CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 21 d'octòbre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 9.6.2014 03h00

La Mediterranèa e l’Atlantic


Comentaris 13 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


Quand vesètz una causa enòrma, omnipresenta e evidenta cada jorn, e quand vòstreis aujòus an costuma de veire aquela causa dempuei de generacions, sovent vos pausatz pas la question dau nom d’aquela causa. Aquesta manca de nom a concernit la Mar Mediterranèa pendent de lòngs periòdes de l’istòria.
 
Per lei pòbles antics de la Mediterranèa, foguèt necessari de donar de noms especifics a l’Ocean Atlantic e a l’Ocean Indian perque lei percebián coma de mars exterioras, particularas, especificas, alonhadas.
 
A l’Atlantic, en grèc antic, li disián Ōkeanos “l’Ocean” (la massa d’aiga que pòrta e entorneja lo Mond, segon la mitologia), o Atlantikē Thalassa (“la mar d’Atlàs”, segon un personatge mitologic) o Atlantikon Pelagos (“lo pèugue d’Atlàs”). E en latin antic l’apelavan Oceanus...
 
Per nommar l’Ocean Indian, podèm trobar en grèc antic Indikon Pelagos (“lo pèugue dau caire d’Índia”) e en latin antic Oceanus Indicus (“l’Ocean dau caire d’Índia”)...
 
Per còntra, la Mar Mediterranèa tardèt per recebre un nom especific. Èra lo prototipe absolut de la mar per lei grècs e lei romans, èra la mar per defaut, la mar evidenta. Quauqueis autors latins e grècs de l’Edat Antica comencèron timidament de la descriure amb de tèrmes variables. Au sègle Ir abans lo Crist, trobam dins Juli Cesar mare nostrum “la mar nòstra”. Au sègle Ir après lo Crist, legissèm dins Plini lo Vielh mare internum “la mar intèrna”. Au sègle III après lo Crist, tenèm dins Solin mediterranea maria “lei mars au mitan dei tèrras”. Es ben pus tard, au sègle VII, quand l’Edat Mejana a ja començat, que lo nom pròpri actuau s’installa lentament: Isidòr de Sevilha escriu en latin (Mare) Mediterraneum “la Mar au mitan dei tèrras, la Mar Mediterranèa”. Pasmens, aqueste nom tròba pas sus lo còp un usatge intens.
 
L’occitan apareis vèrs lo sègle VIII en se desgatjant dau latin popular. A partir de l’Edat Mejana, la civilizacion europèa regarda tant vèrs l’Atlantic coma vèrs la Mediterranèa. Tanben la cultura occitana agacha dei dos costats. L’usatge occitan utiliza de tèrmes populars per destriar lei doas mars, de còps de maniera ambigua.
 

— Per lei gascons, l’Atlantic es la Mar Grana (la Mar Granda).
 
— Per còntra, segon lei provençaus, lei niçards o lei lengadocians, es la Mediterranèa que s’apèla la Granda Mar o simplament la mar.
 
— Tanben, leis occitans de la Mediterranèa dison la Mar dau Ponent per designar l’Atlantic.
 
Leis expressions Mar Mediterranèa e Ocean Atlantic se son estabilizadas ben lentament, primier dins l’usatge dei sabents, puei dins l’usatge generau vèrs lei sègles XVIII e XIX solament.
 
En lenga occitana, la Mar Mediterranèa es una forma normala, calcada sus lo latin Mare Mediterraneum. I trobam, dins aqueste nom compausat, l’adjectiu mediterranèu ~ mediterranèa, que ven dau latin mediterraneus ~ mediterranea ~ mediterraneum “entre lei tèrras”. Dins leis autrei lengas romanicas, i a de noms quasi identics:
 
— en catalan la mar Mediterrània o el mar Mediterrani
 
— en aragonés la Mar Mediterránia o el Mar Mediterránio
 
— en italian il Mar(e) Mediterraneo
 
— en espanhòu el Mar Mediterráneo
 
— en portugués o Mar Mediterrâneo
 
— en romanés Marea Mediterană
 
— en francés la mer Méditerranée...
 
L’occitan a estabilizat aqueste nom amb dificultat. Frederic Mistral disiá eu la Mar Mediterranha* (en grafia mistralenca ‘la Mar Mediterragno’): aquò sembla un pauc lei formas catalanas e aragonesas. Dins la nòrma classica de l’occitan, Loís Alibèrt a establit en 1935 una formacion pus regulara, en foncion dau latin: la Mar Mediterranèa.
 
Quauqueis occitanistas an agut utilizat, de còps, de formas artificialas coma la Mar Miegterrana*, la Mar Mieiterrana*, la Mar Meiterrana*. Es una volontat de distanciacion maximala còntra lo nom francés la mer Mediterranée. Leis inventors d’aquestei formas an pas comprés l’origina latina dau nom.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

12 de junh 21.43h

En Gasconha qu'apèram eth (océan atlantique ) era mar grana. adixatz a tots


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de junh 14.19h

#8
En efèit, en Buc, se ditz "anar au peugue" per diser "anar pescar en plenha mar".
Exista tanben coma nom pròpe : lo Peugue es una de les duas ribèiras, afluents de la Garona, sus les qualas Bordèu se bastit. Es en partida canalisat mès son cors superior es visible. Lo bòsc de les honts dau Peugue (Pessac) es coneishut.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de junh 16.02h

#10 Artificiala segurament. Recenta, sabe pas. AI fach 'na rechercha dins Gallica e tròbe lo mot chas lo Felibre Victor Lieutaud a la fin dau segle XIX dins l'Armanach Provençau (1879 precisament). L'i presenta son poema "Mieterrano".


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de junh 15.18h

#9 «Lo mot "miegterrana/mieterrano" (...) vese pas d'ente quò ven queu mot.»

Ven de "mieg, mieja" + "tèrra". En tot cas es una invencion recenta e artificiala deis occitanistas-provençalistas. Lo mot occitan "mieg, mieja" es simplament lo descendent dau mot latin "medius", que retrobam dins "Mediterranèa".

Grandmercé d'aver reproduch la citacion de Suarès.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de junh 14.18h

#7 #6
Sembla que lo "miéterrane" francés sia nonmàs un manleu au provençau.
Suarès escriu dins "Vues sur l'Europe" : "La vraie latinité est une forme idéale de la société européenne : elle est une espérance, et dans les meilleurs un sentiment ; elle n'est pas un fait assez général pour servir de règle. Il est une façon de penser, de sentir et parfois même d'agir qu'on peut appeler " miéterrane ", c'est à dire propre à tous les peuples de la Méditerranée. Je trouve le mot ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de junh 11.22h

#1 Segon meis informacions, en gascon, 'lo pèugue' es la mar o l'ocean en generau, e sustot es la mar luenh dei còstas (en francés "haute mer, pleine mer").
Es un nom comun, es pas un nom pròpri.
Ven dau latin 'pelagus' que ven dau grèc 'pelagos', amb lo meteis sens.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de junh 11.15h

#6 Es interessant aquel usatge d'Andrieu Suarès en francés, mai coma dises, "Miéterrane" es una licéncia poetica, es pas un usatge conegut en francés.

Lo TDF de Mistral ten la forma 'Mediterranha (Mediterragno)', e non pas 'Miegterrana (Mieterrano)'.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

10 de junh 10.15h

Precision. La forma "Miéterranne" exista tanben en francés, popularizada per André Suarés. Curiós assai de distanciacion maximala dau francés puei que s'emplega tanben dins aquesta lenga. Diriáu puslèu licéncia poetica per ma part.

(S'atròva tanbe dins lo TDF aquesta forma, e un agach a la lèsta dei resultas de cèrca google per lo mot ''mieterrano'' pròva qu'es pas solament emplegat per "quauqueis occitanistas".


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de junh 10.11h

Per l'Ocean Atlantic, mèi correntament : "la mar" (per los que viven pas a costat)


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

9 de junh 09.05h

Me sembla que "mar nòstra" es tanben fòrça emplegat per la Mediterranèa.
Qualques referéncias:
- lo Poèma dau Ròse de Mistral (cant 10, "De la mar nostro,
Di costo barbaresco e levantino
E dóu Pounènt e de la Mar Majouro")
- l'Armanac Provençau de 1909
- "li Nouvello de Prouvènço" : "la Mar Nostro es menaçado" (n°170) - s'i tròba tanben "la Mieterrano"
- dins un poèma de Sèrgo Bèc (Òc, 2005)
...


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Categorias

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions