CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 19 de novembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 25.4.2016 02h15

Cònsol


Comentaris 8 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (9 vòtes)
carregant En cargament


Lo cònsol d’una comuna
 
Lo personatge elegit que dirigís una comuna s’apèla exactament lo cònsol màger o lo primièr cònsol (regionalament primier cònsol, primèr cònsol o primèir cònsol).
 
Quand es una femna disèm la consolessa e, de manièra pus completa, la consolessa màger o la primièra consolessa (regionalament primiera consolessa, primèra consolessa, primèira consolessa).
 
Es possible d’abreujar lo nom d’aquela foncion en disent simplament lo cònsol e la consolessa. Dins lo mond contemporanèu, i a pauc de risques de confusion entre los tèrmes cònsol, cònsol màger e primièr cònsol, donc la forma corta cònsol es fòrça acceptabla.
 
Per contra, pendent l’Edat Mejana e lo Regim Ancian, i aviá pas un cònsol solet mas un grop de cònsols dins una comuna. Formavan una direccion collegiala. Entre eles, un podiá téner una plaça protocollària privilegiada e èra lo cònsol màger o lo primièr cònsol.
 
 
Variacions dialectalas
 
Lo mot cònsol a qualques variacions dialectalas. Entre elas, la forma cònsol es la pus comuna a l’ensemble dels dialèctes e, en mai d’aquò, es la forma pus conservatritz. L’ortografia cònsol pòt rassemblar divèrsas pronóncias:
 

— [ˈkɔnsul] (‘kònsol’) se pòt ausir dins una partida del lengadocian.
 
— [ˈkɔnsu, ˈkɔⁿsu] (‘kònso’) s’ausís tanben en lengadocian e dins l’ensemble dels autres dialèctes. L’‑l finala tend a venir muda quand l’accent tonic es sus l’avantdarrièra sillaba, mas cal escriure ‑l en tot cas. I a de mots similars amb una ‑l muda coma títol, escàndol, àngel, dàtil.
 
— [ˈkɔsu] (‘kòsso’) es una varianta de pronóncia pro estenduda.
 
D’autras formas de mendre difusion son cònse e conse: son de formas que podèm dire e escriure quand nos exprimissèm dins un parlar local. Mas son pro restrenchas dins l’espaci global de la lenga, donc convenon pas a l’usatge estandard. Lo provençal literari mistralenc a utilizat fòrça cònse. Fòrça occitanistas lengadocians dison conse. Totun, tant en provençal coma en lengadocian, rèsta perfièchament natural d’utilizar la forma pus generala cònsol.
 
 
De sinonims e de tèrmes vesins
 
Quand parlam d’un cònsol coma cap d’una comuna, tanben lo podèm apelar de manièra fòrça corrècta un maire per un òme o una mairessa per una femna. Lo mot maire ven del latin major e ven pas del francés. Per contra cal evitar de dire lo mèra* e la meressa* que son eles de francismes superflús (del francés le maire [mɛʀ], la mairesse). Cal evitar tanben l’espanholisme alcalde* que s’ausís en la Val d’Aran (de l’espanhòl alcalde). Cal evitar tanben l’italianisme séndic* que s’ausís dins las Valadas (l’italian sindaco significa “cònsol màger”). Lo mot sindic (sendic, séndic, séndegue) es ben corrècte en occitan mas normalament a un sens diferent d’aquel de cònsol màger.
 
L’ostal de foncion del cònsol màger s’apèla

— la comuna

— o l’ostal de la vila (l’ostau de la vila)

— o la maison comuna (maion comuna)

— o la mairariá.

— o pus arcaïcament lo consolat, l’ostal del/dau consolat (ostau dau/deu consolat).
 
Cal evitar l’espanholisme l’ajuntament* (de l’espanhòl ayuntamiento) e lo francisme la meria* (del francés mairie).
 
Lo territòri de jurisdiccion del cònsol màger es la comuna o lo municipi o la municipalitat.
 
L’adjectiu relatiu es comunal ‑ala (comunau ‑ala) o municipal ‑ala (municipau ‑ala).
 
 
D’autres senses
 
Lo mot cònsol pòt aver de senses divèrses. Pòt èsser un diplomata que representa un estat dins un autre estat. Quand parlam d’un cònsol coma diplomata, son ostal de foncion es lo consolat. L’adjectiu relatiu a aquela activitat es consolar ‑ara. En occitan es inutil d’utilizar las formas latinizantas consulat* e consular ‑ara*.
 
E mai un cònsol podiá èsser un dels dos dirigents annuals dins la Roma antica. Los cònsols romans tenián de responsabilitats realas pendent lo regim republican, puèi aguèron de ròtles puslèu onorifics durant lo periòde imperial.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

11 de julh 16.25h

Aquesta pàgina indica ''séndic màger'' coma mena d'equivalent medieval d'un Cònsol https://fr.m.wikipedia.org/wiki/Meyrueis


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 15.16h

Lo Primièr Cònsol es Bonaparte (tanben) !


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 14.12h

Autanben, l'i a la forma "consol" [kusu] en lemosin nonmàs per dire de quauqu'un que "qu'es un brave consol".


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 11.36h

#4 E "Consolat", conoissut encuei d'aquelei que seguisson lo balon redon per èstre lo segond club de fotbòl marselhés, que s'atròva ai pòrtas de la segonda division francesa.
Lo club tira son nom d'una ciutat dei quartiers nòrds, anomenada en omenatge a Maximin Consolat, ancian... cònsol de Marselha au sègle XIX !

https://oc.wikipedia.org/wiki/Grop_Esportiu_Consolat


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 10.04h

Cònsol a balhat tanben un nom d'ostal occitan polluit per l'escritura del biais francés s'agis de COSSOUL.
(Veire pagina 259 del Dictionnaire des noms de familles et noms de lieux du Midi de la France del Sénher Jacques ASTOR a las Editions du Beffroi)


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 09.52h

Que s’emplega tanben hòrt locaument (entre Dacs e mar grana ?) "mairetat".


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 09.36h

En català antic hi ha cònsol, cònsol en cap i cònsol primer. Després hi ha el mot batlle (abans bale, badle, baidle). No sé pas perquè ara en lloc de batlle diuen alcalde. Els mitjans catalans sovint fan dol amb tants manlleus de l'espanyol.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 09.16h

Apondrai qu'a Marselha, la "mairie" s'anomena en occitan la "Lòtja".


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions