CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 19 d'octòbre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 9.5.2016 03h00

Lei mots que se terminan per -èu -èa e -ieu -ieva


Comentaris 6 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargament


Aristòtel desvolopèt l'ensenhament de la filosofia a Atenas, dins un gimnasi qu'aviá nom lo Licèu
© Το Βήμα (To Vima)




Etiquetas
Andrieu, aramèa, aramèu, contemporanèa, contemporanèu, èa, ebrieu, ebrieva, èu, europèa, europèu, grèc, idèa, ieu, ieva, josieu, josieva, judieu, judieva, latin, licèu, Matieu, mediterranèa, mediterranèu, musèu, rectilinèa, rectilinèu, sumien

Dins lei cultismes (lei mots de formacion culta o sabenta, que lei prenèm au grèc e au latin) avèm una sèria de formas que se terminan per ‑èu au masculin e per ‑èa au femenin. Venon en generau:
 

— Dei terminasons latinas ‑eus au masculin, ‑ea au femenin, ‑eum au genre nèutre.
 
— Dei terminasons latinas ‑aeus au masculin, ‑aea au femenin, ‑aeum au genre nèutre.
 
— Dei terminasons grègas ‑aios (‑αιος) au masculin, ‑aia (‑αια) au femenin, ‑aion (‑αιον) au genre nèutre.
 
Lei lengas romanicas de la Mediterranèa pòrtan de terminasons similaras a aquelei de l’occitan e en acòrdi amb lo latin e lo grèc.
                                                                                                                                                               
— Lo catalan ditz ‑eu (o ‑i) au masculin e ‑ea (o ´‑ia) au femenin.
 
— L’espanhòu ditz ‑eo au masculin e ‑ea au femenin.
 
— L’italian ditz ‑eo au masculin e ‑ea au femenin.
 
Lo francés, per còntra, a de terminasons completament imprevisiblas e irregularas.
 
L’usatge occitan normatiu recomanda de restaurar una certana coeréncia. L’occitan se deu alinhar sus lo latin, lo grèc, lo catalan, l’espanhòu e l’italian. Deu pas seguir lei formas susprenentas dau francés.
 
Dins quauquei cas, es pas solament lo francés que crèa la confusion, mai tanben l’abséncia d’usatge consolidat de l’occitan. Es una situacion que favoriza encara mai lei formas trantalhantas.
 
Vaicí d’exemples.
 
(1)
— grèc: Europaios Europaia Europaion
— latin: europaeus europaea europaeum
— catalan: europeu europea
— espanhòu: europeo europea
— italian: europeo europea
occitan
· normatiu: europèu europèa
· francizat: european* europeana*
· trantalhant: europenc* europenca*
— francés: européen européenne
 
(2)
— grèc: Aramaios Aramaia Aramaion
— latin: aramaeus aramaea aramaeum
— catalan: arameu aramea
— espanhòu: arameo aramea
— italian: arameo aramea
occitan
· normatiu: aramèu aramèa
· francizat: aramean* arameana*
— francés: araméen araméenne
 
(3)
— grèc: (pas de forma similara)
— latin: mediterraneus mediterranea mediterraneum
— catalan: mediterrani mediterrània
— espanhòu: mediterráneo mediterránea
— italian: mediterraneo mediterranea
occitan
· normatiu: mediterranèu mediterranèa
· trantalhant: mediterranh* mediterranha*
· fantasiós: mie(g)terran* mie(g)terrana* (invencion occitanista)
· francizat: mediterranean* mediterraneana*
— francés: méditerranéen méditerranéenne
 
(3 bis)
— grèc: (pas de forma similara)
— latin: (pas de forma similara)
— catalan: el mar Mediterrani = la mar Mediterrània
— espanhòu: el Mar Mediterráneo
— italian: il Mar Mediterraneo
occitan
· normatiu: la Mar Mediterranèa
· trantalhant: la Mar Mediterranha*
· fantasiós: la Mar Mie(g)terrana* (invencion occitanista)
— francés: la Mer Méditerranée
 
(4)
— grèc: (pas de forma similara)
— latin: rectilineus rectilinea rectilineum
— catalan: rectilini rectilínia
— espanhòu: rectilíneo rectilínea
— italian: rettilineo rettilinea
occitan
· normatiu: rectilinèu rectilinèa
· francizat: rectilinhe* rectilinha*
— francés: rectiligne
 
(5)
— grèc: (pas de forma similara)
— latin: contemporaneus contemporanea contemporaneum
— catalan: contemporani contemporània
— espanhòu: contemporáneo contemporánea
— italian: contemporaneo contemporanea
occitan
· normatiu: contemporanèu contemporanèa
· francizat: contemporan* contemporana*
— francés: contemporain contemporaine
 
(6)
— grèc: mouseion
— latin: museum
— catalan: museu
— espanhòu: museo
— italian: museo
occitan
· normatiu: musèu
· francizat: musé* = museòn*
— francés: musée = muséum = rarament muséon
 
(7)
— grèc: Lykeion
— latin: Lyceum
— catalan: liceu
— espanhòu: liceo
— italian: liceo
occitan
· normatiu: licèu
· francizat: licé*
— francés: lycée
 
(8)
— grèc: idea
— latin: idea
— catalan: idea
— espanhòu: idea
— italian: idea
occitan
· normatiu: idèa
· trantalhant: idèia* = idea* = eidèia* = idèva* = idada*
— francés: idée
 
I a quauquei cas que l’occitan utiliza lei formas semicultas ‑ieu ‑ieva dempuei una vielha tradicion medievala, en luòc dei formas ‑èu ‑èa:
 
josieu josieva = judieu judieva
ebrieu ebrieva (es mens tradicionau de dire ebrèu* ebrèa*)
Matieu
Andrieu

 
 
 
 
 
 
 
 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

11 de mai 06.24h

Una clarificacion necessària! Cau ajustar qu'aquò pòu ajudar per lo francés, quora s'escriu "un trophée", "un lycée", au masculin m'una -E finala, mentre s'escriu "la bonté" au femenin, sensa -E.
En tant que professor de lengas, es una caua que mi rende servici sovent!


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de mai 21.27h

Las formas "idè[i]as/idè[g]as" devon èstre de creacions popularas per levar lo iat non, coma tu[g]ar, tu[i]ar? Devon èstre acceptadas a l'oral, me figure?

I a pas una especializacion de sens de possibla entre europèu e europenc?


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de mai 20.38h

#3 E, donc...?


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de mai 16.41h

europenc : TDF amb un VERS DE TOUSSAINT GROS de MARSELHA al segle XVIII


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de mai 12.06h

Tanben dísem irèia/idèia en garonò-vasadés.

Per les fòrmas en -ieu/-ieva, benlèu pòdem mencionar la prononciacion -iu/-iva (judiu/judiva, Matiu/Mativa, Andriu/Andriva/Andrivet). Mès benlèu que -ieu/-ieva englòba aquò ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de mai 10.20h

Per Idèa : Dins las formas trantalhantas, en Agenés (mas benlèu pas sonque) disèm Irèia.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Perfil

Categorias

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions