CAPÇALERA: MACAREL

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 6 de julh

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 16.9.2013 03h00

Nosautres los occitanistas


Comentaris 22 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (13 vòtes)
carregant En cargament


Dins los tèrmes qu’utilizam per promòure la lenga d’òc, devèm exterminar un certan confusionisme qu’es indigne dels objectius nòbles que nos fixam.
 
Avèm de restablir un usatge autentic, clar e logic per de mots que tròp sovent se son voidats de lor sens original: occitanisme, provençalisme, gasconisme, arvernisme e niçardisme (e aquò’s valable per los mots correspondents en ‑ista: occitanista, provençalista, gasconista, arvernista, niçardista).
 
 
Una definicion logica de l’occitanisme
 
Es clar per fòrça gents que lo bretonisme es la promocion del breton, del galò e de Bretanha. S’admet largament que lo catalanisme es la defensa del catalan e dels Païses Catalans. Pus particularament, una bèla majoritat de valencians admeton uèi que lo valencianisme es ben la defensa del País Valencian e de la lenga catalana dins sa varietat valenciana.
 
Aquò ven d’un usatge normal e racional dels sufixes ‑isme e ­‑ista quand s’empegan al nom d’una comunautat culturala.  
 
En tota logica, donc, l’occitanisme es lo movement que defend la lenga occitana, la cultura occitana, lo país d’Occitània, lo pòble occitan e los interèsses d’aqueste pòble. Arriba qu’òm done a l’occitanisme los sinonims de Renaissença Occitana o de renaissentisme occitan.
 
L’occitanisme englòba divèrsas tendéncias que cultivan la meteissa lenga occitana, e mai s’utilizan de grafias divergentas. Lo grand sociolingüista Georg Kremnitz o a explicat dempuei 1974 dins sa tèsi[1].
 
Ansin son occitanistas, de segur, los utilizaires de la grafia classica, qu’escrivon per exemple, dins totes los dialèctes, e de manièra pro omogenèa: La fòrça de la volontat es la melhora solucion per/tà ganhar.
 
Tanben son occitanistas, en tota objectivitat, los partisans de la grafia mistralenca perque la lenga que defendon es ben l’occitan. Eles escrivon: ‘La forço de la voulounta es la meiouro soulucioun pèr gagna’ (en provençal general); o ben: ‘La fouòrça de la voulountà es la melhoura soulucioun pèr gagnà’ (en niçard).
 
E inclurem naturalament dins l’occitanisme los partisans de la grafia de l’Escòla dau Pò que son presents dins las Valadas. Escrivon aital en vivaroalpenc: ‘La forso de la voulountà es la melhouro soulusioun per ganhar’.
 
Los partisans d’aquelas tres grafias —classica, mistralenca e de l’Escòla dau Pò— an defendut, dins lors tradicions pus autenticas e pus ancianas, l’idèa d’una sola e unica lenga que pòdon apelar occitan, lenga d’òc o provençal (al sens larg). Lo Felibritge e l’IEO, per exemple, afortisson sovent aquela unitat de la lenga sens ambigüitat, de còps en fasent de comunicats comuns.
 
 
Provençalisme, gasconisme, arvernisme e niçardisme
 
En coeréncia amb çò que veni d’expausar, arribam donc a las definicions seguentas (vos prègui d’excusar l’estil repetitiu, mas aicí vòli parlar clar).
 

— Lo provençalisme es l’aspècte de l’occitanisme que defend lo provençal e Provença, totas grafias e tendéncias mescladas. Los provençals qu’escrivon en grafia classica son de provençalistas, es evident. Los qu’escrivon en grafia mistralenca tanben son de provençalistas, absoludament.
 
— Lo gasconisme es l’aspècte de l’occitanisme que defend lo gascon e Gasconha, totas grafias e tendéncias mescladas.
 
— L’arvernisme es l’aspècte de l’occitanisme que defend l’auvernhat e Auvèrnhe, totas grafias e tendéncias mescladas.
 
— Lo niçardisme es l’aspècte de l’occitanisme que defend lo niçard e la Comtat de Niça, totas grafias e tendéncias mescladas.
 
Ara, pasmens, de confusions lamentablas dels senses se son desvolopadas pendent lo sègle XX e an provocat tota una sèria d’errors, que vau denonciar rapidament:
 
— Non, grafia classica es pas un sinonim d’occitanisme.
 
— Non, grafia mistralenca es pas un sinonim de provençalisme.
 
— Non, lo secessionisme lingüistic provençal es pas lo provençalisme.
 
— Non, lo secessionisme lingüistic gascon es pas lo gasconisme.
 
— Non, lo secessionisme lingüistic auvernhat es pas l’arvernisme.
 
— Non, lo secessionisme lingüistic niçard es pas lo niçardisme.
 
O explicarai en detalh dins los articles venents, consagrats pus especialament als concèptes de provençalisme, gasconisme, arvernisme e niçardisme.
 
 
 
_______
[1] KREMNITZ Georg (1974) Versuche zur Kodifizierung des Okzitanischen seit dem 19. Jh. und ihre Annahme durch die Sprecher, coll. Tübinger Beiträge zur Linguistik, Tübingen: Narr.



publicitat
BANER1: AOF



Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions