CAPÇALERA: Conselh Generau d'Aran 728x90
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 23 de mai

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 4.3.2019 03h00

La restitucion de la paraula: estandardizar o non?


Comentaris 126 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (39 vòtes)
carregant En cargament


Max Pixel




Una paraula es un acte particular d’expression, en utilizant una lenga, dins una situacion donada e a un moment donat. En catalan se ditz una parla, en anglés e en francés se ditz parole.
 
Una paraula se pòt far dins una varietat estandard o non estandard.
 
Quand un individú s’exprimís dins una varietat non estandard d’occitan, sa paraula se pòt restituir a l’escrich de doas manieras principalas, segon la natura de la publicacion.


— En occitan estandard.

— En occitan non estandard.
 
 
Primiera opcion: restituir la paraula en occitan estandard (pluricentric)
 
Dins un usatge escrich de massa de l’occitan, tau coma lo volèm desvolopar ara e dins lo futur, òm deu pas exigir qu’un redactor o qu’un corrector sàpian escriure leis innombrablei parlars non estandards. Aquò es una impossibilitat tecnica evidenta.
 
En règla generala, donc, es completament normau d’adaptar una paraula, qu’es non estandard a l’origina, vèrs una version en occitan estandard quand deu figurar dins un document escrich destinat a un public larg.
 
Lo fons dau messatge, lo contengut informatiu, es fòrça mai important que la transcripcion de la forma non estandard d’aquela paraula.
 
L’estandardizacion formala de la paraula, a l’escrich, es un usatge pragmatic e universau, se practica normalament ansin dins lo Mond entier. Se legissètz un jornau italian coma Il Corriere della Sera, la paraula dau testimòni d’un eveniment, e mai s’es en italian non estandard, lo jornalista la restituirà en italian estandard. Se trabalha parier en catalan, en anglés, en francés o en alemand. I a pas de rason de refusar aqueu principi de comunicacion larga en occitan.
 
Ara, se saup que l’occitan estandard es normalament pluricentric: es concebut per contenir de dialèctes estandardizats que devon restar pròches e coordenats entre elei. Es çò que volián lei grands lingüistas codificaires Loís Alibèrt, Pèire Bèc e Robèrt Lafont. Lo lengadocian servís d’occitan generau, de “delegat”, dins certanei situacions, mai empacha pas l’usatge deis autrei dialèctes. Ai formalizat un fuelh de rota amb sèt dialèctes estandardizats: lemosin, gascon, auvernhat, vivaroaupenc, niçard, provençau e lengadocian.
 
Dins la question que nos pertòca, idealament, es preferible de far la transcripcion de la paraula non estandard dins un dei sèt dialèctes estandardizats, se la paraula ven d’una region precisa d’Occitània.
 
Mai cau pas que siá una obligacion absoluda. D’efiech, la fixacion de l’occitan estandard pluricentric es un chantier inacabat, tot lo materiau es pas encara accessible. S’un redactor vòu transcriure una paraula dins lo dialècte estandardizat qu’eu utiliza mai sovent, en luòc dau dialècte estandardizat d’origina, ieu i vesi ges de problèma.
 
Visquèri una anecdòta d’aquela mena. Un jorn respondèri en provençau a un jornalista que mestrejava solament lo gascon. Aqueu jornalista, donc, restituiguèt ma paraula en la transcrivent en gascon, e en bòn gascon. E pensi que faguèt fòrça ben son trabalh ansin. O auriá pas pogut far, eu, en provençau.
 
 
Segonda opcion: restituir la paraula dins sa forma non estandard
 
Se pòt far una transcripcion menimosa dei formas non estandards de la paraula solament quand lo redactor es competent per far una tala transcripcion. E quand aquò respònd a una necessitat evidenta. Per exemple:
 
— Dins un estudi de dialectologia, es clar qu’es necessari, fondamentau, d’aver una transcripcion tras que fidèla au parlar d’origina dau locutor. Segon lei besonhs scientifics de l’estudi, se pòt recórrer a una transcripcion en ortografia classica (en respectant lo parlar locau) o en alfabet fonetic.
 
— Dins un document globalament escrich dins una varietat non estandard, se compren ben que la paraula d’origina siá pas estandardizada. 
 
— Dins un document estandardizat, de còps, se cèrca de reproduire un efiech estilistic o literari que jòga precisament sus una forma non estandard dins la paraula restituida.
 
— Quand lo redactor, a causa dau sosdevolopament institucionau de nòstra lenga, pòt pas accedir encara facilament a l’occitan estandard, es clar que li podèm pas demandar d’estandardizar la paraula d’origina. Un còp de mai, se pausa la question de la capacitat dau redactor de restituir —o non— lo parlar de despart.
 
 
Evitem la quimèra
 
Se vei que l’occitan estandard (pluricentric) es pas encara completament disponible. Lo cau desvolopar.
 
Se vei de maniera encara pus evidenta que l’ultralocalisme es gaire capable de restituir un grand nombre de paraulas autenticas. Leis ultralocalistas mestrejan pauc de parlars locaus (e de còps, un ultralocalista mestreja pas realament lo parlar de son ròdol...).
 
Fan excepcion, benlèu, lei quinze o vint lingüistas que tenon una coneissença solida de la dialectologia occitana; elei, e elei solament, son capables de restituir de paraulas non estandards amb seguretat...
 


abonar los amics de Jornalet
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

11 de març 00.21h

#122 non sèi pas se soi per vos d'aqueths qui arrevendican la loa libertat de pensada totun en tots cas jo ne vasoi pas en Gasconha e non voi pas atomizar arren se qui seré estat amassat naturaument. Que crei a la necessitat d'ahíger los parlars occitano-romans au mei har, pr'aquò shens desnaturà'us en ac hant.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de març 20.03h

#123 desencusatz me estar / èster qu’aurí devut díser


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de març 19.19h

Entà devisar suu gascon, provençau, inuktitut, bulgar o soaheli, que cau aver d’aquestas lencos/dialèctes/parlars ua coneishença mei que livresca, banhar-s’i sovent e ne pas abeurà’s en ua hont e sonque.
Òm que’s pòt demandar los chivaus quantas an de dents, e cercar la responsa en la Bíblia, o a l’escuderia mei au ras.
Òm que pòt estimar Platon e s’estimar mei la vertat, admirar Omèr e l’arcastar un vèrs feblòt.
L’autoritat ne vien pas d’on ètz vadut, qu’ei ac... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de març 17.26h

#122 "Que cau ajustar que pensan generaument que cau èsser vasut / vadut / neishut en Gasconha entà èsser autorizat a parlar suu gascon"

Ne sabi pas s'ètz vadut en Gasconha mes e'm sembla que lo vèrbe ''èsser'' n'es pas gascon, ''estar'' qu'es mei comun. O benlèu qu'ètz a inventar dejà ua navèra koine, perqué pas?


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de març 14.41h

Ua lenga que s’apren e que’s deu ensenhar den ua varietat o ua auta entà/ende assegurar la soa transmission... Totun, ne vesi / vedi pas com aquò se pòt har sens un estandard « regionau ».
La tendéncia que seré, au mens demest los que revindican « la lor libertat de pensar », a ua atomizacion... estant que los linguïstas o pedagògs « vièlhs » n’an pas comprés arren a la lenga e au son foncionament.
Que cau ajustar que pensan generaument que cau èsser vasut / vadut /... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de març 22.46h

De fait, l'estandard dit general se sèrra morfologicament mai d'un estandard lengadocian, çò que fa problèma. Un estandard objectiu es de besonh un ibrid, que puèja dinc a la font dels parlars, mai que mai grafica e verbala, en tot prèner en compte çò de mai regular e logic.
Un estandard se dèu d'èsser dialectalament flexible.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de març 22.40h

#119 Òc ben, vertat es que l’istòria explica la koinè bearnesa.
Mes aquò n’empacharé pas de definir un estandard armanhaqués ac volóssem*. La lenga es d’aisit documentar dab los nombrós poètas de la Renaishença gascona, e plan establa capvath lo temps e bèth nhac d’espaci (mens variadissa que non pas lo bearnés ce’m sembla).
*Segur qu’ei un bèth "ac volóssem". Lo màger empach aquí l’atz se pòt…


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de març 16.02h

#118 òc a jo tanben que'm pareish estar lo gascon mei centrau e virtuaument lo géncer candidat ad un estandard gascon. Totun en mei de çò qui'm hè crànher un estandard en generau a noste, e ja que lo pluricentrisme e sii mei rasonable que lo mono-centrisme lengadocian, pensi qu'aqueth estandard gascon qu'ei empachat per ua contingéncia istòrica. Lo còrpus gascon mei ric qu'ei lo biarnés e qu'ei sus aqueth parlar que lo felibrige e l'occitanisme dempuish 70 ans e's son emparats. De l'a... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de març 15.07h

Tà díser de’n tornar tau subjècte…
Los autes dialèctes ne’n pòdi pas parlar, mes en gascon persistissi a pensar qu’ei relativament simple de hargar un estandard.
• Coma gascon deu sud, lo bearnés no’m pausa pas nat problèma, es quasi identic au men parlar (sustot a l’escriut), mes compreni sens dificultat que monde d’autes parçans, especiaument deu nòrd o de l’arribèra de Garona, ne s’i arretròben pas benlèu.
• Los parlars centraus de l’arribèra de Gèrs me ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de març 12.14h

#114 vertat dà jo tanben la gran fòrça de l'occitanisme qu'ei l'ambicion e lo desprovament de la cultura nosta qui a portat, medish se comença a drin aulorejar las 60-70s eslassidas. Jo que tròbi un chic de bon e un chic de maishant pertot, per vencivas los gasconistas dinc a pòc qu'avèvan ua mei bona mestria de la lenga.

Jo que soi convençut a minima de la pertinancia de l'occitano-roman e de la non destacabilitat deu gascon e de l'occitan.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3
-
4
-
5
-
...13 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Perfil

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions