CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 18 de març

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 31.12.2018 03h00

La Baia: deu toponim au nom comun


Comentaris 19 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


L’origina deu nom comun la baia non èra pas aisida e que caloc addicionar, dab hèra de paciéncia, diferentas ipotèsis plan argumentadas, long deu sègle XX, abans de trobar un explic etimologic complet uei lo dia.
 
Non repetirèi pas ací totas aqueras ipotèsis successivas, que’s pòden consultar dens lo magnific diccionari etimologic FEW a l’article batare, reelaborat e mes en linha sus lo sit web deu laboratòri ATILF (paginas 88 e 90-91, punt IV). Que resumishi ací solament lo scenari etimologic finau deu mot la baia, retengut segon la darrèra actualizacion deu FEW.
 
Au començament que i avèva un toponim, un nom de lòc unic, dit en francés La Baie. Qu’èra ua rada o un golf de la còsta atlantica qui banhava las con·hinhas de Peitau e de Bretanha, entre lo continent e l’illa de Nermostèr [Noirmoutier]. Aqueth toponim francés, La Baie, qu’ei plan atestat dens los documents escriuts deus sègles XIV a XVI. La còsta d’aquera rada que tienèva ua activitat hèra dinamica d’extraccion de la sau, de reputacion internacionala. Vaishèths de tota l’Euròpa occidentala que vienèvan dens aqueth golf entà’s cargar de sau. La rada en question qu’èra practica e segura entaus vaishèths.
 
Qu’ei absoludament segur que lo toponim, dit en francés La Baie, e tienèva deus sègles XIV a XVI formas similaras dens los dus idiòmas autoctòns d’aquera zòna, qui son l’aguiainés o peitavin-santongés deu costat de Peitau e lo galò deu costat de Bretanha. Mes a aqueras epòcas, aguiainés e galò non coneishèvan pas encara la revendicacion d’estar reconeguts coma lengas distintas deu francés.
 
Lo succès de l’exportacion de la sau d’aquera zòna, per las vias deu trafec maritim de la fin de l’Edat Mejana, que’n hascoc lo prototipe de la rada favorabla aus vaishèths.
 
Atau, lo toponim La Baie que’s transformèc en nom comun, une baie en francés, documentat tre lo sègle XV e vasut aplicable a d’autes lòcs dens lo Mond. En aguiainés actuau que trobam plan lo nom comun bàie, e en galò bée, probablament apareguts a la medisha epòca que la forma francesa. Lo nom comun francés la baie que horniscoc formas similaras a diferentas lengas d’Euròpa occidentala: en occitan baia, en catalan una badia (inicialament la Baia peu toponim), en espanhòu bahía, en portugués baía, en italian bạia, en anglés bay, en neerlandés baai, en alemand Bai, en breton bae... Lo mot anglés bay qu’ei precòç, qu’ei atestat tre 1385, que degó tiéner un ròtle dens l’internacionalizacion deu mot au costat de la forma francesa baie.
 
Entre 1600 e 1800 haut o baish, la còsta de la rada en question que’s modifiquèc per divèrsas rasons naturalas e umanas e lo hons deu golf que vasoc l’actuau Maresc Breton (o Maresc Vendean). La rada que vasoc mei petita. L’importància comerciala de l’endreit que baishèc. Lo nom pròpri deu lòc, La Baie, que desaparegoc de l’usatge. Dempuish los sègles XVII o XVIII, la rada actuala qu’a cambiat de nom en francés: non ei pas mei La Baie per excelléncia, sonque ua simpla “baia” aperada la baie de Bourgneuf, o mei popularament la baie de Bretagne. En galò qu'ei la bée de Bertègn; en occitan que podèm díser la Baia de Bretanha.
 
La documentacion de la forma occitana, la baia, que sembla mens abondosa que dens las autas lengas oèst-europèas. Lo mot occitan la baia que sembla sustot d’aparéisher en provençau e en niçard, a datas tardivas, au sègle XIX. Lo gascon, la varietat d’occitan mei pròcha geograficament deu golf d’origina d’aqueth mot, non ofrish pas facilament atestacions ancianas. Aquera anomalia, jo que supausi que vien d’ua manca de tractament sistematic deus archius. Que soi gaireben segur que poirem trobar en occitan gascon —e dens los autes dialèctes occitans— traças mei ancianas deu nom comun la baia e deu toponim ancian la Baia°. Tot aquò que’s devèva díser en occitan, necessàriament, en tienent compte deus nòstes escambis maritims tradicionaus dab Peitau, Bretanha e la rèsta d’Euròpa.
 



publicitat



Comentaris

8 de genièr 12.59h

#18 On s'en fiche. Aucun intérêt.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

8 de genièr 07.47h

Sintèsi e actualizacion au men blòg, a prepaus de l'etimologia de baia, baja, baget, bajòu e bajòla (etimon: ba(d)iu, ba(d)ia, baiolus, baiola e fr. bailler); autanplan deu mot basco badia, deu catalan badía e de l'espanhòu bahía (etimon: hispanoarabe batin via rom. badina e basco badia), deu gascon baina, var. baïna (balneum via bainu). https://loblogdeujoan.blogspot.com/2019/01/baja-baia-u... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de genièr 14.35h

#16 Error de grafias, mila perdons: en tot cas en gascon, que cau escríver baja (baye e bayo en grafia EGF) e non pas bàia ni baia. Autanplan qu'ei baget e bagina (e non bajet e bajina). En resumit, lo mot francés baie (dautscòps baye) qu'ei tanben gascon. L'etimologia probabla qu'ei lo mot celtic badios qui significava jaune, blond (cf. X. Delamarre, dic. de la langue gauloise, p. 63 badios, bodios "jaune, blond". Qu'èra un nom de persona Baius, Baiolus (*Badiolus), Bodio-casses - Baiocas... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de genièr 08.49h

#15 Totun en gascon, bajet qu'ei enquèra viu com a nom o chafre tà designar ua persona o bèstia blonda o clara de peu. Ua baja qu'ei ua noticia faussa o un malastre (venguda de la simbolica negativa associada a la color jauna). En francés, lo toponime la baie qu'a probablament ua origina etimologica identica: la baye= la jaune. Estant omonime dab lo mot bée (badada = obèrta), que's prengo la significacion modèrna qui n'èra pas l'etimologica.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de genièr 15.27h

En demiei de las hòrt nombrosas ipotèsis etimologicas possiblas, que i a lo celtic badios-a var. bodios qui significava jauna. Bodio-casses -> los casses jaunes (uei Bayeux). Lo riu Buèja (Hérault) = riu jaune segon l'abat Negre (de bodia, riu Boja au sègle X). Id. La baye. Lo mot devath ua forma latinizada badius que balhè "bai"(le cheval bai). La significacion geomorfologica de "baie" que seré per confusion, n'i avè pas nada "baie' entà justifcar lo toponime en Bretanha. De jaune, lo... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de genièr 15.12h

#13 Non! Aquí es l'error, precisament, good point ! baja n'ei pas baia, qu'ei bàia! Baja qu'ei grafiat baye per Rectoran, mentre baia qu'a l'accent sus l'i! Lo mot baye (baja) qu'ei plan gascon, mentre baia n'ei pas atestat en gascon contemporanèu. Qu'ei pòc probable que lo mot gascon (e occitan) baja sia d'origina franchimanda, lo trobam com a nom de riu en Occitània (La Baye). Quant a la fòrma baia emplegada peu Domergue, qu'ei un ispanisme clar. Que vien de bahía e non pas deu fr. b... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de genièr 15.25h

Car omonime, ne compreni pas plan çò qui avetz volut díser per "qu'auré degut balhar baja en gascon e non pas baia". Normaument en gascon [j] e [Ʒ] ne son pas que duas realizacions deu medish fonèma.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de genièr 13.31h

#11 corr. : "a las vòstas conclusions" en plaça de "a la vòstas conclusions".


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de genièr 13.24h

#10 Ne m’avetz pas comprés. Que m’i torni. Lo problèma qui's pausa aus filògues qu'ei lo cambi d'accentuacion pausat per la supausada derivacion fr. baie ->esp. bahía, gasc. baia.. Baie qu'auré degut balhar baja en gascon et non pas baia. Per contra, la relacion baiona, bajina e baïna dab baia qu'ei totafèt acceptadera, canonica, plan mei que non pas la derivacion baia a partir de baie. La relacion baie – baia que s'assembla mei a ua confusion d'etimons que non pas a ua derivacio... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de genièr 11.56h

#9 Wartburg ditz pas aquò. Sabètz pas legir l'alemand. Estudiatz.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: IEO Label ÒC

Perfil

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

auvir   bulgar   ch   conflicte lingüistic   francisme   fèlco   gaspar   gaudir   grafia   ideologia   independentisme   lenga   maga   mage   medoc   nacion   ou   saunar   senhal   senhau   signar   sumien   sumiendalbera   toponim   toponimia  

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions