CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 21 de novembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 15.10.2012 03h00

Lo mite deu bilingüisme: sus las lengas oficialas de Catalonha


Comentaris 25 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (19 vòtes)
carregant En cargament


Lo sociolingüista catalan Josep Murgades avertís qu’un estat pròpri garentís pas la subrevivença de la lenga




Etiquetas
aran, bilingüisme, catalonha, sumien, sumienaran

Dens l’estrambòrd deu movement tà l’independéncia de Catalonha, se parla de mei en mei de las condicions tà capitar lo futur referendum d’autodeterminacion. Tà garentir ua solida majoritat de vòtes independentistas, certans politics pretenden har de l’espanhòu ua lenga oficiala dens la futura Catalonha independenta. La sociolingüistica permet d’explicar qu’es ua engana. E dens aqueth debat, que riscan de sacrificar l’occitan de la Vath d’Aran.
 
 
Lo perilh d’un espanhòu oficiau
 
La sociolingüistica a demostrat que lo bilingüisme sociau, quand es idealizat, es un mite. Duas lengas non pòden pas coexistir egalitàriament a l’escala d’ua societat. Dens ua societat modernizada, es ua soleta lenga que pòt garentir l’integracion sociala de l’individú (tecnicament, se parla de la foncion discriminanta de la lenga). Uei lo dia, en Aran, aquera lenga d’integracion es l’espanhòu. E dens l’ensemble deu Principat, en dehòra d’Aran, l’espanhòu demòra mei indispensable que lo catalan tà integrar l’individú, quand lo catalan auriá un important ròtle segondari d’integracion.
 
Un indici d’aquera dominacion de l’espanhòu es lo hèit que certans foncionaris, decididors e personas de poder pòden parlar sonque en espanhòu s’ac vòlen. Per contra, non es pas enqüèra possible de parlar sonque en occitan o en catalan. Ua Catalonha liura, si que deurà garentir las condicions entà que lo catalan en generau, e l’occitan en Aran, sián las primèras lengas.
 
Lo movement independentista catalan a sabut agropar, hèra intelligentament, catalans de totas originas e de totas lengas. Atau, un bèth nombre de catalans, quand parlarián sonque espanhòu, se senten totun catalans e independentistas. Apròvan lo ròtle deu catalan coma lenga d’identificacion de la nacion catalana e non an pas creat nat grop organizat tà revendicar que l’espanhòu siá lenga cooficiala deu futur estat.
 
Es evident qu’ua Catalonha independenta, tot avent lo catalan coma lenga oficiala, deurà respectar l’usança privada d’autas lengas —coma l’espanhòu— e facilitar la comunicacion entre l’administracion e los ciutadans ispanofòns.
 
Totun, quauques politicians catalanistas se cresen obligats d’anonciar que l’espanhòu serà cooficiau dab lo catalan dens lo futur estat liure. Aquò es la posicion recenta d’Oriol Junqueras, lo president d’Esquèrra Republicana de Catalonha (ÈRC). Totun aquera declaracion non a pas hèit l’objècte de cap de consens dens lo movement independentista. Non es pas solament ua posicion necessària entà garentir ua majoritat independentista au referendum d’autodeterminacion que prevesen dens los mes vienents. Basta d’ahortir la posicion que ja a foncionat hèra plan dinc ara e qu’a ja sedusit ua majoritat creishenta de l’opinion: ua Catalonha liura, dab lo catalan coma lenga principala, respectarà los catalans de totas lengas e de totas originas.
 
Ja avèm vist que l’independéncia soleta, se non s’acompanha pas d’ua politica lingüistica coerenta, non garentís pas la recuperacion totala de la lenga autoctòna. Lo cas d’Irlanda es simptomatic, que l’anglés i domina lo gaelic. La Catalonha independenta non deu pas har ua error similara.
 
 
Vigilància per l’occitan
 
Enfin, lo debat sus l’oficialitat de l’espanhòu minimiza escandalosament la plaça de l’occitan. Es clar que degun non contèsta pas l’oficialitat de l’occitan en Aran, e non cresi pas que siá miaçada dens lo futur estat catalan. Mes que cau demorar vigilants. Dens lo jornau catalan en linha Vilaweb, legissèm las analisis excellentas d’intellectuaus e de sociolingüistas catalans que defenden la plaça prioritària deu catalan... mes sol l’editorialista Vicent Partal pensa de parlar clarament —en un annèxe ça que la— de l’oficialitat de l’occitan.
 
Qu’ac cau raprochar d’un aute oblit escandalós, ja denonciat per Francés Boya dens Jornalet: l’Assemblada Nacionala de Catalonha desmembrèc l’occitan dens las declaracions en diferentas lengas que clavèren la grana manifestacion independentista de l’11 de seteme.
 
Ac cau díser clar. Lo bilingüisme sociau, dab l’espanhòu en posicion dominanta, non se pòt pas riscar decentament entà ua Catalonha liura. E ua Catalonha liura, quand seriá un avantatge per l’occitan en Aran, non implicarà pas ua garentida automatica de tractament ideau de l’occitan. La vigilància e lo maximalisme son necessaris deu punt de vista occitanista: a tèrme nos cau revendicar un Aran independent e, mei largament, ua grana Occitània independenta, en negociar lo sostien non paternalista deus catalans.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

21 d'octòbre 16.04h

#23 Hèra amusant :)


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'octòbre 13.22h

#21 (a jo medish) Que volí díser "que CONEISH plan aquera varietat", e non pas que "CONEISHI plan aquera varietat" ... desencusatz-me ...



Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'octòbre 13.09h

Vau mès èster temut que planhut, e desbrembat mèslèu que desmembrat (provèrbi aranés)


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'octòbre 10.57h

#19 Diccionari "Tot en gascon", deu Pèir Morà, pagina 97: "Desbrembar: vt. oblidar; desoblidar; pérder la memòria; var. desbrombar, desmembrar." Pagina 100: "Desmembrar vt. partatjar; dividir; trocejar."


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

21 d'octòbre 10.49h

#19 Domergue, un men amic portuguès, brave e prestigiós istorian de la lenga galego-portuguesa, tot en arreconéisher l'unitat d'aquera lenga, ditz que ne s'azardaré pas a escríver en portugués brasilian. E solide que coneishi plan aquera varietat, qu'a quitament ensenhat dens ua universitat europèa. Compreni pas çò que vòu har un provençau deu sècle XXI (doncas, que aprenó la lenga dua faiçon prauba o limitada) en ensajant de escríver gascon. Totun, s'estimatz autan lo gascon, aj... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 d'octòbre 21.05h

#19 Enqüèra ua assercion a gratis e shens fondament, sénher Sumien. Desolat per vos.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

20 d'octòbre 14.15h

#18 Illustratz dus o tres problèmas recurrents de l'occitanisme: non-lingüistas dan leiçons de lingüistica aus lingüistas, amators se cresen mei competents que los professionaus, amorós d'ua varietat d'occitan cresen que tota la lenga occitana se deuriá plegar a la lor manèra de parlar.


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 d'octòbre 21.15h

#10 Citatz-me ua frasa de literatura gascona contemporanèa, ua soleta frasa, on lo mot desmembrar ei emplegat tà diser desbrembar o desbrombar. Non ne trobaratz pas nat. Desmembrar per desbrembar n'ei pas briga normau en gascon. En aranés com en gascon comun, desmembrar non significa pas desbrembar. Los dus mots qu'an significacions plan distintas. Emplegar desmembrar en lòc de desbrembar o desbrombar en un tèxte gascon formau, aquò n'ei pas normau. Que desmembrar per desbrembar po... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 d'octòbre 14.49h

#14 Disètz: "Potser en lloc de reivindicar que a Catalunya coneguem la realitat occitana faríeu millor en treballar fort perquè es conegui i reconegui a les pròpies terres occitanes".
Dòna Palai, vos informi que los occitanistas ja trabalhan eroïcament per que se conesca e reconesca la realitat occitana en las lors pròprias tèrras occitanas. Se dobtatz d'aqueth eroïsme occitanista, qu'ètz condescendenta vèrs los occitans o hèra mau informada sus la realitat occitana, e, donc, que co... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 13.49h

Adieu a totes,
Efectivament una oficializacion de l'espanhòl serà perilhosa pel catalan e mai per l'occitan...
Aviái ensajat d'apondre qualques responsas e elements a la discussion entamenada per Marçal; mas per de rasons informaticas estranhas e escuras los comentaris apareguèron pas, o benlèu desapareguèron. Vau pas tornar escriure tot çò qu'i disiái sonque apondre qualques referéncias de mai (mai o mens del mai recent al mai ancian).
Article del jornal ARA, uèi: Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 13
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions