CAPÇALERA: VAU SERENA

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 5 d'abril

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 30.12.2019 03h00

Aurelhar: reculhir l’aur


Comentaris 10 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (15 vòtes)
carregant En cargament


Una interessanta familha de mots evòca la cèrcha d’aur dins los rius. Se tròba atestaa en vivaroalpenc, près de Ròse, en Daufinat, dins lo magnific diccionari de l’Abat Loís Mostier que Joan Claudi Rixte l’a editat (Louis Moutier, 2007, Dictionnaire des dialectes dauphinois, IEO Droma / ELLUG).
 
Ansin. Lo vèrb aurelhar significa “cerchar de palhetas d’aur dins l’aiga d’un riu”, en l’ocurréncia aquò se fai dins l’aiga de Ròse segon l’atestacion de Mostier. Mas creo que poèm prene la libertat d’utilizar aquel vèrb per evocar la cèrcha d’aur dins tota autra region del Mond. Mostier escriu aquel vèrb ‘aurelhá, óurelhá’ e lo diccionari etimologic FEW lo transcriu ‘awrełá’ dins son alfabet fonetic particular (tòme 25, pagina 1024). En francés aquò se ditz orpailler, en anglés to pan for gold.
 
Una persona qu’aurelha es un aurelhaire o una aurelhaira. Mostier pòrta exactament la forma ‘aurelhaire’ e precisa que, d’aurelhaires, “n’existissiá encara vèrs 1840”. En francés se ditz orpailleur e orpailleuse, en anglés panner o gold panner.
 
L’activitat correspondenta es l’aurelhatge, nom masculin. Mostier escriu ‘aurelhage’. En francés dison orpaillage, en anglés panning o gold panning.
 
L’origina d’aquela familha de mots es liaa, de segur, al nom masculin l’aur, una forma occitana classica per designar lo metal preciós. Mas la derivacion aur + ‑elh‑ + ‑ar  es un pauc inabituala. L’element ‑elh‑ es pas un sufixe productiu e a pas de sens clar.
 
Mostier dona dos tipes de mots que se semblan mas es evident qu’an pas la mesma etimologia: d’un costat aurelhar “cerchar d’aur” deu aver un liam amb l’aur, de l’autre aurelhar “aparar l’aurelha, escotar” es liat a aurelha.
 
Lo mot aurelhar “cerchar d’aur” pòt pas venir dirèctament d’aur. Efectivament, en partent d’aur, èra pas interessant d’apondre l’element escur ‑elh‑ per fabricar un mot identic a aurelhar “escotar”.
 
Donc, es rasonable de supausar que los mots de la familha aurelhar, los que parlan de la cèrcha de l’aur, se creèron pas del temps que la lenga occitana èra ja constituïa. Vendrián puslèu d’una forma anteriora a la formacion de l’occitan. Chaudriá cerchar un rapòrt amb lo mot latin antic aurĭlĕgŭlus, ben atestat, que significa “lo que reculhís l’aur”.



abonar los amics de Jornalet

 


 



publicitat
BANER1: AOF



Comentaris

1 de genièr 06.32h

Probable que l'origina siá latina, en efèit E es l'omonimia dab lo vèrb aurelhar (d'aurelha) que causèt la pèrda del mot (dab la significacion d'aurpalhar) en absoludament totas las lengas romanicas. Ne cresi pas tròp que lo mot aurelhar amb aquesta significacion tenga un futur qué que siá per aquesta rason. Ça que là, mercés per aqueste pòst fòrça interessant e bona annada!


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de decembre 11.32h

Es plan possible que lo mòt occitan venga dirèctament del latin que dempuèi l'antiquitat s'es pas jamai quitat de cercar d'òr.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de decembre 09.51h

#5
#6
Alavetz cossi van las nòstras doas catastròfas aqueste matin ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 de decembre 07.39h

"Aurelhar" me sembla ester una defomacion confusa del mot gascon aurpelhar a l'origina deu mot françés orpailler.


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 10
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de decembre 23.06h

#4 Al fòl!
Se vòls far de reviradas d'articles dins Wikipèdia o escriure dins Les Echos, t'empacham pas! Mas, me damne, pas aici!


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de decembre 19.12h

#4 Òu papet, te fau arrestar la fumeta.
Anem, una tisana e al lièch


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de decembre 16.44h

#3
Ara es acabat .... per lo moment !

Se fa d’aurelhatge dins mantuns airals ençò de nosaus, Occitània la granda e non pas l’estequida :

Pirenèus, Lemosin, Auvernha, Cevenas, Alps eca…

L’oplo deuriá far d’aurelhatge e aver per tòca de finançar plan mai las afars qu’an trach ambe la lenga occitana, nos cambiariá!

Compendiosament, farem una mena de consòrtiá ont asseguraran lo ròtle d’aurelhaires, se son atrabalhits farem una coempreza ont nos assegurarèm de la v... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de decembre 14.01h

#2 Seguida, benlèu la fin...

Lo carat es utilizat per mesura la blositat de l’aur. 1 carat = 200mg.

L’aur de 24 carat es l’aur lo mai blós, de per la lei cada belaròia dèu portar un sagel pichon ont es escrincelat lo nombre de carat.

La proporcion oficiala per parlar d’aur es de 18 carats siá 750/1000, si que non de per la lei non se pòt parlar d’aur.

Per òrdre de blositat avèm :

1K=1carat

10K = 10/24 (Rapòrt d’aur dins l’aligatge) = 41.67%

14K = 14/24 = 58.33% ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de decembre 13.47h

#1 Seguida

L’aur aquel metal preciós pòt se presentar jos diferentas colors segon l’aligatge contengut.

Se destria :

L’aligatge d’aur jaune : Aligatge sus basa d’aur blós 75%, D’argent 12,6% e de coire 12,5%. Lo jaune pòt èsser clar o sorne.

L’aligatge d’aur roge 75% d’aur blós e 25% de coire.

L’aligatge d’aur Ròse : 75% d’aur Blós 9% d’argent, 16% de coire.

L’aligatge d’aur grís Aligatge sus basa d’aur blós e 10% de coire 12,5% de nickel, 2,5% d... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 de decembre 11.25h

De tot temps l’aur es estat una valor de refaudís.

Aqueste matin « l’ once troy » val 1513,005$, es a diser que sem dins los pus naut, pensatz-vos dins las annadas fin 2016 mièg 2016 aviam valors de 1060,00$.

Una « once troy » es un sistem internacional de destrar las massas, servís pels metals preciós, la pèiras preciózas.

Lo pés d’un « once troy » es de 31,103 476 8 gramas. Lo grama d’aur es a 48,64424$.

Lo lingòt d’aur de 1kg val aqueste matin 43 600,000$, men... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament e es en espera de moderacion

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions