CAPCALERA: ajuntament de tolosa
CAPÇALERA2: mot amagat

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 27 de mai

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 21.5.2012 03h00

Provença e lo País Niçard au centre demografic d’Occitània


Comentaris 31 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargament


Totei o sabèm: lei regions d’Occitània son egalas en dignitat e lei dialèctes d’òc son egaus en valor. Mai i a d’espacis dialectaus pus poblats que d’autres. Aqueu paramètre es important per revitalizar la lenga amb intelligéncia dins son espaci geografic.
 
An costuma de dire que lo lengadocian es lo dialècte “centrau”, intermediari entre leis autres. Tanben es lo dialècte qu’a la superfícia pus granda. Òc, de segur...
 
Mai aquelei critèris de centralitat e de superfícia sufison pas per comprene tot çò que se passa. Tanben la populacion còmpta. E aquí, es clar que la zòna dialectala mai poblada es ben aquela dau provençau —en comptant lo niçard, sa varietat particulara— e non pas aquela dau lengadocian. Aquò es de bòn remarcar quand se regarda una mapa dei densitats de populacion. Lo domeni dialectau provençau, entre Niça, Nimes e Forcauquier, còmpta aperaquí 5,2 milions d’estatjants sus una populacion occitana totala de 15 o 16 milions. En comparason, l’immens domeni lengadocian atenh solament 3,9 milions d’estatjants. Aquò significa qu’un tèrç de la populacion d’Occitània se tròba en tèrra provençala e niçarda...
 
L’estructura urbana revèrta ben aquò. En se fisant de l’INSEE, subre lei 13 aglomeracions occitanas de mai de 100 000 estatjants, 5 se concentran en zòna provençala e niçarda (Marselha-Ais, Niça, Tolon, Avinhon, Nimes) e 8 dins la rèsta dau país (Tolosa, Bordèu, Montpelhièr, Clarmont-Ferrand, Baiona, Pau, Lemòtges, Valença).
 
Aquelei chifras donan pas la mendre superioritat intrinsèca au provençau e au niçard, evidentament, mai nos devon ajudar a aver un pauc de sen dins la vision espaciala de la lenga.
 
Se saup que lei vilas son lei centres d’irradiacion dei modèls culturaus (una certana vision rurala de la cultura occitana, fòrça respectabla en se, deu pas servir totun de modèl occitan preeminent; Occitània es un país urbanizat). Es indispensable de visar lei grandei vilas, e en particular lei grandei metropòlis provençalas, per fin de redifusar vèrs tota la societat un modèl dignificat e atractiu de cultura occitana.
 
Es pas senat de dire que “Provença es luenh” o que “Niça es luenh” quand aquelei territòris son l’ipercentre demografic d’Occitània. Lei manifestacions grandas per l’occitan, es incomprensible que lo collectiu Anem Òc n’organize pas encara a Marselha o a Niça.
 
Es pas clarvesent de veire lo provençau coma dialècte periferic e lo niçard coma un sosdialècte ultraperiferic. Ja perque totei lei dialèctes son egaus. Mai tanben, niçard e provençau pòrtan una contribucion considerabla a tot lo renaissentisme occitan. Sens lei gròs diccionaris provençaus de Mistral e Onorat, la màger part dei diccionaris lengadocians actuaus aurián jamai pogut existir. Pauc de gents o sabon, mai la pus granda resisténcia dau niçard ai francismes nos a ajudat a reïnjectar un molon de formas autenticas dins l’ensems de la lenga estandard, coma grop, particular, familiar, popular, pàgina/pagina, Còrsega/Corsega (melhor que grope*, particulier*, familier*, populari*, paja*, Còrsa*). Dins l’estandardizacion pluricentrica de l’occitan, es donc normau de tenir còmpte de la poderosa koinè literària niçarda e de l’erigir en modalitat regionala de l’occitan estandard, a egalitat amb lo provençau generau. La dinamica culturala o exigís (la question dau bearnés es diferenta, bòrd que lo bearnés, eu, s’es plaçat au centre de l’elaboracion dau gascon).
 
Es important de sostenir l’occitan pertot ont se parla, dau Borg Sant Dalmatz a Biàrritz e de Montluçon a Vielha. En avent dich aquò, rèsta verai, pasmens, que la demografia nos demanda de concebre la revitalizacion de l’occitan en capissent ben çò que se passa dins la region mai poblada d’Occitània.



publicitat
BANER3: Ràdio Occitània



Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions