CAPÇALERA2 DINTRADA2018

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 22 de setembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 10.9.2018 03h00

Darth Vader o Dark Vador? Lei noms ficticis d’origina estrangiera


Comentaris 10 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (12 vòtes)
carregant En cargament


L’occitan, en essent una lenga subordenada e fragila, a pas lei mejans de s’ofrir una indústria de traduccion deis òbras estrangieras. Lei noms estrangiers de la ficcion, quand aquerisson un succès internacionau, arriban dins lo nòstre espaci lingüistic occitan a travèrs dei filtres dei tres lengas dominantas: lo filtre francés en generau, lo filtre italian dins lei Valadas e lo filtre espanhòu en Aran.
 
Podèm adoptar una actitud pragmatica que consistís a evitar lo filtre d’una lenga dominanta unica.
 
Internet ajuda a trobar lèu-lèu lei noms ficticis estrangiers dins sei formas originàrias e dins sei lengas originàrias. Aquò es un mejan relativament simple per saupre coma ne parlar en occitan.
 
Un celèbre personatge de l’univèrs d’Star Wars, en lenga anglesa d’origina, a nom Darth Vader. Aqueu nom anglés s’utiliza tau e quau en italian e en espanhòu: Darth Vader. En francés, per una rason absurda e inexplicabla, se son inventats lo faus nom anglés Dark Vador. Un usatge occitan digne, connectat amb la realitat internacionala, pòt preferir Darth Vader.
 
Una sèria celèbra de figuras d’ors amistós per enfants, d’origina americana, a nom Care Bears.
 

— N’an fach de joguets e de dessenhs animats. Ne trobam de formas traduchas dins diferentei lengas: en francés les Bisounours, en italian gli Orsetti del Cuore, en espanhòu los Osos Amorosos. En occitan i a ges de traduccion oficiala e poiriam utilizar puslèu lo nom anglés Care Bears.
 
— Un usatge segondari es aparegut puei, benlèu dins leis ans 1990 o 2000. En francés informau, les Bisounours designa una vision ninòia e idealizada que vòu pas veire la marridesa dau mond reau. Ne trobam una polida adaptacion en occitan sota la forma los Potonorses (los Potonors / lei Potonors / lu Potonors) (de poton e ors). De segur, es filtrada per la forma francesa les Bisounors (de bisou e nounours): vejatz lo sit web occitan Lo polit país daus Potonors. Ara, vos disi pas que cauga enebir la forma Potonors, es un mot puslèu ben format que, saique, s’enracinarà dins l’usatge occitan dau futur. Indiqui solament que s’es creat en occitan a travèrs de la vision francesa.
 
Pron d’enfants coneisson leis istòrias d’una dròlla subrefòrta que li dison en suedés Pippi Långstrump, çò es, “Pippi dei debàs lòngs”. Ansin l’a imaginada l’escrivana suedesa Astrid Lindgren. En francés li dison Fifi Brindacier, en italian Pippi Calzelunghe e en espanhòu Pippi Calzaslargas. En occitan, sens traduccion definitiva e consensuala, tant vau mai gardar la forma suedesa Pippi Långstrump. Se ne fasèm pus tard una traduccion occitana, se sentam pas obligats de calcar lo tipe francés Fifi Brindacier en Fifí Tròçdacier*... Coma seriá un bòn nom occitanizat?
 
Lei foletons blaus de la benda dessenhada bèlga de Peyo, creats en francés amb lo nom les schtroumpfs, se dison en italian i puffi e en espanhòu los pitufos. E poiriam apondre en neerlandés de smurfen, en anglés the smurfs, en catalan els barrufets, etc. Son succès mondiau a engendrat de desenats de noms dins de desenats de lengas. En occitan, ara per ara, sens una bòna traduccion consensuala, es prudent de se sarrar de la lenga d’origina: leis/los/lu schtroumpfs. Coma seriá un bòn nom occitanizat?
 
Lei noms d’òbras pòdon recebre tanben de formas fòrça divergentas segon lei lengas. Aquí tanben, es prudent de preferir en occitan lo nom de la lenga originària.
 
De còps que i a, lo francés càmbia de noms anglés per de faus noms anglés. L’excellent filme american de sciéncia ficcion In Time, d’Andrew Niccol, s’es comercializat en francés exagonau amb lo títol absurde Time Out. En italian e en espanhòu es conegut coma In Time. En occitan, s’es possible, vau mai dire In Time.
 
De còps que i a, totun, un nom d’òbra coneis una traduccion convergenta dins leis autrei lengas. Lo grand roman de Tolstoi, que son títol rus es Voina i mir, valent a dire “Guèrra e patz”, se ditz en francés Guerre et paix, en italian Guerra e pace e en espanhòu Guerra y paz. Amb de traduccions tan similaras e tan convergentas, l’occitan pòt dire sens trop de risc Guèrra e patz e siam pas obligats d’aprene lo nom rus Voina i mir.
 
Identicament, lo dessenh animat japonés d’Hayao Miyazaki, Tonari no Totoro, a recebut de traduccions convergentas: en francés Mon voisin Totoro, en italian Il mio vicino Totoro, en espanhòu Mi vecino Totoro, en anglés My Neighbor Totoro. Es clar qu’en occitan podèm dire Mon vesin Totoro (Lo mieu vesin Totoro / Lo men vesin Totoro).
 
De còps, un nom fictici estrangier passa per un primier filtre anglés de difusion internacionala e l’ensemble dei lengas adòptan puei lo tipe anglés. Lo manga japonés d’Akira Toriyama, apelat en japonés Doragon Boru, es en realitat la forma japonizada de l’expression anglesa Dragon Ball. Es aquela forma anglesa que se repren en francés, italian e espanhòu. En occitan direm evidentament Dragon Ball puslèu que Doragon Boru.
 



publicitat



Comentaris

11 de setembre 19.52h

Prononciacion Dragon Ball/Doragon Bōru en japonés, audio: https://fr.forvo.com/word/dragon_ball%E3%80%80%28%E3%83%89%E3%83%A9%E3%82%B4%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%83%BC%E3%83%AB%29/


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de setembre 14.40h

#8 (...una prononciacion e una fonologia japonizadaS que se deu ausir dins lei convèrsaS...)


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de setembre 14.38h

#7 Es una question tecnica-tecnica. Entendi ben que dins lo nom japonés, quin que siá, 'Dragon Ball' o 'Doragon Boru', i a totjorn agut l'intencion de se referir a una forma anglesa iniciala qu'es ben 'Dragon Ball'. Sus aquò siáu d'acòrdi. Per còntra, l'adaptacion en katakana, 'Doragon Boru', reflectís ben una prononciacion e una fonologia japonizada que se deu ausir dins lei convèrsa en japonés. Exagèri pas quand disi qu'es una forma japonizada dau nom anglés.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de setembre 13.32h

Per donar un autre exemple, Darth Vader en japonés s'escriu ダース・ベイダー, que sa transcripcion seriá aperaquí "Daasubeidaa".
Lo nom dau personatge es pasmens ben "Darth Vader" au Japon e pas Daasubeidaa.
L'a pas de cambiament de nom, just una transcripcion asatada a l'alfabet sillabari katakana.

https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%80%E3%83%BC%E3%82%B9%E3%83%BB%E3%83%99%E3%82%A4%E3%83%80%E3%83%BC


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de setembre 13.22h

#2 Mi siáu bessai mal explicat.
Disiáu simpletament qu'en japonés, lo manga se ditz pas "Doragon Boru" mai ben "Dragon Ball".
Es la transcripcion en katakana que correspònde a "Doragon Boru" puei qu'es un alfabet sillabic mai lei japonés sabon ben que s'agís de dos mots anglés que s'escrivon "Dragon Ball" en caractèrs latins.

D'alhors dins l'article WP en japonés, ドラゴンボール es transcrich en romaji (lei caractèrs latin) per Dragon Ball, pas per "Doragon Boru"

https://ja.w... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de setembre 11.12h

"L’excellent filme american de sciéncia ficcion In Time, d’Andrew Niccol"


Mon dieu ! Es plan plan luènh d'èsser excellent aqueste :p Desencusa ...


Autre cas d'un filme "excellent" (ironia) - "The Hang over" adaptat pel public francés en "Very bad trip".


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de setembre 11.44h

Lo catalan pòu dire "Els Barrufets" perque an doblat lo dessenh animat: https://www.youtube.com/watch?v=Ub-Q_guTzeI


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de setembre 11.42h

Diriáu ieu tanben "Darth Vader", mai l'adaptacion francesa es pas absurda: lo problèma de prononciar "th" e subretot l'allusion evidenta a l'aparéncia sorna dau personatge... passat dau caire escur! ;-) De biais generau, coma prononciar en occitan de mots estrangiers graficament non adaptats, coma "Pippi Långstrump"?

Nos es complicat d'evitar lo filtre dau francés (de l'espanhòu, de l'italian): avèm pas una produccion de doblatge de dessenhs animats ò de filmes sufisenta, ni pron de tr... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de setembre 10.37h

#1 Efectivament ドラゴン (Doragon) e ボール (Boru) son de mots correntament empleiats en japonés. Mas aquelos dos mots davalan ben d'una transcripcion fonetica de l'anglés «Dragon» e «Ball» coma o precisa lo wiccionari japonés.

https://ja.wiktionary.org/wiki/%E3%83%89%E3%83%A9%E3%82%B4%E3%83%B3
Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de setembre 09.32h

"Doragon Boru" es pas tant la forma japonizada de "Dragon Ball", es la transcripcion dirècte dei katakanas japonés originaus.
De fach, emai s'escrigue en katakana ドラゴンボール la lenga es ben l'anglés, emai dins aquela escritura (ja lo fach d'emplegar lei katakana e pas lei hirigana identifica aquesta lenga coma non japonesa ;) )

Franc d'aquò mi siáu avisat que dins lei traduccions francesas d'òbras fantasy / medievalas, l'occitan sota sa forma francizada èra de còps emplegat... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions