CAPÇALERA: MACAREL

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 30 de mai

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 11.5.2020 03h00

Ni lenga calc, ni distanciacion maximala: elògi de l’equilibri


Comentaris 14 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (36 vòtes)
carregant En cargament


Lo desvolopament d’una lenga minorizada demanda una dòsi rasonabla de restauracion per evitar d’influéncias excessivas de la lenga dominanta. Pompeu Fabra faguèt ansin quand fixèt la nòrma dau catalan a partir de 1913




Lo desvolopament d’una lenga minorizada demanda una dòsi rasonabla de restauracion per evitar d’influéncias excessivas de la lenga dominanta. Aqueu principi se deu aplicar amb prudéncia e en s’informant ben sus lei dorsiers. Es necite de cultivar la dignitat de la lenga, mai sens tombar dins lo purisme ridicul.
 
Pompeu Fabra faguèt ansin quand fixèt la nòrma dau catalan a partir de 1913.
 

— Restabliguèt en catalan de formas autenticas e encara vivas coma vaixell en luòc de l’espanholisme barco*.
 
— Mai tanben defendèt de formas catalanas autenticas coma medieval, e mai se quauquei catalanistas lei rebutavan perque èran similaras ai formas espanhòlas (en espanhòu medieval). Ansin Fabra s’opausèt a de formas absurdas coma mitg-eval* que venián de la distanciacion maximala còntra l’espanhòu.
 
— De còps Fabra acceptèt en catalan d’espanholismes ancians e enracinats coma preguntar “demandar” o senzill “simple” (en espanhòu preguntar, sencillo).
 
Loís Alibèrt seguiguèt aqueu principi quand fixèt la nòrma classica de l’occitan a partir de 1935.
 
— Assumiguèt la restauracion de formas ben atestadas en occitan modèrne coma cadieral (chadierau, cadierau), blau, particular, collègi, sénher, decidir, vacillar e evitèt de francismes inutils coma fautuelh*, blu*, particulier*, collètge*, mossur*, decidar*, vacilhar* (en francés fauteuil, bleu, particulier, collège, monsieur, décider, vaciller). O faguèt tanben dins lo domeni de la sintaxi: preconizèt la vòli seguir còntra lo francisme vòli la seguir* (en francés je veux la suivre).
 
— Pasmens Alibèrt sabiá equilibrar son trabalh e assumiguèt en parallèl l’acceptacion de francismes ancians en occitan coma jaune, palais, marchand (dau francés jaune, palais, marchand).
 
— E mai integrèt de francismes pus recents quand podián enriquir l’occitan coma obús e usina (en francés obus e usine).
 
La nòrma classica de l’occitan, donc, es realament luenh dau purisme. Es una nòrma moderada e equilibrada.
 
Ai aplicat tanben aqueste principi dins leis articles d’aquesta rubrica que teni dempuei 2012 dins Jornalet. Prepausèri aqueste principi, e mai, quand Jornalet me demandèt ajuda per installar un estil de redaccion. Donc es clar que Jornalet seguís una via moderada, ni calcada servilament sus lo francés, ni bèstiament antifrancesa.
 
Ai ja explicat lei causas amb fòrça clartat:
 
— Dins un article entitolat “De visions positivas sus la lenga francesa”, publicat dins Jornalet lo 18.9.2017.
 
— Dins un autre article, complementari, entitolat “Leis occitans devèm pas defendre lo francés”, lo 24.8.2015. Aqueu títol, que d’unei lo comprenguèron pas facilament, significa exactament: “demandi pas d’atacar ni d’asirar lo francés, de segur, per còntra expliqui que lo francés a pas de besonh deis occitans per se defendre perque es ja una lenga en excellenta santat; leis occitans deurián defendre puslèu l’occitan”.
 
Vaicí d’exemples de formas qu’ai presentadas ai legeires de Jornalet dempuei uech ans. Lei classi en doas colomnas. Dins la colomna de senèstra: de formas que conven de lei restaurar còntra l’influéncia dau francés. Dins la colomna de drecha: de formas que conven de lei defendre e que son fòrça legitimas en occitan, e mai se son pròchas dau francés. Ramenti aquesteis articles per illustrar coma se cèrca de cultivar un occitan rasonable e autentic. Ni lenga calc, ni distanciacion maximala.
 
Ni lenga calc...
(exemples de formas restauradas còntra l’influéncia excessiva dau francés)
...ni distanciacion maximala
(exemples de formas valablas e mai se semblan de formas francesas)
Bíblia, 3.1.2020 ochanta = quatre vints, 25.3.2019
anniversari, Anna, 2.12.2019 ancessor = ancèstre, 19.11.2018
ll e lh, 25.2.2019 dròlle, dròlla, 10.12.2020
gn e nh, 21.1.2019 placa, placar, placard, 24.6.2019
c, qu e ch, 14.1.2019 baia, 31.12.2018
Medoc, 17.12.2018 mage, lei Reis Mages, Marchion, 7.1.2019
Darth Vader en luòc de Dark Vador, 10.9.2018 lapin, 3.12.2018
evoluir = evolucionar, 23.4.2018 mòle, 10.6.2019
Jèsus, 25.12.2017 ibrida, 20.5.2019
aisina, esplech, gatge, ustilh, 19.6.2017 casinò, 8.10.2018
mot, 13.3.2017 guepard, 1.10.2018
forma, 6.3.2017 aubèrja, 24.9.2018
obligar, 19.12.2016 inedit, 24.7.2018
-ir (vèrbs), 8.8.2016 reüssir, 28.6.2018
-ia (accentuacion), 20.6.2016 parquing, 4.6.2018
archipèla, 18.4.2016 jaune, 19.3.2018
-tritz, 4.4.2016 boquetin, 1.1.2018
tornado, 7.3.2016 sandala/sàndola, 26.10.2017
ciutadanatge, 28.12.2015 fotbòl, 20.3.2017
-ança, -ància, -ença, -éncia, 18.8.2015 novèl/novèu/navèth, 7.11.2016
sénher en luòc de mossur*; òc en luòc de oei*, non en luòc de nani*, 4.5.2015 simbòl en luòc de simbèu*, 31.10.2016
Léger, 6.4.2015 auto, veitura..., 24.10.2016
  mòrga, 13.6.2016
  viste, 6.6.2016
  piramida, 19.10.2015
  difusar, 6.3.2015
etc. etc.
 
 
 
 
 
 abonar los amics de Jornalet

 

 
 
 
 
 



publicitat
BANER1: AOF



Comentaris

14 de mai 11.46h

#13 En nòrma classica segon Alibèrt: titular, popular, militar, triangular
(en nòrma mistralenca segon Mistral e Palai: titulari, populari, militari, trangulari --> son de francismes).


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 22.40h

#12 Titulari figura dins los diccionaris de Palai e Mistral.

Qualqu'un autre o qualqu'un d'autre ?? Cresi tanben que val mai dire en occitan qualqu'un mai e pas qualqu'un d'autre.

#11 Avètz rason. Cal destriar la persona que comença d'aprene la lenga e la que ten una responsabilitat dins la transmission de la lenga nòstra.
Pasmens, qualqu'un pòt èsser jove, parlar una polida lenga e respectar la fonologia istoricament fondada de l'occitan. N'i a d'aquelas personas e tan melhor!


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 16.34h

#4 *titulari > titular

"Qualqu'un autre" es bon tanben


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 12.09h

Ieu ma lenga mairala es lo francés parlat en Lengadòc dins la segonda mitat del sègle XX. E donc pronóncii pas las vogalas coma "cal" en francés, ni tanpauc en occitan (encara que siá subjècte a discussion, segon los saberuts, la distribucion de la 'e' enfin) e vau pas anar quèrre sai pas quantas justificacions tòrtas per dire que soi aquò o aiçò. I aguèt substitucion lingüistica, servitud volontària e involontària. Es aquò la vertat. E per ieu, i a pas luòc d'aver vergonha de... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 11.58h

#7 Per ieu es pas necite d'aver vergonha de pronónciar las vogalas diferentament de çò que se fasiá abans, ni d'anar quèrre de justificacions casuisticas dobtosas. Es normal, es l'encausa del processus de substitucion lingüistica. E mai, es improductiu d'accusar los locutors novèls de parlar pas coma los vièlhs de per abans per amor qu'es tot simplament impossible, la societat dins la qu'an viscut exista (existís lol) pas pus e una lenga es abans tot un fenomèn social (l'occitan èra... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 10.56h

#6 Aquela règla es franco francesa. En occitan i a pas mai d'esfòrç de prononciar una [e] estrecha davant una consonanta. Es mai que clar que lo revèrs es una interferéncia fonetica del francés.

De mai, lo fach de neutralizar las vocalas en vocalas barradas en fin de mot per exemple amb "fait / après" prononciats "fé, apré" es pas necessàriament una particularitat del francitan, concernís tanben d'autras varietats del francés.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 10.37h

Tot aquò tanh le problèma de l'autonomia del occitan, lenga latina connèxa, e notadament la sèu fonologia generala, en lexic popular e lexic completat, dit culte.
Un punt important es le respècte de l'accent tonic latin, o plus exactament de l'atonia sillabica.
De règla generala en lenga naturala, dita populara, cal desténher gropes bisillabics e trisillabics del latin.
Gropes bisillabics : perda de la vocala finala de casuda (apocòpa) fòra "a" perènna", o fòra vocala mai de sostèn ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de mai 16.59h

#6 Un pauc pèc, coma dison delà Garona, ai pas tròp compresa la demonstracion, mas n'ai tirada una conclusion qu'a tot per m'agradar:
....Soi pas Parisenc o aparisenquit :.... l'esfòrç mendre per ieu, es quand disi lo"e" "barrat" e non pas quand lo prononci "dobert"
Mas Nòstra Dòna de la Bona Paraula Occitana nos fa seguir de camins ribassuts e espinoses, piquetats tanben de "è" dobèrts, e ne causir un de dobert o de barrat, de còps que i a...es tot un afar


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de mai 12.11h

#4 Per çò de las vocalas daubèrtas quan caleré pas, aquò seguís la logica practica de la pausicion dens lo mot. Sillaba daubèrta = vocala barrada, sillaba barrada = vocala daubèrta.

E donc atau es una desformacion de l'occitan, tanvau una desformacion deu francés peu monde d'Occitània bèra que barran las vocalas quan los Parisencs las daubrissen.

Se pòt pas parlar donc d'influéncia deu francés aquí, mes de l'aplicacion de la "lei de l'esfòrç mendre", qu'acaba sovent per vé... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

12 de mai 11.50h

#4 Damian, que mentavetz "aquí tanben" com idotisme occitan. A lo sens de "tu/vos tanben?" quan s'entamena un prosei entre duas personas. Se lo cas ei, e'm podetz díser on se ditz en dehòra deu sud gascon? Qu'ei un cas de transferiment deïctic qui m'interèssa.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament e es en espera de moderacion

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions