CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 17 de novembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 11.12.2017 03h00

Un autre regard lingüistic sus lo Mond Arabi


Comentaris 17 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargament


Una percepcion desequilibrada
 
La reconeissença de Jerusalèm coma capitala d’Israèl, de part deis Estats Units, e lei tensions que s’enseguisson, amb de mòrts e de ferits, tornan concentrar l’atencion de la populacion occitana (e mondiala). Aqueu conflicte risca d’afeblir l’atencion que podèm portar a d’autrei dramas dau Mond Arabi e qu’escrachan Iemèn, Siria, Iraq, Liban o lo Sahara Occidentau...
 
D’un ponch de vista sociolingüistic e occitan, la question de Jerusalèm es pas la pus inquietanta. De segur, siáu trist de veire que lei populacions aràbias e josievas i viscan pas en patz. Mai sus lo plan lingüistic, dins tot lo blòc Israèl-Palestina, lei populacions aràbias, e mai se sòfron, mantenon un usatge intacte de la lenga aràbia. Perque lei palestinians forman un blòc coesionat de populacion, non assimilat per la majoritat josieva. En mai d’aquò, l’estat d’Israèl reconeis l’arabi coma una de sei lengas oficialas au costat de l’ebrieu.
 
Leis occitanistas que sostenon lei palestinians e que critican Israèl deurián prene consciéncia d’aquela dimension lingüistica. Lei palestinians son pas menaçats d’eradicacion lingüistica mentre que leis occitans, si que o siam.
 
Mentre que d’occitanistas sostenon generosament la causa palestiniana, que fan lei movements palestinians per sostenir la causa occitana? Fan ren, absoludament ren... Lei palestinians son indiferents a la causa occitana. Son quitament indiferents a la causa catalana que totun, es pus coneguda. Lo president palestinian Mahmud Abbas diguèt recentament que sosteniá Rajoy e l’unitat d’Espanha còntra la revendicacion dei catalans per la libertat. Aqueu cinisme palestinian provoquèt la colèra justa dau deputat catalan Joan Tardà lo 21 de novembre.
 
Vòli èsser clar. Critiqui leis exaccions de l’estat d’Israèl còntra lei palestinians que sòfron fisicament e moralament (non pas lingüisticament). Pasmens, lei dirigents politics palestinians son plens de cinisme, d’òdi e d’incompeténcia.
 
Per contunhar de reequilibrar la vision que tenèm dau Mond Arabi, trobarem de lengas menaçadas fòrça luenh de Palestina e d’Israèl, alhors dins lo Mond Arabi.
 
 
L’arabi coma lenga subordenada
 
Ont l’arabi es realament en situacion de lenga subordenada. Ont l’arabi es freule e menaçat?
 

— A Sabta (Ceuta), vila de cultura aràbia dau nòrd Africa, dependent d’Espanha. L’arabi i benefícia pas de reconeissença oficiala.
 
— Dins una pichona comunautat aràbia, crestiana e maronita de Chipre, immergida dins una populacion grèga o turca. L’estat chipriòta reconeis aquela minoritat.
 
— Dins una pichona frenja dau sud-èst de Turquia, vesina de la zòna curda.
 
— Dins certanei regions d’Iran, vèrs Ahwaz e près de la còsta dau Golf Persic, ont i a de populacions arabofònas ancianas. Totun, en Iran, maugrat la dominacion dau persan, la lenga aràbia rèsta valorizada per lo regim islamista. 
 
(Dins leis estats africans situats vèrs lo sud de Sahara, i a quauquei populacions aràbias recentas e minoritàrias; especialament en Senegal, Mali, Nigèr, Chad, Sud-Sodan, Eritrèa e Etiopia.)
 
 
Lei lengas menaçadas per l’arabi
 
Ont l’arabi es una lenga dominanta? Ont l’arabi menaça d’autrei lengas?
 
— Dins leis estats arabis de l’Africa dau Nòrd, l’arabi rosiga lei posicions dau berbèr (o amazigh). Aquò se passa en Marròc, Argeria, Tunisia, Libia, e mai dins de pòchas berbèras fòrça marginalas de Mauritània e d’Egipte (oasi de Siwa). Marròc e Argeria reconeisson lo berbèr coma lenga nacionala mai l’arabi i rèsta la sola lenga oficiala e dominanta. 
 
— Dins lo sud de Mauritània, l’arabi destorba non solament le berbèr mai tanben d’autrei lengas africanas coma lo wolòf, lo bambara, lo soninke e lo pul.
 
— Dins lo sud de Libia, l’arabi menaça lo tobo.
 
— Dins l’estat arabi d’Egipte, l’arabi menaça lo còpte (forma modèrna de l’egipcian), lo nubian (vèrs l’aut Nil) e lo bèja (vèrs la còsta de la Mar Roja).
 
— Dins l’estat arabi de Sodan, l’arabi, partent dei zònas centralas, menaça una granda quantitat de lengas africanas qu’es impossible de ne far una lista detalhada. En generau, Sodan es un reservador de familhas de lengas fòrça ancianas que s’esvalisson, uei, dins una escandalosa indiferéncia internacionala. I podèm citar lo nubian (vèrs Nil, au nòrd de Khartom), lo bèja (vèrs la còsta de la Mar Roja) e una lònga lista de lengas minorizadas dins l’oèst —en Darfor— e dins lo sud coma lo daza, lo dinka, lo for, lo kadu, lo katla, lo lafofa, lo mandi, lo massalit, lo pul, lo rashad, lo talodi-heiban, lo tigray, lo zaghawa, etc. La politica agressiva e racista de l’estat sodanés còntra Darfor, e còntra tot çò qu’es pas arabi en generau, menaça l’antica diversitat lingüistica d’aquela region.
 
— En Iemèn e Oman, l’arabi, partent dei zònas centralas, menaça un grop de lengas completament diferentas, parladas dins de zònas perifericas, que son qualificadas de “sud-arabicas”: son lo jabal razih, lo soqotri, lo mehri, l’harsusi, lo bathari, l’hobyot e lo jibbali.
 
— En Somalia, la populacion parla massissament lo somalian, qu’es la lenga dau país e qu’es oficiala. Curiosament, l’arabi i es tanben una lenga oficiala sens èsser parlat de maniera autoctòna. Lo somalian sembla pas fòrça menaçat per l’arabi dins la practica quotidiana. Pasmens l’arabi i ten una posicion de prestigi fòrça exagerada que minimiza la valor de la lenga somaliana.
 
— En Siria e Iraq, l’aramèu subreviu dins de pòchas de mai en mai freulas mentre qu’èra una lenga fòrta a l’Edat Antica. Lo turcmèn se parla tanben dins quauquei comunautats. Lo curd se defend melhor gràcias a l’esperit de resisténcia qu’anima Curdistan. Totun, lei regims baassistas de Siria e Iraq an organizat la colonizacion e l’arabizacion de certanei zònas curdas. Lo gorani es una lenga distinta dau curd mai sei locutors se definisson coma curds: se parla tanben en Iraq.
 
Suggerissi ais occitans conscients de pensar a aquela immensa diversitat lingüistica dau Mond Arabi e de sei frenjas.
 

abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

14 de decembre 18.03h

#16 E los abitants de Jerusalèm, per tornar a l'article, son arabis? ebrèus? i a un isoglòssa pel mièg de la vila? I a una posicion occitanista conscencuala sus la question?


Valora aquest comentari:   votar positiu 18   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de decembre 16.11h

#15 Es occitan tot individú que viu en Occitània, quina que siá son origina, quina que siá sa lenga usuala, quina que siá sa consciéncia nacionala. Aquò es la posicion consensuala dins l'occitanisme.


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 11
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de decembre 15.57h

#14
Un Occitan es qualqu'un que fa partida del pòple occitan. Òm pòt pas far partida d'un pòple sens n'aver consciéncia...


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de decembre 12.26h

#13 Leis occitans d’origina maugrabina, uei, parlan mai que mai en francés. Quand parlan dins una lenga de Magrèb, mancam d’estatisticas per saber se parlan mai arabi o mai berbèr. Una granda proporcion dei maugrabins de nòstre país son d’origina berbèra. En tot cas, la reculada de l’occitan es causada per la dominacion dau francés. L’arabi e lo berbèr son en recession e son pas responsables de la reculada de l'occitan.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de decembre 21.34h

#12 L'arabi sustot.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de decembre 10.15h

#11 L'arabi o lo berbèr?


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 22.31h

#8 En tot cas, per las nostas vilas, l'arabi se pòt ausir plan mei sovent que non pas l'occitan.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 21.05h

#9 Son d'estudis que datan d'abans la telaranha, qu'èi lejuts suu papièr, mes cresi que's deu trobar quicòm suu nèt.
De tot biaish, los hilhs d'immigrats van dens la medisha "escòla de la Republica", espian la medisha television e los pairs an la medisha pression sociala de la lenga que cau saber per poder trobar trabalh. Medishas causas, medishas consequéncias.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 18.01h

#8 E'us podem véder, aqueths estudis ? E's pòden consultar en linha ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 12.23h

#5 Totis los estudis muishan que, au demiei de la populacion immigrada d'Africa deu nòrd, la transmission de la lenga es fòrça marrida, de comparar dambe la de l'occitan.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions