CAPÇALERA2: AMICS DE JORNALET

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 20 de novembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 16.10.2017 03h00

Grops de consonantas amb una pronóncia simplificada (I)


Comentaris 38 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargament


L’occitan, coma totas las lengas romanicas, coneis una pronóncia esitanta per certans grops de consonantas que se tròban tipicament  —mas pas exclusivament— dins los cultismes o mots de formacion sabenta (son de mots preses dirèctament al latin o al grèc e qu’an pas conegut d’evolucion fonetica lenta, prigonda e multiseculara).
 
Es possible de seguir:
 

— siá una pronóncia completa (que deuriá èsser la solucion estandard, per defaut).
 
— siá una pronóncia simplificada (que deuriá èsser una solucion segondària, acceptabla e corrècta).
 
De bons autors pensan que sola la pronóncia simplificada seriá acceptabla en occitan. En realitat, las enquistas de terren indican que la pronóncia completa es tanben atestada dins l’usatge autentic de fòrça locutors primaris.
 
La pronóncia completa es pas un francisme, es simplament la pronóncia internacionala que se constata dins la màger part de las lengas romanicas. I a pas de rason de l’enebir en occitan.
 
 
1. En lengadocian e en gascon
 
grop de consonantas pronóncia completa
(per defaut)
pronóncia simplificada (acceptabla) exemples
cd [gd] [dd] anecdòta
cs
cc (+ e, i)
gs
x
xc (+ e, i)
[ks] [ts] los sacs
occitan
los dialògs
fax
excellent
ct [kt] [tt] acte
doctor
gb [gb] [bb] rugbi
gg (+ e) lengd. [gdʒ]
gasc. [gʒ]
lengd. [ddʒ, dʒ]
gasc. [dʒ]
suggerir
ns (+ consonanta) [ns] [s] inspirar
constitucion
ps
bs
pc (+ e, i)
[ps] [ts] ellipsi
absent
los baobabs
opcion 
pt [pt] [tt] apte
reptil
tb [db] [bb] fotbòl
x (+ consonanta) [ks] [s] explicar
x (dins ex‑ + vocala) [gz] [dz, ts] exemple
 
Remarca — En lengadocian e en gascon, a la frontièra de dos mots, i a d’esitacions foneticas similaras. Los exemples seguents son pas exaustius.
 
c+b [gb (bb)]          chèc bancari
c+m [km (mm)] lac montanhós
c+t [kt (tt)] sac traucat
c+v [gb (bb)]          sac verd
p+c [pk (kk)] lop carnivòr
p+m [pm (mm)] lop marrit
p+n [pn (nn)] lop negre
p+t [pt (tt)] lop terrible
t+c [tk (kk)] partit comunista
t+g       [dg (gg)] secret gardat
 
 
2. En provençal, niçard, vivaroalpenc e lemosin
 
grop de consonantas pronóncia completa
(per defaut)
pronóncia simplificada (acceptabla) exemples
cc (+ e, i) [ks] [s] accent
ficcion
(o +) cc (+ e, i) [ks] [s, ws] occitan
(e +) cn [kn] [n, jn] tecnica
ct [kt] [t] acte
(e +) ct [kt] [t, jt] collectar
dialècte
(o +) ct [kt] [t, wt] doctor
gb [gb] [b] rugbi
(e +) gd [gd] [d, jd] anecdòta
gg (+ e) prov. niç. viv. [gdʒ]
lem. [gdz]
prov. niç. viv. [dʒ]
lem. [dz]
suggerir
gm [gm] [m] enigma
ns (+ consonanta) [ⁿs] [s] inspirar
constitucion
ps
bs
[ps] [s] ellipsi
psicologia
absent
(o +) ps
(o +) bs
(o +) pc (+ e, i)
[ps] [s, ws] sinòpsi
observar
opcion
pt [pt] [t] apte
tb [db] [b] fotbòl
x [ks] [s] fax
explicar
(e +) x
(e +) xc (+ e, i)
[ks] [s, js] annèxe
Mexic
excellent
(o +) x [ks] [s, ws] ortodòxe
toxic
x (dins ex‑ + vocala) [gz] [z, jz] exemple
 
En provençal, podèm observar que la grafia mistralenca trantalha per notar siá la pronóncia completa, siá la pronóncia simplificada. La grafia classica, ela, preferís una escritura englobanta qu’autoriza totas las pronóncias.
 
grafia classica:
pronóncia completa o simplificada
grafia mistralenca:
notacion de la pronóncia completa
grafia mistralenca:
notacion de la pronóncia simplificada
occitan
[uksiˈtaⁿ (uwsiˈtaⁿ, usiˈtaⁿ)]
‘óucitan’
tecnica
[tekˈnikɔ (tejˈnikɔ, teˈnikɔ)]
‘teinico’
acte
[ˈakte (ˈate)]
‘ate’
dialècte
[djaˈlɛkte (djaˈlɛjte, djaˈlɛte)]
‘dialèite’
doctor
[dukˈtuʀ (duwˈtuʀ, duˈtuʀ)]
‘dóutour’
exemple
[egˈzeⁿple (ejˈzɛⁿple, eˈzɛⁿple)]
‘eisèmple’
ixa
[ˈiksɔ (ˈisɔ)]
‘ixo’ ‘isso’
absent
[apˈseⁿ (aˈsɛⁿ)]
‘absènt’ ‘assènt’
acceptar
[aksepˈta (aseˈta)]
‘acepta’ ‘aceta’
enigma
[eˈnigmɔ (eˈnimɔ)]
‘enigmo’ ‘enimo’
pigmèu
[pigˈmɛw (piˈmɛw)]
pigmèu’
sanctus
[ˈsaⁿktys (ˈsaⁿtys)]
‘sànctus’
apte
[ˈapte (ˈate)]
‘apte’
pte
[ˈkɔpte (ˈkɔte, ˈkɔwte)]
‘copte’
 
 
3. En auvernhat
 
L’auvernhat pareis mai conservator que los autres dialèctes sus aqueste ponch. Sembla de preferir pus sovent la pronóncia completa e presenta mens d’atestacions de pronóncia simplificada. Quand ten una pronóncia simplificada, totun, o fa segon de tendéncias similaras a aquelas del blòc lemosin, vivaroalpenc, niçard e provençal.
 
*
 
Certans grops de consonantas an gaireben tostemps una pronóncia simplificada: bd, gd, bt, cm, tl, tm, tn, mnmps, mpc (+ i), mpt. Se’n parlarà lèu.


 
 
 


abonar los amics de Jornalet
 



publicitat



Comentaris

13 de novembre 12.56h

''X. — La lettre X est peu employée, car le double son gs, cs, est plus rare en langue d'oc qu'en français: à côté de la prononciation egzémple on trouve “ echémple, esémple, eizemple (cette dernière est provençale). Toutefois, les dictionnaires d'oc mentionnent les mots exemple, exil, expert; au XIVe siècle, on trouve déjà excellen, exceptal, exercici, explicà, expousiciu et au XIe exemple, essemple,
eissemple, eisamen, eissamen.'' Francino aprén la lengo d'oc, gramatico si... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 18.56h

Tè, après lo punt Godwyn, que carré inventar lo punt Goldwater, de decernir tot còp qu’òm diagnostica destrobles mentaus en los dab qui n’èm pas d’acòrd…
https://fr.wikipedia.org/wiki/R%C3%A8gle_Goldwater

Aquò rai, ne vei pas tròp on ei lo problèma, puish a que nat ne vòlen impausar arren.
Effectivament la prononciacion de tota lenco qu’evolueish, a petits pos o granas aviadas. Ne pronónciam pas lo francés com Villon nimei com Racine. Los anglés qu’an coneishut au... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 15.03h

#36 A le hèita fin : çò que vòu díser "atestat" ? Dit preus locutors o pescat en quauque tèxte ?

E s'es atestat lo mòt"còishe" en lo mon parlar, lo niçard que'u pòt emplegar, percè qu'auré legit Manciet pr'exemple, tot còp que vòu díser "un enfant" ? E se ditz "lu còishe dau men german" percè qu'a legit lo mòt "german" en un tèxte aranés entà díser "cosin", qu'at pòt díser autanplan, shètz de har çò que puirem aperar "ua fauta de lenga" ?

Per non pas aver estudiat... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 14.37h

Aquel article pertòca le vocabulari internacional de totas las lengas, romanicas de segur e l'anglés mai que mai. Pauc impòrta la pronóncia de las consonantas, la question-clau es l'articulacion de las consonantas, completa o destibada.
L'articulacion completa facilita la comunicacion, l'ortografia, e l'aprendissatge de las lengas estrangièras, gràcia a una grafia etimologizanta.
L'articulacion es inconscienta, e la descripcion de las variantas de destibament es indispensabla.
L'òbra de... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 13.25h

#36
Vòli pas parlar a la plaça de l'amic n°33, mès per jo, ma lenga, coma ec pòdetz véser, es pas lo niçard nimèi l'aranés, mès lo patoès(*) de la ribèira garonesa entre Bordèu e Agen.

(*) Mòt augent per objectiu de hèser herir (frémir en francés) los occitanistas.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 12.50h

#35 #33 En occitan modèrne que son hèra plan atestats los dus tipes, "la/era pronóncia" e "la/era prononciacion". Demandatz aus aranés e aus niçards per exemple. Estudiatz un chic mei seriosament la vòsta lenga.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 11.25h

#30
Au segur, no, m'agrada pas d'ausir çò que cítatz en francés. Mès la diferéncia es que me cítatz prononciacions naturalas en francés d'oïl. Los exemples que balhèvi correspondrén a gents que dirén en francés ''un ouagnon, une fème, un fillss, un doiggtt'' perque aurén una coneishença sonqu'escrivuda de 'quera lenga. Díser ''la settmane'' es pas una prononciacion naturala, ''la sémmane'' es pas una prononciacion de vielhs dispareishuda desempui 40 ans.

#31
Es vrai qu'aurí... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 11.02h

#33 Existís de possibilitats de se far seguir per d'especialistas per sonhar, ò a tot lo mens, assajar de gaubejar, sa depression.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 10.38h

28 Ne dívem pas víver en lo medish monde. Gènts que's disen mòts d'amor en occitan ? Ah... Dejà, que seré bien qu'entinóssitz ua quita paraula en le societat e après, que puirem har poesia... Qui parla occitan dab le soa hemna o òmi ?!

Qui parla occitan, estant neo-locutor com ne dívem estar tots ací, e n'a pas ua cultura de le lenga o ne tribalha pas en ligam dab era ? Un locutor classic d'occitan de mensh de 50 ans qui ne sap pas çò qu'es un subjonctiu imperfèit, ne coneish p... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'octòbre 10.14h

#25 Solide, la medisha mitologia identitària que buta diferents legedors a díser absurditats tant sus la fonetica provençala coma sus la fonetica gascona. Lo provençau que pòt pronónciar efectivament hèra de consonantas finalas dens la soa varietat mei orientala. E lo gascon que pòt prononciar totas las consonantas finalas dens "bòsc" e "vist".


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3
-
4
-
5 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions