CAPÇALERA: Conselh Generau d'Aran 728x90
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 24 de mai

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 21.5.2012 03h00

Provença e lo País Niçard au centre demografic d’Occitània


Comentaris 31 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargament


Totei o sabèm: lei regions d’Occitània son egalas en dignitat e lei dialèctes d’òc son egaus en valor. Mai i a d’espacis dialectaus pus poblats que d’autres. Aqueu paramètre es important per revitalizar la lenga amb intelligéncia dins son espaci geografic.
 
An costuma de dire que lo lengadocian es lo dialècte “centrau”, intermediari entre leis autres. Tanben es lo dialècte qu’a la superfícia pus granda. Òc, de segur...
 
Mai aquelei critèris de centralitat e de superfícia sufison pas per comprene tot çò que se passa. Tanben la populacion còmpta. E aquí, es clar que la zòna dialectala mai poblada es ben aquela dau provençau —en comptant lo niçard, sa varietat particulara— e non pas aquela dau lengadocian. Aquò es de bòn remarcar quand se regarda una mapa dei densitats de populacion. Lo domeni dialectau provençau, entre Niça, Nimes e Forcauquier, còmpta aperaquí 5,2 milions d’estatjants sus una populacion occitana totala de 15 o 16 milions. En comparason, l’immens domeni lengadocian atenh solament 3,9 milions d’estatjants. Aquò significa qu’un tèrç de la populacion d’Occitània se tròba en tèrra provençala e niçarda...
 
L’estructura urbana revèrta ben aquò. En se fisant de l’INSEE, subre lei 13 aglomeracions occitanas de mai de 100 000 estatjants, 5 se concentran en zòna provençala e niçarda (Marselha-Ais, Niça, Tolon, Avinhon, Nimes) e 8 dins la rèsta dau país (Tolosa, Bordèu, Montpelhièr, Clarmont-Ferrand, Baiona, Pau, Lemòtges, Valença).
 
Aquelei chifras donan pas la mendre superioritat intrinsèca au provençau e au niçard, evidentament, mai nos devon ajudar a aver un pauc de sen dins la vision espaciala de la lenga.
 
Se saup que lei vilas son lei centres d’irradiacion dei modèls culturaus (una certana vision rurala de la cultura occitana, fòrça respectabla en se, deu pas servir totun de modèl occitan preeminent; Occitània es un país urbanizat). Es indispensable de visar lei grandei vilas, e en particular lei grandei metropòlis provençalas, per fin de redifusar vèrs tota la societat un modèl dignificat e atractiu de cultura occitana.
 
Es pas senat de dire que “Provença es luenh” o que “Niça es luenh” quand aquelei territòris son l’ipercentre demografic d’Occitània. Lei manifestacions grandas per l’occitan, es incomprensible que lo collectiu Anem Òc n’organize pas encara a Marselha o a Niça.
 
Es pas clarvesent de veire lo provençau coma dialècte periferic e lo niçard coma un sosdialècte ultraperiferic. Ja perque totei lei dialèctes son egaus. Mai tanben, niçard e provençau pòrtan una contribucion considerabla a tot lo renaissentisme occitan. Sens lei gròs diccionaris provençaus de Mistral e Onorat, la màger part dei diccionaris lengadocians actuaus aurián jamai pogut existir. Pauc de gents o sabon, mai la pus granda resisténcia dau niçard ai francismes nos a ajudat a reïnjectar un molon de formas autenticas dins l’ensems de la lenga estandard, coma grop, particular, familiar, popular, pàgina/pagina, Còrsega/Corsega (melhor que grope*, particulier*, familier*, populari*, paja*, Còrsa*). Dins l’estandardizacion pluricentrica de l’occitan, es donc normau de tenir còmpte de la poderosa koinè literària niçarda e de l’erigir en modalitat regionala de l’occitan estandard, a egalitat amb lo provençau generau. La dinamica culturala o exigís (la question dau bearnés es diferenta, bòrd que lo bearnés, eu, s’es plaçat au centre de l’elaboracion dau gascon).
 
Es important de sostenir l’occitan pertot ont se parla, dau Borg Sant Dalmatz a Biàrritz e de Montluçon a Vielha. En avent dich aquò, rèsta verai, pasmens, que la demografia nos demanda de concebre la revitalizacion de l’occitan en capissent ben çò que se passa dins la region mai poblada d’Occitània.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

27 de mai 20.03h

#30 lo passatge de PL a [pj] dal vivaroalpin transicional amb'al galo-italic (vivaroalpin dal Pimont e mentonasc), se tròba parier dins las Pirenèus en Auta Arièja, Quercorbès... (cf. Alibert). Per lo lemosin, sabio ren.
Al revenge lo passatge de PL a [tS] es clarament un trach ligurian. En ligurian de Ventimilha "la plaça" se ditz [a 'tSasa] "a ciassa", lo plan se ditz [u 'tSan] "u cian", etc.
Lo vivaroalpin mentonasc serà PL > [pj], e en provençal niçard coma dins l'imensa majorança... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 de mai 22.09h

#29 Granmercés Maime per lo joncha. Sabario ren a ço que es dovot, mas tutun segurament l'italian e lo piemonteis an una forta palatizacion, exemple:
Oc Oc valadas dau sud Piemontesi
clau: [clau]--> [quiau] -----------> [chau]

Lo passatge da [quiau] a [chau] es ren tan luenh, en efect dins a carque pais es jà parier. Chal decò dir que dins las valadas dau nord: val d'Ols, val Sant Martin, val Cluson, val Pèlitz e beleu en val Pò la palati... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 de mai 16.11h

#28 Andrea, t'excusas pas, ta grafia es bona ! Si la vòles melhorar d-enguera, pòdes legir las recomandacions dau CLO, mai que mai çò que n'ia sus lo vivaroaupenc : http://www.revistadoc.org/file/Linguistica%20occitana%206%20CLO.pdf

Per la palatizacion de CL e GL, la coneissem tanben en Lemosin, sabe pas si es especific au nòrd-occitan o 'n'influéncia italiana.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 de mai 08.46h

Lo sabo aquò, mas la tua familha quora es anaa en provença?? Ieu sabo ren mas tutun poi far una "prevision": encomençament de lo '900 o tanben deran! Donca se es parier ta familha sabia encara parlar en occitan entrementier eira degun sap pus parlar perier (sempre se ariba ren da carque valadas!). Aquò es una causa ben marritia! Ieu "viu" a Lo Borg Sant Dalmatz (aiçi sus lo cartèl a l'intraa es escrich parier mas tutun se me engano ren es escrich amé l'escola doou po!) mas te parlo parie... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

25 de mai 00.19h

#26 Es gaire lo subjeit que se tracha dins l'opinion, mas pauses una bòna situacion. Lo fach que l'occitan dins sas periferias sigue "manjat" per d'autras lengas, en causa dal manca de reconoishença. A l'oest per lo basco dins lo BAB, a l'est per lo genovés costat de la mar e per lo piemontèis costat interior, al nòrd per lo francés (mas coma los autres, me diràs).

Una pichina anecdòta, una part de la miu familha ven d'O Borg ('O Borg es la forma locala d'occitan per ce que lo monde es... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

24 de mai 13.49h

A Borg Sant Dalmatz se parla pus almenc da l'encomençament de l'autre seclé, vist la sobsitucion amé lo piemonteis! Per trobar de formas jà occitan (mas son metz piemonteisa e metz occitan) chal arribar a Piano Quinto ruà de Roccasparvera, mas tutun per trobar de formas jà ben occitan chal arribar a Moiola o Festiona (jà ruà de Demonte). Aquò es en grand lèri da nosautres perqué lo vivaro-alpen ven pus mostrat a lhi pichot e lhi joves al jorn d'encui parlon o italian o carque forma d... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

23 de mai 11.11h

# 19 " M'agradariá emplegar l'occitan quin que siá sa varietat locala o dialectala, dins la vida vidanta, mas aquò's malaisit aquí a Montpelhièr e de pertot en Occitània dins l'Estat francés. "

Adiu Efrén !

Per la resta d'Occitania sabi pas mas "au Clapàs" pòdes charrar occitan a la libraria Sauramps per exemple (demanda Celina o Cedric. Amai i poiràs crompar de libres en lenga nòstra !). I a tanben de seradas "Parla la lenga !" al cafè "Le Chat Pitre". Cal ensajar puòi al merca... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

23 de mai 02.00h

Efrén, comprene pas perque parlas de far dau provençau o dau niçart la basa de l'occitan generau mas d'utilizar quilhs dialectes dins sa construccion. E mai la question demografic es pas linguistica mas estrategic : aver una oferta culturala occitana atractiva en Provença (en tut s'apoiar sus la richa tradicion qu'exista dins quela region) pot permtre d'interessar mai de monde. L'occitanisme, globalament, pot pas contunhar de considerar que Provença es luenh, que Provença es perduda perqu... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

22 de mai 19.56h

#22 Cambiatz al clavier espanhòl, es plan per escriure en occitan!


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

22 de mai 18.30h

#19
"Insolenti" pas la Generalitat. Disiau solament que, que lo vouguessiam o non, es evident qu'es França que ten la clau dei cadenas. L'avejaire de Catalonha a pas grand causa de veire aqui dedins, e d'alhors, Catalonha, me sembla, faguèt sa demanda per rintrar dins la francofonia.
Evidentament que ço que faguèron lei catalans es un exemple. Empacha pas que lei solucions, lei devem bastir tanben nautres, en tenent d'a ment la realitat societala e institucionala qu'es la nostra.
S'agis pa... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3
-
4 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Perfil

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions