CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 20 de novembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 4.11.2019 03h00

La variacion en sèria de las consonantas sibilantas


Comentaris 8 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (16 vòtes)
carregant En cargament


Presentacion
 
Las consonantas sibilantas rassemblan los sons [s z ʃ ʒ ts dz tʃ dʒ]. Fan pensar a de fiuladas. Coneisson de mutacions que s’agropan en sèrias.
 
En alfabet fonetic:
• Lo son [ʃ] val ‘sh’
• Lo son [ʒ] val la‘j’ gascona o catalana o francesa; tanben val la s auvernhata dins quasi.
• Lo son [j] val la ‘i’ occitana dins aiga, ièr.
• Lo son [c] sembla mai o mens ‘ty’.
• Lo son [ɟ] sembla mai o mens ‘dy’.
 
 
En vivaroalpenc e provençal
 
Dins cèrtas varietats de vivaroalpenc e de provençal (e en particular dins la koinè mistralenca), trobam aquestes fenomèns correlats entre eles.
 
ch pòt passar de [tʃ] a [ts].
 
pròche = prov. [ˈpʁɔtʃe] → [ˈpʁɔtse]
 
• En parallèl, j, g, tj, tg pòdon passar de [dʒ] a [dz].
 
jaune = prov. [ˈdʒawne] → [ˈdzawne]
argent = prov. [aʁˈdʒeⁿ] → [aʁˈdzɛⁿ]
viatjar = prov. [vjaˈdʒa] → [vjaˈdza]
viatge = prov. [ˈvjadʒe] → [ˈvjadze]
 
Aquestas evolucions son ja las pronóncias de basa en lemosin e auvernhat.
 
 
En lemosin
 
Dins cèrtas varietats de lemosin, trobam aquestes fenomèns correlats entre eles.
 
s, ss, ç, c pòdon passar de [s] a [ʃ].
 
sau [ˈsaw] → [ˈʃaw]
passar [paˈsa] → [paˈʃa]
servici [serˈvisi] → [ʃerˈviʃi]
leiçon [lejˈsu] → [lejˈʃu]
 
• En parallèl, z, s pòdon passar de [z] a [ʒ].
 
zòna [ˈzɔnɔ] → [ˈʒɔnɔ]
ròsa [ˈrɔzɔ] → [ˈrɔʒɔ]
 
• En parallèl, ch pòt passar de [ts] a [s].
 
pròche [ˈprɔtse] → [ˈprɔse]
chantar [tsaⁿˈta] → [saⁿˈta]
 
• En parallèl, j, g, tj, tg pòdon passar de [dz] a [z].
 
jaune [ˈdzawne] → [ˈzawne]
argent [arˈdzeⁿ] → [arˈzeⁿ]
viatjar [vjaˈdza] → [vjaˈza]
viatge [ˈvjadze] → [ˈvjaze]
 
 
En lengadocian
 
Dins cèrtas varietats de lengadocian, los grafèmas ch [tʃ], j [dʒ], g [dʒ] (davant e, i), tj [dʒ], tg [dʒ] (davant e, i), tz [dz], ps [ps/ts], cs [ks/ts], ts [ts] pòdon passar a una pronóncia uniforma: siá tot en [ts], siá tot en [tʃ].
 

  pronóncia estandard   pronóncia en [ts] pronóncia en [tʃ]
pròche [ˈprɔtʃe] [ˈprɔtse] [ˈprɔtʃe]
fach [ˈfatʃ] [ˈfats] [ˈfatʃ]
jaune [ˈdʒawne] [ˈtsawne] [ˈtʃawne]
argent [arˈdʒen] [arˈtsen] [arˈtʃen]
viatjar [bjaˈdʒa] [bjaˈtsa] [bjaˈtʃa]
viatge [ˈbjadʒe] [ˈbjatse] [ˈbjatʃe]
dotze [ˈdudze] [ˈdutse] [ˈdutʃe]
còps [ˈkɔps, ˈkɔts] [ˈkɔts] [ˈkɔtʃ]
sacs [ˈsaks, ˈsats] [ˈsats] [ˈsatʃ]
polits [puˈlits] [puˈlits] [puˈlitʃ]
 
 
En sud-lengadocian (zòna Tolosa-Carcassona-Narbona-Pirenèus)
 
Lo sud-lengadocian a de variacions que lo sarran del gascon e del catalan.
 
j e g passan de [dʒ] a [ʒ].
 
jaune [ˈdʒawne] → [ˈʒawne]
roge [ˈrrudʒe] → [ˈrruʒe]
 
• Per contra tj e tg i mantenon ben la pronóncia [dʒ].
 
viatjar [bjaˈdʒa]
viatge [ˈbjadʒe]
 
iss après vocala passa de [js] a [jʃ] ‘ysh’. Se fa parier per -is en fin de mot e après vocala.
 
nàisser [ˈnajse] → [ˈnajʃe]
nais [ˈnajs] → [ˈnajʃ]
peis [ˈpejs] → [ˈpejʃ]
Fois [ˈfujs] → [ˈfujʃ]
foissenc [fujˈseŋk] → [fujˈʃeŋk]
 
 
En gascon
 
Dins cèrtas varietats de gascon, trobam aquestes fenomèns correlats entre eles.
 
ch pòt passar de [tʃ] a [c] ‘ty’.
 
chanca [ˈtʃaŋkɔ] → [ˈcaŋkə]
 
• En parallèl, tj e tg pòdon passar de [dʒ] a [ɟ] ‘dy’.
 
viatjar [bjaˈdʒa] → [bjaˈɟa]
viatge [ˈbjadʒe] → [ˈbjaɟə]
 
• En parallèl, j e g pòdon passar de [ʒ] a [j] ‘y’.
 
jòc [ˈʒɔk] → [ˈjɔk]
gojat [guˈʒat] → [guˈjat]
argent [arˈʒen] → [arˈjen]
 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

19 de novembre 12.53h

La partiá sus lo Vivaroalpenc es incompleta. Cairassenc "maison" > [mej'ʒuŋ], "quaise" > ['kajʒe], etc. Lo fenòmen es decò ben espandit en Briançonés. Perqué lo restachar au Provençal alora que lo Vivaroalpenc es un dialèct diferent?


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

11 de novembre 11.10h

A Tolosa, se ditz [bu'jatʃe], [bi'latʃe], [maj'natʃe]...


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de novembre 22.49h

#4
Ops segur! Au temps per jo qu'èri pas bien revelhat coma l'òra ne'n temonha :D


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

6 de novembre 22.49h

#4
Ops segur! Au temps per jo qu'èri pas bien revelhat coma l'òra ne'n temonha :D


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de novembre 10.19h

#1 En bearnés, "imatge" dab -tg-, que's pronóncia [iˈmadʒe] o [iˈmaɟə]


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de novembre 10.13h

Se vos interèssa lo nord-lengadocian, avètz un article de Wikipèdia tocant lo carcinòl :

https://oc.wikipedia.org/wiki/Carcin%C3%B2l_(sosdial%C3%A8cte)


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de novembre 07.15h

#1
[i'maje]


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

4 de novembre 16.07h

En bearnés com se pronóncia "un image" ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions