CAPÇALERA: EMBARRAMENT

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 4 d'abril

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 10.2.2020 03h00

Dròlle, dròlla, una bèla innovacion occitana del sègle 18


Comentaris 15 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (20 vòtes)
carregant En cargament


Lo mot dròlle ~ dròlla a un usatge massís e tipic en occitan.
 
Lo nom masculin dròlle significa en general “enfant de sèxe masculin” e lo nom femenin dròlla significa en general “enfant de sèxe femenin”. I a de diminutius polits coma drollet ~ drolleta, drollichon ~ drollichona...
 
Un autre usatge se rescontra pus rarament: lo nom masculin dròlle pòt significar “enfant” en general, dels dos sèxes. Es possible segon lo diccionari etimologic FEW (15/2:73), en particular es ben atestat en lengadocian, auvernhat, lemosin e gascon e es probablament atestat tanben en provençal, niçard e vivaroalpenc. Tanben lo FEW nos pròva que lo diminutiu masculin drollet fonciona per “pichon enfant” mentre que lo nom femenin collectiu la drollalha fonciona per “los enfants”, e mai podèm trobar la drollatalha per “los pichons enfants”.
 
Aquel usatge dins lo sens d’“enfant”, donc, es irreprochable, autentic e corrècte en occitan. Sus aquel ponch teni a defendre l’òbra del grand lingüista e pedagòg Florian Vernet qu’escriguèt una guida per l’ensenhament del provençal, entitolada Lo provençau per lei dròlles, en 1976. Certanas personas sectàrias, partisanas d’una grafia mistralenca exclusiva e enemigas de la grafia classica en provençal, acusèron Florian Vernet de mestrejar pas lo provençal e pretendèron que lo tèrme dròlle exclusiá las dròllas. Vesèm ben, gràcias a las atestacions del FEW, qu’es Florian Vernet qu’a rason: e mai se lo mot enfants es mai abitual, lo mot dròlles rèsta corrècte e autentic per inclure los enfants dels dos sèxes.
 
Existís tanben un usatge coma adjectiu, qu’es relativament rar en occitan, mas pas completament impossible. En aquel cas dròlle ~ dròlla significa siá “amusant, divertissent”, siá “estranh, curiós”. Aquel usatge coïncidís amb l’usatge francés de drôle. Ça que la, l’occitan ditz mai sovent amusant ~ amusanta o ben estranh ~ estranha, curiós ~ curiosa (niç. curiós ~ curioa).
 
L’etimologia de dròlle ~ dròlla es la seguenta. Es un tipe que s’es estabilizat massissament en occitan al sègle 18, dins totes los dialèctes. Ven del neerlandés drol “pichon garçon, foleton”. Es vengut del neerlandés cap a l’occitan en passant per lo francés drôle “curiós, estranh, enfant finòcho”. Donc, i a una part de francisme dins aquel mot, mas lo francisme es a pena perceptible, es sustot un neerlandisme. Evidentament, dròlle ~ dròlla es una forma corrècta e recomandada en occitan. En mai d’aquò, l’usatge occitan de dròlle ~ dròlla a generalizat pendent lo sègle 18 de senses e de formas tipicament occitanas que se distinguisson fòrça clarament de l’usatge francés abitual de drôle. Al sègle 18, l’occitan èra encara fòrça vivaç dins l’usatge popular; encara se podiá engendrar d’innovacions semanticas e lexicalas a l’escala de tota la lenga occitana, amb una autonomia remarcabla.



abonar los amics de Jornalet

 



publicitat
BANER1: AOF



Comentaris

14 de febrièr 15.03h

En Auvernhat se ditz tant dròlle-a, drollet-a, drollon-a per designar un petiòt garçon o una petiòta filha e per extencion o-disèm tanben per un joine òme e una joina femna. Per exemple, fai gaire veguère un filmonet rodat dinc un petiòt bochon de la contrada de Sant-Sixt (Sancy) ente un òme sonava la sirventa en  dire : « Òu  drollona !  Torna  botar  aquò ! ». Pasmens s'empleia pro lo mot « manit » que se ditz màs per los enfants. Aitanben per... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de febrièr 15.05h

#12 Per noste qu'ac èi tot entenut, "chin", "còisho", "gafet" tanben mes dab ua hòrta preferéncia entà "mainat". Per aquò "dròlle" (vs "gojat") ne m'ei pas brica estrangèr. Arron las informacions sapientas qui sòrti de léger, aqueth emplec que tiraré donc de cap aus parlars garonés (occitan o francitan).


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de febrièr 14.16h

Bonjorn.
Es vertat que la popularitat de "dròlle/ dròlla" es curiosa, lo tèrme es a l'encòp substantiu e adjectiu, mas amb d'accepcions diferentas, alara qu'a una cordelada de sinonims a posita ; coma s'èra qualque tissa, una mòda que seriá demorada.
Ai relevat que F. Mitral balha dins Lou tresor :
FARÇO, adj. Drôle plaisant, ante [...] "Aquelo es farço", celle-là est drôle [...] la plus farço es que, le plus drôle, c'est que ; aquel ome es farço, cet homme est comique."
Mas ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de febrièr 13.21h

Atal avèm mots per nomnar los edats de la vida :

Nen, niston, nenet ,mainatge, mainat, mainada, gafet, miscopet, Toza, tozet, dròlle,dròlla, jove, joventa jovenòme, òme, Vièlh, vièlha, papet, menina, tras que vièlh (a)…

Segurament ne i a d’autres, sariá tras que ben de los recampar d’ensatjar de lor trobar o balhar un edat per cadun, de tot biais sariá de rencrèisser e refortir nòstra lenga, portan testimòni de la riquessa de nòstre lenga, aquela riquessa dicha, mas desco... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de febrièr 10.37h

#11 mainatge per tot Gasconha e Aran e en catalan septentrionau tanben (Catalonha deu Nòrd, Olot). Mainat plan espandit tanben, emplegat de Biarn dinc a Luishon mainada estant la fòrma femenina peus dus. Dròlle en Gasconha qu'ei ua fòrma minoritària, emplegat per mainatge en particular en zònas d'influéncia tolosana. Que's pòt véder dròlle que degó espudir mainatge en un pro estreit corridor de Hauta Garona e d'Arieja, probablament a partir de Tolosa, puishque la zòna "dròlle"c... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 12.27h

#10 Dins carcassés e narbonés, gojat e gojata vòlon dire precisament "fils, fille": mos gojats = mes fils.
Dins Aude Dròlle/a es ben conegut e atestat als atlasses ençà enlà mas s'emplega pas gaire sovent. Tanben aquí per dire "enfant en general" se ditz "mainatge".
Dins Erau per contra es lo mot "enfant" que significa "fils mâle" (e non pas "enfant en general") : ai un enfant : j'ai un fils.
Mas a part aquelas precisions microdialectalas çò que i a d'interessant amb lo mot "dròll... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 10.58h

Que'm voi corregir, en aranés mainat- mainada meilèu, o sia los petitons d'un an enlà. gojat- gojata que son mei grans (grand garçon, jeune homme).


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 10.29h

Ua simpla remarca: lo littré que supausa lo mot francés drôle que seré de fèit d'origina suïssa (parlar genevés on i tien la significacion de gojat). Qu'apressa lo mot de l'alemand drollig, ang. droll etc totun que senhala ua varianta "draule" atestada que pausa problèma dab aquesta etimologia, sauv se ne s'ageish pas sonque d'ua error d'ortografia, çò qui n'ei pas absurd. De notar que lo mot dròlle n'ei pas emplegat pertot en Gasconha, , que'n manca un bon tròç. En particular,... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de febrièr 08.19h

Pensavi als tròll que qu’escampan lor prozel verenós sus jornalet. Podem far melhor que tròlls…

Me demandavi çò que pegava atal tà un tròll, tanlèu pensèri als Pats, Rezes, langastes : « Acarus ricinus » que s’arrapa pel bestial, canh de per tsemple.


In french : Tiques
In turc : Kene ambe l'expression kene gibi yapışmak (Pegar coma un pat, s'incrustar)


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de febrièr 22.14h

#4 Efectivament, Sénher Mori (Tiago ?) Azaís dona "Troll" per font etimologica. E s'el a rason, podèm donc considerar que per comentar los articles de Jornalet, non mancam pas de dròlles (ni mai de dròllas ?)…


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament e es en espera de moderacion

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions