CAPCALERA: la botiga

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 19 de genièr

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 30.12.2019 03h00

Aurelhar: reculhir l’aur


Comentaris 10 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (15 vòtes)
carregant En cargament


Una interessanta familha de mots evòca la cèrcha d’aur dins los rius. Se tròba atestaa en vivaroalpenc, près de Ròse, en Daufinat, dins lo magnific diccionari de l’Abat Loís Mostier que Joan Claudi Rixte l’a editat (Louis Moutier, 2007, Dictionnaire des dialectes dauphinois, IEO Droma / ELLUG).
 
Ansin. Lo vèrb aurelhar significa “cerchar de palhetas d’aur dins l’aiga d’un riu”, en l’ocurréncia aquò se fai dins l’aiga de Ròse segon l’atestacion de Mostier. Mas creo que poèm prene la libertat d’utilizar aquel vèrb per evocar la cèrcha d’aur dins tota autra region del Mond. Mostier escriu aquel vèrb ‘aurelhá, óurelhá’ e lo diccionari etimologic FEW lo transcriu ‘awrełá’ dins son alfabet fonetic particular (tòme 25, pagina 1024). En francés aquò se ditz orpailler, en anglés to pan for gold.
 
Una persona qu’aurelha es un aurelhaire o una aurelhaira. Mostier pòrta exactament la forma ‘aurelhaire’ e precisa que, d’aurelhaires, “n’existissiá encara vèrs 1840”. En francés se ditz orpailleur e orpailleuse, en anglés panner o gold panner.
 
L’activitat correspondenta es l’aurelhatge, nom masculin. Mostier escriu ‘aurelhage’. En francés dison orpaillage, en anglés panning o gold panning.
 
L’origina d’aquela familha de mots es liaa, de segur, al nom masculin l’aur, una forma occitana classica per designar lo metal preciós. Mas la derivacion aur + ‑elh‑ + ‑ar  es un pauc inabituala. L’element ‑elh‑ es pas un sufixe productiu e a pas de sens clar.
 
Mostier dona dos tipes de mots que se semblan mas es evident qu’an pas la mesma etimologia: d’un costat aurelhar “cerchar d’aur” deu aver un liam amb l’aur, de l’autre aurelhar “aparar l’aurelha, escotar” es liat a aurelha.
 
Lo mot aurelhar “cerchar d’aur” pòt pas venir dirèctament d’aur. Efectivament, en partent d’aur, èra pas interessant d’apondre l’element escur ‑elh‑ per fabricar un mot identic a aurelhar “escotar”.
 
Donc, es rasonable de supausar que los mots de la familha aurelhar, los que parlan de la cèrcha de l’aur, se creèron pas del temps que la lenga occitana èra ja constituïa. Vendrián puslèu d’una forma anteriora a la formacion de l’occitan. Chaudriá cerchar un rapòrt amb lo mot latin antic aurĭlĕgŭlus, ben atestat, que significa “lo que reculhís l’aur”.



abonar los amics de Jornalet

 


 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Perfil

Categorias

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions