CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 22 de setembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 26.11.2018 03h00

Ont es la nòrma de l’occitan?


Comentaris 15 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (14 vòtes)
carregant En cargament


Son òbra activa, Pèire Bèc l’a facha alhors: au CLO de segur, a l’AIEO, dins leis universitats e a l’IEO quand foncionava ben.
© Georges Souche




Etiquetas
acadèmia, alibèrt, antinòrma, antinormisme, bèc, clo, codificacion, congrès, conselh de la lenga occitana, ieo, institut destudis occitans, lafont, lugar, nòrma, sumien

Levar lo desvari
 
Quauquei personas m’an criticat recentament perque ai presentat l’etimologia e la forma normativa dau mot lo lugar. Me repròchan d’arborar una “chausida personala”, lugar, qu’anariá còntra lei preferéncias de l’Acadèmia Occitana e dau Congrès Permanent. Aquò’s una garrolha menora, una anecdòta sens interès, que pòrta ren a la coneissença de nòstra lenga. Pasmens farai respònsa per dissipar la desorientacion dei legeires de bòna volontat.
 
(Prometi que meis articles futurs, dins lei setmanas venentas, parlaràn de tèmas pus constructius.)
 

— La forma lo lugar es pas una chausida personala mieuna. Ven d’una vielha tradicion escricha e de l’òbra normativa de Loís Alibèrt. E, donc, es aprovada en principi per lo Conseu de la Lenga Occitana (CLO).
 
L’origina de lugar, l’expausèri en me basant sus l’òbra qu’a mai d’autoritat en etimologia occitana, lo famós diccionari FEW de Walther von Wartburg. Lei criticaires que vòlon contestar aquela etimologia an drech d’o faire —bòrd que siam en democracia— mai an pas la sciéncia, ni leis arguments, ni la credibilitat dau FEW.
 
 
Cronologia
 
Ara donc, ont es la nòrma de l’occitan? Permetètz-me de ramentar çò qu’ai ja explicat dins ma tèsi e divèrs articles. Es necessària l’explica cronologia.
 
1. La grafia classica de l’occitan foncionava de l’Edat Mejana fins au començament dau sègle XX coma un ensemble de convencions mai o mens flotantas. I aviá de trantalhs dins la maniera de l’aplicar. I mancava una nòrma, çò es, un ensemble de règlas precisas per i levar leis ambigüitats. Una grafia classica sens nòrma tròp fixa podiá sufire per lei besonhs de l’Edat Mejana. Per còntra, dins lo mond contemporanèu, tota lenga eficaça a de besonh d’una nòrma pus precisa.
 
2. Au començament dau sègle XX, de 1913 enlà, Pompeu Fabra fixèt la nòrma dau catalan, lenga bessona de l’occitan. Sa nòrma recebèt lo sosten de l’Institut d’Estudis Catalans e s’estabilizèt rapidament dins l’ensemble dei País Catalans. Lei catalans an una consciéncia mai fòrta de sa dignitat lingüistica que non pas leis occitans.
 
3. En seguissent l’exemple de Pompeu Fabra, Loís Alibèrt prepausèt una nòrma fixa per la grafia classica de l’occitan, en 1935, amb sa Gramatica occitana. Son trabalh foguèt adoptat per l’Institut d’Estudis Occitans (IEO), fondat en 1945.
 
4. Lei lingüistas Robèrt Lafont e Pèire Bèc editèron diferents obratges normatius dins leis ans 1950, 60 e 70 per completar e precisar la nòrma classica d’Alibèrt. O faguèron sovent en coordinacion amb l’IEO. Aqueu vam correspondiá a un periòde de dinamisme de l’occitanisme: lo Temps Dos segon Lafont.
 
5. La crisi de l’occitanisme de la fin deis ans 1970 e deis ans 1980 favorizèt una sèria de comportaments antinormistas. Lo quite Institut d’Estudis Occitans cessèt de garentir seriosament la nòrma a partir de 1975.
 
6. La novèla dinamica de l’occitanisme deis ans 1990-2000 —lo Temps Tres segon Lafont— favorizèt un grand nombre d’avançadas per la lenga. Entretant, favorizèt la creacion dau Conseu de la Lenga Occitana (CLO) que prepausèt, entre 1997 e 2007, una sèria de solucions per metre fin au desòrdre deis antinòrmas.
 
— Lo CLO chausiguèt de restablir la nòrma fixada per Alibèrt, Bèc e Lafont en i apondent solament quauquei precisions e rectificacions menoras, sens destabilizar l’ensemble.
 
— Bèc e Lafont foguèron de membres actius dau CLO.
 
— L’eiretatge dau CLO es important. Dins tota l’istòria de la lenga, lo CLO es sol organisme de codificacion qu’aja trabalhat segon de critèris scientifics garentits, en essent dirigit per de lingüistas competents.
 
7. La novèla crisi de l’occitanisme, evidenta dins leis ans 2010, ja se preparava a la fin deis ans 2000 quand lo CLO cessèt de foncionar a causa de pressions exterioras.
 
— Après 2007, lo CLO publiquèt pas mai e intrèt en sòm forçat.
 
— Dempuei 2008, aumens 3 “acadèmias” concurrentas assajan de remplaçar lo CLO. Son l’Acadèmia Occitana, lo Congrès Permanent e l’Institut d’Estudis Aranés. Ai ja explicat dins un article precedent de Jornalet, e mai dins una publicacion scientifica de l’AIEO, que lei tres “acadèmias” novèlas son incapablas de fornir una nòrma accessibla. Fan de publicacions contradictòrias, sovent viòlan lo trabalh anterior d’Alibèrt e dau CLO, son pas contrarotladas per de lingüistas, son presididas per d’amators e an de foncionaments opacs.
 
— Es verai que lo Congrès a mes en linha de lexics. E l’Acadèmia Occitana a editat un lexic en PDF. Aquelei lexics rendon de servicis de basa ais usatgiers que cèrcan un mot lèu-lèu sus Internet. Mai son pas d’obratges normatius de ges de biais, que son clafits de contradiccions, d’errors volontàrias o involontàrias e, de còps, de chausidas dobèrtament antinormistas e anti-CLO.
 
— Es verai que Pèire Bèc foguèt president d’onor de l’Acadèmia Occitana a la fin de sa vida, mai, justament, aquò se passèt de maniera onorifica, pas mai. Son òbra activa, Bèc l’a facha alhors: au CLO de segur, a l’AIEO, dins leis universitats e a l’IEO quand foncionava ben.
 
— Es verai que i a de lingüistas reputats dins leis tres “acadèmias” novèlas, mai i tenon pas lo poder, contraròtlan pas lei publicacions, ne pòdon pas garentir la qualitat.
 
 
Çò que fonciona uei e çò que se poirà far
 
Dins aquestei circonstàncias, evidentament, la sola basa solida que pòsca foncionar per aplicar la nòrma, rèsta dins leis òbras d’Alibèrt, de Lafont, de Bèc e dau CLO. Es aquí que se tròba la nòrma classica de l’occitan, tala coma la presenti regularament dins aqueste blòg.
 
Ara totun, una certana critica que fau ai tres “acadèmias” novèlas, la pòdi far tanben ai lingüistas que son partisans de la nòrma Alibèrt-CLO. Es completament verai que, dempuei lei libres envielhits d’Alibèrt, avèm publicat ben pauc de diccionaris e de gramaticas compatibles amb lo CLO. Pasmens n’i a un pauc.
 
Mai dins aquesta insufisença, lei lexics de l’Acadèmia e dau Congrès garentisson pas tanpauc una nòrma: tot lo contrari, desfàn la nòrma Alibèrt-CLO e aumentan la confusion.
 
La solucion a aqueste desòrdre vendrà jamai dei tres “acadèmias” concurrentas. Vendrà benlèu d’una nòva ambicion de l’occitanisme dins lo futur, d’una nòva recèrca de qualitat.
 
Disi pas que lei succès e lei crisis de l’occitanisme se resumisson a de questions de nòrma e d’antinòrma. Mai lo contrari rèsta verai: leis avançadas e lei reculadas dins la nòrma seguisson lei periòdes de montada e de davalada de l’occitanisme.
 
 
 
 
 
 
 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

24 de decembre 17.42h

#14 Efectivament i a nòrma e nòrma. L'usatge majoritari fa nòrma, tanplan coma l'organisme de poder qu'impausa una nòrma. En francés es una causa, en occitan es autra causa. Estant qu'avèm pas aqueste organisme e que cada lingüista i va de son vejaire normatiu... Tornem pas sul "lugarn" e sas variantas o sus la "e" de sosten o que te sabi. Contunhem de transmetre la lenga, en Roumanillo-mistralenc o pas, se vei pas a l'oral e se compren a l'escrich.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 22.04h

#11 Oui, enfin, la normo n'i a uno dempièi 1854 pel prouvençau, e dempièi 1932 per las variantos legadoucianos, quand la Mantenéncio de Lengadò adaptè l'ourtougràfio à nostes parlas.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de decembre 08.02h

En tot cas, l'Acadèmia e lo onogrès que son d'acòrd sus la fòrma "lugarn". Deu CLO, uei lo dia que se'n fotem, qu'èra utille en son temps, mès qu'ei deu sègle passat, fenit, acabat. E Domergue qu'a gran tòrt de har la promocion de l'antinormisme dab son article lugar*. Gran tòrt.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de decembre 12.09h

#11 «lo CLO es benlèu l’organisme scientific que cal, mas es mòrt (ai totjorn pas d’explicacion sus la causa)»

=> Lo CLO manten son existéncia juridica mai s’es arrestat de foncionar. La rason es explicada dins diferentei publicacions de Josiana Ubaud e de ieu (e de l’ANÒC sus la crisi de l’occitanisme).

En resumit, la direccion de l’IEO de 2002, menada per Dàvid Grosclaude, faguèt de pressions ostilas, e de còps violentas, per metre fin ais activitats dau CLO. I aguèt... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de decembre 08.51h

Torni escriure doncas :
-la nòrma dels occitanistas es Alibèrt. Los debats (acarnassits) son pas que sus de detalhs.
-lo CLO es benlèu l’organisme scientific que cal, mas es mòrt (ai totjorn pas d’explicacion sus la causa) sens aver produsit las aisinas de difusion larga que fan sofracha.
-atencion perque la nòrma se fa pas totjorn segon la logica scientifica (lo francés n’es un exemple) : se pòt fa per imposicion del politic (sèm a l’abric d’aquò pel moment en Occitania. B... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de novembre 16.11h

#9 S'es una ataca e que solament ton article foguèt escafat, es autra causa.
En tot cas mercés d'o aver tornar publicar.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de novembre 15.59h

#8 Te pensas ben que s'un article e de comentaris an desparegut pendent 3 jorns, aquò èra pas volontari. I a de personas qu'atacan Jornalet regularament e Jornalet se defend coma pòt.

Per que Jornalet obtenga de proteccions solidas e de mejans mai fòrts, es possible de participar a son finançament: https://www.jornalet.com/socis


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de novembre 14.55h

#7 E doncas los cal tornar escriure o es volontariament que son estats escafats?
Comprenes que mena a se pausar de questions; es rare (benlèu lo sol còp) qu'un article desapareissa pendent qualques jorns just aprèp la publicacion, per tornar paréisser sens cap de comentari e de debat. S'es una marrida manòbra qu'a escafat aqueste article, es plan domatge.


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de novembre 13.49h

#6 Efectivament, malaürosament.


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 11
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de novembre 13.47h

#5 Malurosament los comentaris o son pas.


Valora aquest comentari:   votar positiu 11   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Perfil

Categorias

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions