CAPÇALERA: ETH LO
CAPÇALERA2: ESTRENA DE L'AN

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 26 de genièr

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 6.1.2020 03h00

Quand parlan de la Bíblia (I)


Comentaris 13 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (23 vòtes)
carregant En cargament


Glèisa Vaudesa de la Torre de Pèlis (Valadas)




Etiquetas
bíblia, cultisme, evolucion fonetica, formacion culta, francisme, italianisme, rainoard, sumien, vaudés, vaudesiá

Tracto aicí una question de lingüistica, pas de religion.
 
Ai vist sorgir una polemica recenta per saupre se chal dire la Bíblia o la Bibla. Bíblia es la forma codificaa e larjament admesa encuei. Normalament pausa pas de problèma als usatgiers.
 
D’unes que i a creon que chaudriá dire puslèu Bibla* en argumentant que lo diccionari d’occitan ancian de Rainoard indica solament aquesta darriera forma. E mai, n’i a que s’imaginan que Bibla* seriá la sola forma populara actuala. Es un mite. Aüra vejam la realitat de la lenga.
 
 
Etimologia rapida
 
Dins las lengas romanicas, los mots del tipe Bíblia son totjorn de formacion culta (o sabenta) e venon dirèctament del latin medieval Biblia, amb l’accent tonic sus Bi‑, qu’es un nom femenin singular. Lo mot latin ven el meteis del grèc crestian vivlía / βιβλία, un nom nèutre plural que significa “los libres”, la forma del singular es vivlíon / βιβλίον “lo libre”. Aquò evòca la division de la Bíblia en de partias nombrosas. Sus aquela etimologia, los especialistas son unanims (FEW, Coromines, TLF, etc.).
 
 
Atestacion del francisme Bibla en occitan classic
 
L’occitan ancian coneis doas formas atestaas: Bibla e Bíblia.
 
Trobam lo tipe Bibla, pròche del francés Bible, dins dos documents del començament del sègle 15, de la fin de l’Edat Mejana.
 
Una atestacion medievala de Bibla se vei dins Confession e salut, a l’inici del sègle 15, qu’es un tèxt que conten fòrça francismes, o dison clarament sos editors modèrnes Cyril Hershon e Peter Ricketts. Al sègle 15 l’occitan èra encara en bèla santat en general, la grafia classica èra gaire contestaa, mas de francismes inutils ja se multiplicavan dins los tèxts.
 
Una autra atestacion de Bibla es dins lo Catalògus dels apostòlis de Roma, çò es, lo Catalòg dels papas de Roma, vèrs 1417-1424.[¹] Es una traduccion occitana del tèxt latin Flores chronicorum, de Bernat Gui. Es d’aquí que la forma Bibla es citaa dins lo diccionari d’occitan ancian de Rainoard (e a partir de Rainoard, pereu, dins lo Diccionari de l’occitan medieval en linha).
 
Aquelas doas atestacions de Bibla son pròchas dins lo temps, al començament del sègle 15, e lor aspècte francizat es evident en observant las leis de l’evolucion fonetica.[²]
 
 
Atestacion de la forma autoctòna Bíblia en occitan classic
 
Trobam lo tipe Bíblia —qu’es una evolucion pus regulara dempuei lo latin— dins un tèxt occitan en grafia classica, la Confession de fe, qu’emana de la Glèisa Vaudesa.
 
Se sap que la vaudesiá es un movement crestian qu’apareguèc a Lion al sègle 12, que se desvolopèc en Provença e dins los Alps, que rejonguèc lo protestantisme al sègle 16, que foguèc fòrça persecutat e que manten encuei un pòl vivaç al centre las Valadas Occitanas.
 
Aquela Confession de fe vaudesa se publiquèc en 1531 (mas foguèc dataa e proclamaa faussament de l’an 1120 per de rasons de comunicacion). Aquel tèxt occitan se tornèc editar e se traduguèc pendent los sègles seguents vèrs d’autras lengas, per exemple en neerlandés en 1685, en francés en 1796, en anglés en 1827, etc.
 
En general, los tèxts religiós vaudés, compausats dins los Alps o en Provença, illustran ben una permanéncia mai solida de la tradicion occitana en grafia classica, encara al sègle 16, dins tota l’Occitània Orientala, mentre que d’autras zònas occitanas èran ja passaas a las grafias francizaas.
 
La forma normativa de l’occitan actual, Bíblia, es donc completament conforma a la tradicion escricha de l’occitan classic, ben mantengua dins los entorns vaudés. Es interessant de notar que l’atestacion de la forma autentica Bíblia al sègle 16 apareis un sègle après la forma francizaa Bibla al sègle 15. Aquò indica que lo francisme a ren d’ineluctable ni de definitiu.
 
Dins aquel contèxt, es pas enebit de supausar que Bíblia se disiá dempuei lòngtemps dins l’occitan de la Glèisa Vaudesa. D’autras atestacions se poirián trobar mai, en cerchant ben.

(de seguir)
 
 
_________
[¹] Contràriament a çò que ditz quauque “acadèmia”, lo tèxt en question es pas entitolat “Apòstols” e data pas del sègle 13. En realitat parla dins son títol dels apostòlis, çò que significa los “papas”, e data ben del sègle 15.
[²] La forma Bibla pòt pas èsser autoctòna en occitan. Dins un mot de formacion culta, la terminason latina ‑ia se manten en occitan classic. Es solament dins un procès de formacion populara que la terminason ‑ia del latin pòt alterar la i en passant a l’occitan, per ex. lo latin Massilia engendra l’occitan Marselha per via populara. La forma Bibla en occitan, quand atendriam Bíblia, se pòt explicar solament per l’influéncia perturbanta del francés.




abonar los amics de Jornalet

 



publicitat
BANER1: AOF



Comentaris

23 de genièr 21.54h

Aquel article me fa pensar que, fin finala, anam nosautres los Occitans d'Occitània tota, valent a dire Catalonha tota fòra de las comarcas colonizadas per Espanha, condrechament vèrs una practica sana, digna e rasonabla de la lenga. Òsca, En Sumien! un article de mancar pas!


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 11
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de genièr 09.29h

#11

Vos merceji plan per vòstra repòsta, atal aurèm onça troiana per « once troy » que lo simbèl n’es « ozt » . Una onça troiana es egal a 31,1034768 gramas

Lo pretz n’es magèrament balhat en Dollar American USD o en Euros EUR.

Auèi 10 de genièr de 2020 entà las 9 oras del matin lo pretz de l’ onça troiana es :

€ 1396,78 o $1550,8$

Lo grama d’aur val :
€44,91 me cal agacha dins las tiretas de còps que i a … :-)

E s'aviatz estat pastrits de curiositat au... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de genièr 18.30h

#10 Per "palladium", Josiana Ubaud (Diccionari ortografic...) dona "palladi".
Per "onsa troy", "onça troiana"


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de genièr 10.48h

Dins un òscle de marme talhat, ondrat de crotz pichonas, entremescladas de virasolelh, crostit de maragdes , robís, amatitz, Bíblia e Bibla anavon de cotria traquet traquet.

Biblal lo planvengut que son nom veniá de Bíblia e de Bibla, e qu’ acabèc en Bilal, recatava lo tresaur dins la biblariá. La valor deviá tenir devèrs las 32,150746568627985‬ onsas troy d’aur blós.

Puta canha ! ça diguèc lo Biblal al pretz del mercat me fariai un polit dequé se vendiai tota aquela... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

8 de genièr 10.59h

#8 Pau Vidal qu'a 36 pseudonims mes qu'ei tostemps lo medish tròl qui revien cada dia.


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 9
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

8 de genièr 09.55h

De tota faiçon l'atestacion deu mot bibla remonta al sègle 15 mentre que la del mot bíblia remonta al sègle 16. Conclusion: la règla prevei que la fòrma d'atestacion mai anciana preval, donc es bibla en occitan. Tant de simple. Inutil de far d'excepcions. Doni rason a l'Academia. Bibla es la forma en estandard, biblia es una forma acceptabla en dialècte mas d'evitar en occitan estandard. Sumien pòt escrire çò que vòl mas aquò cambiarà pas la realitat.


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 14
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

8 de genièr 09.38h

Òc, es una bèla sumienada de véser de francismes pertot! Es pas tant evident ni certan que bibla siá degut al francés. A mai, nos preocupem pas del francés, s'agís pas de francés aquí mas d'occitan. I a pas cap de rason de far depene la normativizacion de l'occitan del francés, vertat? Cal talhar lo cordon per de bon e l'inquisicion après los francismes suposats es pas la bona faiçon de zo far, sustot quand los mots son ancians. Bibla es un mot occitan d'atestacion anciana e pro. ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 16
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de genièr 22.03h

Excusatz me per la repeticion involontària, error de manipulacion.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de genièr 21.59h

« Aquela Confession de fe vaudesa se publiquèc en 1531 », es donc plan la confirmacion que « Bíblia » es un arcaïsme que data de gaireben cinc siècles e qu’èra pas la pena d’anar dessosterrar.
« Bíblia es la forma codificaa e larjament admesa encuei. Normalament pausa pas de problèma als usatgiers. » Quna es la justificacion d’aquela « codificacion », se poiriá comprene se i aviá mai d’una fòrma en concuréncia mas « Bibla » [’bibla], [’biblo], [’biplo] ; es la... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 13
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de genièr 21.59h

« Aquela Confession de fe vaudesa se publiquèc en 1531 », es donc plan la confirmacion que « Bíblia » es un arcaïsme que data de gaireben cinc siècles e qu’èra pas la pena d’anar dessosterrar.
« Bíblia es la forma codificaa e larjament admesa encuei. Normalament pausa pas de problèma als usatgiers. » Quna es la justificacion d’aquela « codificacion », se poiriá comprene se i aviá mai d’una fòrma en concuréncia mas « Bibla » [’bibla], [’biblo], [’biplo] ; es la... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 11   votar negatiu 15
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions