CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 14 de novembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 5.11.2012 03h00

Lo nom d’Occitània (I): perqué i a un accent sus ‑tà‑?


Comentaris 12 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (15 vòtes)
carregant En cargament


L’origina dau nom

A l’epòca dei trobadors, nòstra cultura d’òc aqueriguèt un prestigi internacionau e coneguèt de contactes pus intens amb d’autrei culturas. Alora se sentiguèt lo besonh de trobar de tèrmes clars per designar la lenga occitana e lo país d’Occitània. La lenga, pendent lo sègle XIII, recebèt de noms coma lemosin (‘lemozi’), provençau (‘proensal’)[1], roman, lenga d’òc e occitan.
 
Es puslèu vèrs la fin dau sègle XIII que lo tèrme lenga d’òc apareguèt: quauqu’un l’inventèt a partir de l’advèrbi d’afirmacion òc. Pus tard, se fabriquèt lo toponim Occitània en empegant òc amb la terminason ‑itània, probable en s’inspirant dau nom ja ancian d’Aquitània. Enfin, a partir dau novèu nom de país Occitània, se creèt l’adjectiu, lo nom d’abitants e lo nom de lenga occitan, occitana.
 
Lei primiereis atestacions se rescòntran deis ans 1270 a 1300 dins de tèxts redigits en lenga latina: trobam lingua d’oc en 1291 e lingua de hoc en 1295, Occitania tre 1271 (dins l’expression partes linguae Occitaniae), lingua occitana en 1302. Vèrs leis ans 1290‑1300, l’escrivan italian Dante fa de comparasons celèbras entre la lenga d’òc (l’occitan), la lenga de si (l’italian) e la lenga d’oïl (lo francés) dins de tèxts redigits en latin e en italian. Dau costat dei tèxts escrichs en occitan, trobam lenga d’òc dins la gramatica de Las Leis d’Amor (1328‑1355) de Guilhèm Molinièr. Aqueleis atestacions correspòndon pas a l’aparicion reala dei tèrmes, que se creèron versemblablament abans aquelei datas, dins l’òrdre seguent: 1º lenga d’òc, 2º Occitània, 3º occitan[2].
 
 
La forma corrècta: Occitània amb un accent sus ‑tà‑
 
Lo nom dau país, Occitània, foguèt concebut en latin abans de passar a l’occitan. En lenga latina, quasi totei lei mots que se terminan per ‑ia plaçan l’accent tonic abans aquela terminason. Per tant, lo mot latin Occitania amb son modèl Aquitania vòlon l’accent tonic sus la sillaba ‑ta (per convencion, escrivi en gras la vocala que pòrta l’accent tonic).
 
En lenga occitana, la tradicion autentica consistís a respectar la plaça de l’accent tonic dins lei mots qu’avèm pres au latin. Avèm totjorn dich en occitan Aquitània amb l’accent tonic sus ‑tà. Donc, parier, es normau de dire en occitan Occitània amb l’accent tonic sus ‑tà.
 
Segon lei règlas de l’ortografia de l’occitan, s’òm vòu indicar que l’accent tonic se situa abans la teminason ‑ia, es necessari d’o indicar en i notant un accent grafic, coma dins Occitània, la justícia, la prudéncia. S’escrivèm pas d’accent grafic, l’accent tonic tomba sus la i de la terminason ia, coma dins Normandia, la filosofia, la democracia.
 
Dins la nòrma classica de l’occitan, la sola forma corrècta es ben Occitània segon leis òbras de Loís Alibèrt e dau Conseu de la Lenga Occitana (CLO).
 
Dins fòrça lengas, lei noms per “Occitània” pòrtan pereu l’accent tonic sus la sillaba que correspònd a ‑tà(e mai se lei règlas per escriure l’accent grafic son diferentas d’una lenga a l’autra). Ansin se ditz en catalan Occitània, en aragonés Occitánia, en italian Occitania, en galèc e en portugués Occitânia, en espanhòu Occitania, en anglés Occitania, en alemand Okzitanien, etc.
 
Lo francés fa excepcion en disent Occitanie e en quichant sus ‑nie, car aquela lenga es capabla de plaçar son feble accent tonic solament sus la darriera sillaba. Es evident qu’aqueu modèl francés se deu pas copiar en occitan a travèrs de la forma incorrècta Occitania*, amb l’accent tonic sus ‑ni‑. O veirem en detalh dins la partida II.
 
De seguir la setmana que ven...
 


____
[1] De fach, leis abitants d’Occitània ja se faguèron apelar pron d’ora provençaus (‘Provinciales’, ‘Proensals’, ‘Provensals’), a l’escasença de la Primiera Crosada, vèrs 1095.
 
[2] Per mai de detalhs sus l’emergéncia dei noms de la lenga e dau país, se pòt consultar:
·      LAFONT Robèrt (1986) “La nominacion indirècta dels païses”, Revue des langues romanes 2, volum XC:  161-171
·      LODGE R. Anthony (1993) French, from dialect to standard, Londres / Nòva York: Routledge, pp. 95-97 [traduccion francesa: 1997, Le français, histoire d’un dialecte devenu langue, s.l.: Fayard, pp. 133-134]
·      Leis articles “oc” e “occitan” (seccion etimologica) dins lo Trésor de la langue française informatisé (TLFi) [web], www.atilf.fr, CNRS / Atilf / Université Nancy 2



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

4 de julh 23.17h

La foto m'agrada. Ont passa aquela caminada?


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de novembre 22.53h

#10

"Constatar", ai volgut escriure, mas fin final con-tastar es pas tant malurós coma mot!


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de novembre 22.52h

#3

Qu'as ben rason Maime!

Me soi enganat d'article. Aqueste comentari (fòrça constructiu coma cadun o pòt contastar ! ;-) ) èra a prepaus de l'arrestacion d'Aurore Martin.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de novembre 09.27h

#7 La vision de marrida fe, partisana e subjectiva, siatz vos, Castèths, que la fasètz. Ieu ai fornit dins l'article una explicacion objectiva sus lei fachs lingüistics.
Digatz-me, Castèhs, semblatz de dire que lo gascon orientau e l'aranés serián pas dignes d'èsser considerats coma de gascon verdadier... Vòstre objectiu, fin finala, es de demolir lo gascon.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de novembre 09.26h

#7 La vision de marrida fe, partisana e subjectiva, siatz vos, Castèths, que la fasètz. Ieu a fornit dins l'article una explicacion objectiva sus lei fachs lingüistics.
Digatz-me, Castèhs, semblatz de dire que lo gascon orientau e l'aranés serián pas dignes d'èsser considerats coma de gascon verdadier... Vòstre objectiu, fin finala, es de demolir lo gascon.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de novembre 09.05h

#6 Maishanta fe.... L'aranés que "diseré" ("diseré" percé, aqueth mòt d'"Occitània"digun n'ac ditz pas, sauv los occitanistes, ) "Occitània" percé que hèi partida e qu'es sob l'influença (atau parièr, ne disi pas "influéncia") deu gascon orientau, qu'aurà aqueth òrde de prononciar...
E ne vei pas briga çò que pòt har e on es le coenta...
E ne vei pas briga tanpauc percé i auré ua fòrma "corrècta", aquò qu'es botar un dialècte au dessús d'un aut.
E ne vei pas briga percé... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de novembre 00.07h

#5 S'agís pas d'una question d'usatge pròpri dau gascon. L'usatge gascon coneis ben la forma corrècta 'Occitània'. Lo gascon aranés ditz unicament 'Occitània' perque escapa pron ben a l'influéncia francesa; en gascon aranés, degun a jamai besonh de dire 'Occitania*'.
En gascon, disètz totei 'Aquitània' e jamai 'Aquitania*'.
Donc es clar: la forma 'Occitania*' s'explica unicament per l'influéncia perturbanta dau francés.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de novembre 21.50h

Que soi d'acòrdi dab l'article de Domergue Sumien. Mès ne disem pas "Occitània" en gascon. Qu'accentuam au nivèu de l'avant darrèra vocau finau (sus -ia e non pas -tà). Que disem e qu'escrivem tanben sia (e non pas "siá" com en lengadocian) pr'amor de la medisha rason.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de novembre 20.27h

Occitània en lenga nòstra, Occitanie en francés.
Un exemple parier d'error francesa: la Campanie, qu'en italian se ditz Campania, accentuat sus -pa-
(doncas Campània en occitan).
E d'exemples coma aquò, n'i a d'autres!


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de novembre 11.38h

#1 Fai me excusa ma franchament vese pas lo liam entre ton comentari e lo texte de Domergue Sumien. Te ses trompat d'article o que ? :-D


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions