CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 22 de febrièr

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 29.10.2012 03h00

L’occitan primiera lenga, amb una dobertura vèrs la diversitat (ni bilingüisme, ni monolingüisme, ni unilingüisme)


Comentaris 19 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


Senhalizacion oficiala en occitan a Bossòst (Val d'Aran)
© Icmontreal




Etiquetas
bilingüisme, monolingüisme, sumien, unilingüisme, unilingüismebilingüisme

Dempuei que critiqui lo mite dau “bilingüisme” dins Jornalet, recebi de remarcas de legeires angoissats qu’an paur d’un projècte totalitari de lenga unica. Que non! Es pas question d’eradicar leis autrei lengas, de ges de biais. Es possible de restablir l’occitan coma primiera lenga tot en acceptant d’autrei lengas.
 
 
L’objectiu: l’occitan primiera lenga
 
Tot sociolingüista seriós, quand s’engatja per defendre una lenga menaçada, sap que la sola maniera de rendre a aquela lenga una vida normala, es de ne far la primiera lenga de comunicacion dins sa societat d’origina (tecnicament, direm que deu cessar d’èsser una lenga subordenada per fin de devenir una lenga establida).
 
Çò es: en Occitània, es l’occitan que se deu parlar e ausir abans leis autrei lengas. Es l’occitan que deu garentir l’integracion deis individús dins la societat (gràcias a la famosa foncion discriminanta). Es l’occitan que deu servir de referéncia e de liame sociau a l’ensemble de la populacion. L’occitan deu recuperar aquelei foncions d’aquí, que son estadas raubadas de maniera illegitima per lo francés, per l’italian (dins lei Valadas) e per l’espanhòu (en Aran).
 
S’agís pas d’oprimir la populacion en la forçant de parlar occitan. S’agís de metre en plaça una estrategia de reconquista de la lenga occitana dins son pròpri país, en Occitània, en ganhant l’adesion e l’aprobacion de la populacion pauc a cha pauc.
 
Aquò demanda de començar, en fasa preliminara, per de nuclèus de parlants actius de l’occitan, que garentiscan una transmission familiala e intergeneracionala de la lenga e que s’organizen dins de rets o, encara melhor, dins de vesinanças. En fasent taca d’òli, aquela estrategia deu tocar, seduire e convéncer, progressivament, de sectors creissents de la populacion. Es aquò, puei, qu’ajudarà a obtenir pus eficaçament l’ensenhament massís de l’occitan e un estatut oficiau per la lenga. Es lo metòde dau sociolingüista american Joshua Fishman, ja evocat, e que ne tornarem parlar.
 
 
Ni bilingüisme...
 
Aquel objectiu de reconquista lingüistica demanda de refusar lo mite dau bilingüisme sociau, que ne parlèri en detalh dins l’article precedent. I a jamai d’egalitat entre doas lengas dins una societat modernizada. La sociolingüistica o a demostrat amb soliditat.
 
 
Ni monolingüisme...
 
Lo monolingüisme sociau es pas tanpauc un objectiu desirable. Tota societat modèrna coneis, au costat de la lenga establida, de lengas d’importància segondària. Es completament naturau dins nòstre Mond traversat per leis escambis internacionaus. Es una bòna causa que i aja de lengas divèrsas en Occitània, mai a condicion que l’occitan i tenga lo ròtle de primiera lenga.
 
Dins un projècte de reconquista de l’occitan, es evident que caudrà passar per de fasas lòngas ont una granda part dau pòble occitan contunharà de parlar francés, italian e espanhòu. E siáu partisan de preveire d’amainatjaments per facilitar la vida d’aquelei milions de personas, tot en li donant enveja d’adoptar pauc a cha pauc l’occitan coma lenga generala.
 
L’experiéncia dau Principat de Catalonha nos deu inspirar: aquí una granda part de la populacion utiliza la lenga espanhòla mai adòpta e defend lo catalan de mai en mai (o sabi ben: la comparason a de limits perque lo catalan a pas tant reculat coma l’occitan, mai l’exemple catalan es lo pus immediatament accessible, es lo pus vesin; totei leis occitans lo pòdon veire facilament en fasent un viatge de quauqueis oras fins a Lhèida, Girona o Barcelona; e, per tant, se’n cau servir per convéncer lo pòble occitan).
 
Lei lengas venent dei diaspòras e dei migracions, tanben lei cau respectar. Dau moment que l’occitan recupèra son ròtle de primiera lenga, es perfiechament legitim que de familhas o de comunautats culturalas utilizen —au costat de l’occitan— d’autrei lengas coma l’arabi, lo berbèr, l’anglés, lo gitano, l’alemand, lo swahili, lo portugués, l’armèni, lo wolof o lo rus... Çò que còmpta, es que l’occitan reprenga son ròtle de liame sociau generau e que remplace, dins aquela foncion, lo francés, l’italian e l’espanhòu.
 
 
Ni unilingüisme...
 
L’unilingüisme es un pauc diferent dau monolingüisme. Lo sociolingüista occitan Enric Boyer descriu l’unilingüisme coma un fenomèn tipic de l’estat francés, ont se cèrca d’impausar un modèl extrèmament intolerant de lenga, valent a dire: (1) una sola lenga, lo francés; (2) una sola varietat d’aquela lenga, lo francés estandard; (3) un sol registre d’aquela lenga, lo francés puslèu formau, en estigmatizant lei registres tròp populars.
 
Naturalament, es pas question de copiar aquel unilingüisme dins la promocion de l’occitan. Es necessari que i aja un occitan estandard (e pluricentric, en prevesent de variacions regionalas leugieras dins l’estandard) per fin que la lenga d’òc complisca totei lei foncions de comunicacion amb una eficacitat maximala.
 
L’occitan estandard deu permetre, en particular, una expression dins de registres fòrça diversificats: registres nèutres, registres formaus (sostenguts, tecnics...) e registres informaus (familiars, populars...).
 
L’occitan estandard deurà autorizar tanben una expression legitima dins un occitan locau o ultralocau dins certanei situacions qu’o demandaràn e que correspondrián, puslèu, a de registres informaus (en admetent l’ipotèsi qu’una autentica expression localista rèste tecnicament possibla dins lo futur). Çò que còmpta, en tot cas, es que dins lei registres formaus, l’occitan estandard remplace lei quasi-monopòlis dau francés, de l’italian e de l’espanhòu.



publicitat



Comentaris

31 d'octòbre 08.30h

#18 As rason, pòt arribar. Lor cal conselhar d'anar consultar un siti Internet en lenga mòrta que se sona "Lo Jornalet"...


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'octòbre 20.11h

#17 Discuti pas la legitimitat de l'occitan aqui, que siau per sa prioritat e mai qu'aquò s'es possible. Parlavi de la marrida fe deis opausaires que meton soventei fes l'occitan au mesme nivèu que lo latin e lo gaulés e lo consideran coma una lenga mòrta. Basta de legir lei comentaris sus tot article pertocant de pròchi ò de luench l'occitan dins de mèdias coma la Dépêche ò Midi Libre ò leis argumentas deis opausaires ai vòtz en occitan dins lo mètro de Tolosa.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'octòbre 18.24h

#16 pr'amor qu'eth latin e eth galés son lengües mòrtes deth temps qu'er occitan ei encara viu. Pendent demorarà un solet parlar d'occitan en aguest país, o quauqu'un damb era volontat d'expressar-se en lengua d'òc, i aurà era legitimitat qu'er occitan e sigue lengua de preferéncia. S'agís d'un dret uman, ar encòp que collectiu e territoriau


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'octòbre 17.37h

#15 mmmm... Justament, es una argumenta que te remandan soventei fes au morre. "E perqué pas tornar au latin ? au gaulés ? etc..."


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'octòbre 16.39h

Aquela idèia de "lenga primièira" (puslèu que de primièira lenga), es a dire de lenga qu'a l'anterioritat istorica e qu'es donca la mai legitima per èstre la lenga de la societat, es l'arma absoluda del combat occitanista. Ai pogut constatar mai d'un còp, en debat ambe d'opausants a l'Occitan, qu'èran incapables de respondre a-n-aquel argument.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'octòbre 09.50h

#13 Contunhatz doncas a'm préner la vireta roja.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'octòbre 09.24h

#12 Galèc, me caudriá escriure quatre article complets per respòndre a vòstrei remarcas polemicas (que son fòra subjècte).


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'octòbre 07.40h

Domergue, ne compreni pas çò que hè deu gascon un dialècte occitan e sonque, au medish temps que hè deu catalàn ua lenga despariera a part entièra. E serà que los gascons son francés, e los catalans espanhòus? Voletz bastir ua lenga en jogar au jòc que dictan las potèncias coloniaus (França e Espanha)?

L'estat genovès de l'Etat Mejana n'avè pas nat problema en adoptar lo dialècte toscan com estandard oficiau, en vertut deu son prestigi. Per de que los occitanistas avetz paur d... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

29 d'octòbre 22.49h

#2 Coma crear lei nuclèus de parlants actius? Ai pas encara trobat de respònsa completa, mai en tot cas cau legir leis òbras de Fishman e de sei discípols per i arribar sens s'enganar; e caudrà trobar un metòde ben adaptat a la realitat occitana.
Es un deis enjòcs majors de l'occitanisme dins leis ans venents, que lo devèm pas mancar. Ne caudrà parlar en detalh dins 'Jornalet'.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

29 d'octòbre 22.46h

D'alhurs, n'i a pas un solet exemple de lenga pluricentrica dens lo medish estat. L'occitanisme que mia dab si medish l'extincion de la diversitat linguistica. La creacion d'aqueth estandard occitan regionau gascon que serà tot simplament un pas de cap a la soa absorcion finau dens lo lengadocian, qu'ei lo dialet de mager pes. E pensatz que jo vau deishar d'escríver o parlar lo gascon, sonque pr'amor los vostes sauneis occitanofilicos ... ? Los gascons que seràn franchimands, se'us cau deish... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

acadèmia   alibèrt   alienacion   brofoniá   conilh   coniu   dalbera   epifania   fèlco   gascon   gaspar   laparèu   lenga   licèu   maga   manhòlia   maximalisme   medoc   necrologica   nh   ou   peitavin-santongés   sagnar   sanhar   sumien  

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions