
jorn [dʒ]
jurar [dʒ]
roja [dʒ]  mas roge [dʒ]
manjar [dʒ]  mas mangi [dʒ]  (mange, manjo)
potonejar [dʒ]  mas potonegi [dʒ] (potonege, potonejo)
 
En luòc d’escriure g davant e, i, escrivèm excepcionalament j davant e, i dins un nombre reduch de mots de formacion culta (grèga e latina) o d’origina estrangièra.
 
projècte  [dʒ] (non pas progècte*)
adjectiu  [dʒ] (non pas adgectiu*)
Jiròni  [dʒ] (non pas Giròni*)
Jerusalèm  [dʒ] (non pas Gerusalèm*)
 
En gascon e en lengadocian meridional, la pronóncia [dʒ] (que siá escricha g o j) es remplaçada per [ʒ] (‘zh’, es lo son de la j francesa).
 
roge [ʒ]
jorn [ʒ]
 
En lemosin, la pronóncia [dʒ] (que siá escricha g o j) es remplaçada per [dz].
 
roge [dz]
jorn [dz]
 
En auvernhat, la pronóncia [dʒ] (que siá escricha g o j) es tanben remplaçada per [dz]. Mas l’auvernhat garda ça que la pronóncia [dʒ] davant i, u.
 
roge [dz]
jorn [dz]
Egipte [dʒ]
jurar [dʒ]
 
 
Los grops tg e tj
 
Dins la màger part dels dialèctes (lengadocian general, lemosin, auvernhat, vivaroalpenc, provençal amb lo niçard), i a pas de diferéncia fonetica entre tg e g (davant e, i) ni entre tj e j (davant a, o, u).
 
viatge~viatjar
reportatge rima amb Cartage
 
En gascon e en lengadocian meridional, una t plaçada davant g o j indica que cal manténer la pronóncia [dʒ] e que, donc, cal pas passar al son [ʒ]. Aital, en gascon e en sud‑lengadocian, fasèm una distincion fonetica.
 
reportatge [dʒ] rima pas amb Cartage [ʒ]
 
  
La pronóncia de ‑g en fin de mot
 
En general, la letra ‑g en fin de mot se pronóncia [k]. Correspond amb de mots ont la g qu’es pas finala se pronóncia basicament [g~ɣ].
 
[k] final dins sang, dialòg, centrifug
[g~ɣ] non final dins sanguinari, dialogar, centrifuga
                                                  
Dins certans mots ça que la, la letra ‑g en fin de mot se pronóncia [tʃ] (‘tsh’) en luòc de [k]. Correspond amb de mots ont la g qu’es pas finala se pronóncia basicament [dʒ].
 
[tʃ] final dins puèg, estug, assag o ensag (regionalament: pueg, puei, assai o ensai)
[dʒ] non final dins poget, estujar, assajar o ensajar
 
Dins los dialèctes que tendon a amudir las consonantas finalas (çò es, en lemosin, auvernhat, vivaroalpenc de l’oèst, provençal general sens lo niçard), las diferentas ‑g finalas tendon a èsser mudas, donc la distincion fonetica entre [k] e [tʃ] desapareis.
 
centrifug (‑g muda, en luòc de [k])
estug (‑g muda, en luòc de [tʃ])



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions