CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 20 de novembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 28.10.2019 03h00

Remembratz-vos de Rafael Ninyoles (1943-2019), pionier visionari de la sociolingüistica


Comentaris 4 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (14 vòtes)
carregant En cargament


Venèm d’aprene la mòrt de Rafael Lluís Ninyoles i Monllor (1943-2019) lo 25 d’octòbre. Èra un sociolingüista de tria. Son trabalh es fondamentau per comprene e transformar la situacion de l’occitan. Tot occitanista auriá de besonh de legir seis òbras per avançar vèrs una defensa eficaça de l’occitan.
 
Rafael Ninyoles, cèrtas, èra pas occitan. Èra un grand sabent catalan dau País Valencian. Amb una formacion iniciala de sociològ, s’interessèt a la situacion dificila de l’usatge dau catalan au País Valencian dins leis ans 1960, sota lo regim franquista, quand l’espanhòu èra la sola lenga oficiala e autorizada en public. Au País Valencian, d’aqueu temps, lei prejutjats còntra lo catalan èran durs e l’espanhòu senhorejava dins lei representacions mentalas, e mai se lo catalan se parlava fòrça. Me diretz que uei, au País Valencian, lo prejudici còntra lo catalan rèsta fòrt. Pasmens, l’estatut oficiau dau catalan a Valéncia e la capacitat de resisténcia dau movement valencianista-catalanista, per i far viure lo catalan, devon fòrça a l’òbra de Ninyoles.
 
Ninyoles adaptèt au cas valencian, a la fin deis ans 1960, la sociolingüistica que veniá a pena d’emergir ais Estats Units au començament deis ans 1960 amb de cercaires coma William Labov o Joshua Fishman. Ninyoles foguèt pas solet, d’autrei pioniers catalans de la sociolingüistica emergiguèron dins lo meteis decenni cruciau deis ans 1960: Lluís Aracil (1941-) au País Valencian; Francesc Vallverdú (1935-2014) e Antoni Badia i Margarit (1920-2014) au Principat.
 
Tre 1970, nòstre grand Robèrt Lafont (1923-2009), que commemoram lei dètz ans de sa mòrt aqueste an, introduguèt la sociolingüistica en Occitània e dins tot l’estat francés après s’inspirar dau trabalh de sei collègas catalans.
 
Lo caminament intellectuau es dirècte de Ninyoles fins a Lafont e fins a tot l’occitanisme conscient actuau. Lafont faguèt pas una còpia passiva dei sociolingüistas catalans, s’adaptèt a la situacion de terren en Occitània.
 
Lei defensors mai lucids de l’occitan, uei, aquelei que constatan que la coexisténcia tranquilla entre occitan e francés (o occitan e espanhòu, o occitan e italian) es una illusion, devon fòrça ai trabalhs de Ninyoles e de Lafont, e mai s’o sabon pas.
 
Ninyoles, de segur, foguèt pas la sola inspiracion de Lafont. Mai lo pionier Rafael Ninyoles se destaca per son trabalh scientific e son sangfreg constant amb lo quau a consolidat la sociolingüistica internacionala, en i impausant l’estudi rigorós dau conflicte entre lenga subordenada e lenga dominanta. Lo pionier Lluís Aracil ofrís tanben una òbra fegonda dins aqueu sens, mai s’es laissat entraïnar dins una vèrbia polemica qu’a desconcertat sei partisans mai fidèus. Lei pioniers Francesc Vallverdú e Antoni Badia tanben son de referéncias indispensablas, mai an trabalhat a partir dau Principat ont lo catalan es ben pus resistent qu’au País Valencian. L’experiéncia de Ninyoles, basada au País Valencian, ont lo catalan sofrís durament, se sarra un pauc mai de nòstra experiéncia d’Occitània, ont l’occitan sofrís tant que se sarra de la mòrt.
 
Lo trabalh pacient, metodic e freg —au bòn sens— de Ninyoles es un exemple de la bòna actitud qu’un lingüista a besonh d’adoptar per analisar eficaçament lo conflicte entre lei lengas. E Robèrt Lafont a ben adaptat aquela actitud de trabalh en Occitània.
 
Leis instruments d’analisi de Rafael Ninyoles, aplicables a l’occitan, son nombrós. Entretant, m’agrada de soslinhar son analisi dei mites sus lei lengas en conflicte.
 
Vaicí un exemple fòrt. Quand se ditz que l’occitan (o lo “patés”) es pus sensible, pus expressiu o pus colorat que lo francés, es pas autra causa qu’un mite de compensacion per rendre suportable lo fach que lo francés a raubat totei lei foncions de comunicacion de l’occitan, e mai quand se tracta de parlar de çò sensible, expressiu e colorat. Lo catalan subís lo meteis mite. Totei lei lengas subordenadas lo subisson... E aquela sòrta de faula fonciona per rendre suportables, tanben, d’autrei fenomèns de subordinacion. Quand se pretend que lei femnas son mai doças e mai sensiblas que leis òmes, es un biais d’amagar e de rendre suportabla la frequenta dominacion masclista deis òmes sus lei femnas. Sens Rafael Ninyoles, poiriam pas denonciar tan facilament aquela bofonada.
 
Per se far una idèa pus completa de l’òbra de Rafael Ninyoles, suggerissi de legir l’article de Vilaweb, “S’ha mort Rafael L. Ninyoles, gran referent de la sociolingüística catalana”.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

29 d'octòbre 08.38h

Fa plaser de vos tornar legir ! Emai se sovent partegi pas d'a fons vòstras analisis !
Solide que Ninyoles faguèt un trabalh remirable e nos permet d'anar al còr de las questions per esclairar nòstras situacions.
Çaquelà, me sembla que, ni Ninyoles, nimai Lafont, avián pas integrat un parametre decisiu, al jorn d'auèi, dins los processús d'alienacion culturala e linguistica.
Vòli evocar la pregnança dins la vida dels cada jorns, dels medias numèrics- internet, rets socials,... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 d'octòbre 21.55h

Mercé per aquela presentacion de Ninyoles, que sovènt ne coneissèm pas que lo nom. Benastrugam tanben la represa de vostras activitats sul Jornalet.
I coneissi pas grand causa a-n aquela disciplina, mas a l'ora ont s'escantisson los darrièrs locutors natius (sabi pas se cal dire aital), e que dintram dins una èra post-vernaculària (sabi pas se son los bons mots tanpauc), ai l'impression que mancam de reflexion sociolingüistica. Quins usatges per l'occitan deman ? Ont ? Quora ? Cossi ? Pe... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 d'octòbre 19.37h

Fai mieus los mots precedents d'Abram.


Valora aquest comentari:   votar positiu 12   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

28 d'octòbre 12.37h

Òu Mossur Sumien !
Me vaiquí rassegurat... que crenhave (crenhiá) que z-aviatz laissat las cronicas !
Bona rentrada sobre Jornalet.


Valora aquest comentari:   votar positiu 15   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions