CAPCALERA: BOTIGA
CAPÇALERA2: mot amagat

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 13 d'agost

Manel Navarro

Dimenge, 26.6.2022 03h00

Òm pòt dire que aquò’s una democracia? - L’origina de las democracias modèrnas


Comentaris 2 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargament


Jean-Jacques Rousseau afirmava que totòm a de participar a la creacion de las leis, autrament se pòdon pas considerar de leis
© Musèu de la Revolucion Francesa




S’agacham un pauc la mapa mondiala, gaireben totes los païses dison que son “democracias”, e mai las dictaturas pus totalitarias. Sonque i a dos estats que afirman dirèctament qu’o son pas. Podem dire que lo mot “democracia” es en tendéncia per tota la planeta. Mas, cossí va aparéisser lo concèpte modèrne de “democracia”?
 
Fagam un pichon viatge temporal. En l’Edat Mejana e Modèrna lo poder l’exerciguèron los reis e lors familhas amassa amb las corts de cada reialme. Als Païses Catalans e Aragon, lo poder l’exerciguèt lo comte-rei amassa amb las corts de cada país que, al meteis temps, èran formadas per tres braces: lo nòble-militar, l’eclesiastic e lo reial (format pels representants de las vilas). Aqueste sistèma èra pas unenc al continent (ça que la, aver de constitucions e de costumas las qualas lo rei aviá d’obesir tanpauc èra quicòm tipic), los franceses e los angleses, entre d’autres, tanben avián un sistèma en qué lo rei aviá de consultar las corts de temps en temps.
 
Ça que la, l’estructura de poder èra parièra en totas las corts, una estructura piramidala en qué lo rei èra sus totes e lo poder èra en mans d’unes pauques. Òm pòt dire que las revolucions que marquèron la debuta de l’Edat Contemporanèa (l’americana e la francesa) cambièron radicalament la situacion e retornèron lo poder al pòble per primièr còp deçà l’epòca grèga. Mas vertadièrament foguèt aital?
 
L’ideologia dels revolucionaris se basèt sus lo libre Lo contracte social del filosòfe Jean-Jacques Rousseau. Rosseau afirmava que totòm a de participar a la creacion de las leis, autrament se pòdon pas considerar de leis. De qual biais se pòdon far de lais pus eficaçament en una societat en qué la màger part de la populacion èra analfabèta? En causissent lors representants que, al meteis temps, consultaràn lo pòble. Pr’amor que los govèrnes èran formats per de representants, decidiguèron de s’apelar “Republicas de govèrn representatiu”.
 
Coma avèm dich, la majoritat del pòble èra analfabèta, e aquò supausava un problèma important per los laissar decidir sus questions de govèrn. Pr’aquò marquèron qualques condicions per poder èstre part del procès de governament. Per poder causir los governants, s’àviá d’èstre òme, aver mas de 25 ans e aver un patrimòni fòrça elevat que assegurèsse qu’aviá lo conneissement apropriat. Los qui governavan i los qui los causissián èran del meteis grop social. Lo cens èra un 1% de la populacion, pr’aquò çò mas normal èra que los votants coneguèsson personalament totes los candidats.
 
Quand los politics s’amassavan, debatián sus çò melhor per lors interèsses, los unes e los autres presentavan  lors arguments e se votava. D’aquí nais lo tèrme “Parlament”, un luòc ont los politicians debatián e èran dispausats a cambiar d’idèa (e de vòte) se la prepausa èra melhora que la lor.
 
Una anecdòta personala: en un vilatge pichon de la Catalonha, en un debat electoral, tres formacions prepausèron dos sistèmas diferents per la gestion de las bordilhas. Lo Partit A diguèt que fariá un amassatge pòrta-a-pòrta (aquò vòl dire que unes jorns s’amassarián los plastics, d’autres los veires, etc.), lo Partit B prepausèt una version melhorada del modèl pòrta-a-pòrta; finalament, lo Partit 3, après d’aver ausit l’intervencion del Partit B, defendèt lo primièr modèl. Podián pas aver dich que, malgrat que en son programa electoral prepausavan lo modèl pòrta-a-pòrta, se i aviá un sistèma melhor lo sostendrián? Lo lector pòt pensar “bon, son de politicians e an de far çò que ditz lo programa electoral” (en futurs articles parlarem sus los programas electorals).
 
 
Actualament, cal pas dire que aquesta idèa iniciala dels parlaments a desaparegut completament. Los politicians i van, i fan sa parladissa e cada partit vòta coma un de sòl.
 
Per alongar pas mai l’article d’uèi, acabarem amb un pichon resumit final: Las democracias actualas naisson amb de las revolucions francesa e americana en qué lo poder se’l repartiguèt un grop social redusit en qué se coneissián los unes a los autres e sabián de las abilitats e las mancanças dels candidats. En aquela epòca los parlaments avián mas de sens que a l’ora d’ara pr’amor que los politicians i anavan a discutir d’idèas e a assajar de convéncer la màger quantitat de gent possible.
 
 
 
abonar los amics de Jornalet
 
 



publicitat
BANNER1 - comuna tolosa



Comentaris

26 de junh 14.12h

Au moment de l'Ancian Regime, èrta fòrça mès complicat qu'aquò. Lo rei possedissèva pas lo poder absolut tot lotemps e partot. Tolosa èra una Republica consulària, governada peus Capitols e çò que's sonava "lo Parlament" qu'èran juristas.

Las vaths pirenencas coneishèvan la formula de las "Republicas deus Pirenèus" on amassadas decidissèvan, amassadas on las hemnas podèvan prénguer part ... dinc a la Revolucion francesa quan estón pregadas de tornar a las cosinèras.

La purm... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

26 de junh 06.47h

I a pus de democracia en França ni dins tot los pais d'Euròpe. I a mesme pus de parlement europeen qu'aja dau poder alaidonc que l'Euròpe comanda coma un rei d'autre còp. Las instanças internacionalas coma l'ONU, l'OMS son pus democraticas. Obeissan aus merchands que los paian. Las estudas, stastisticas son fachas per daus cabinets que son a la sòlda de las familhas las pus riches dau monde.
Las decisions son fachas per un agenda elaborat 30 o 50ans a l'avança. Saban deja çò que se... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 9
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.

Perfil

Manel Navarro

Manel Navarro logo rss

Estudiant de Filologia Catalana e d’Estudis Occitans a l’Universitat de Lhèida

mai d'informacions

contactar l'autor

Las mai...

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions