CAPÇALERA: CURSOS CAOC

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 1 d'octòbre

Matiàs Gibèrt

Dimenge, 24.5.2015 03h00

Mitologia del viatge: impressions cubanas


Comentaris 3 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


Memorial José Martí, Cuba
© Alex van Poppelen




Etiquetas
cuba, filosofia, gibert, martí

Yo soy un hombre sincero
De donde crece la palma
Y antes de morirme quiero
Echar mis versos del alma
 
Atal s’obrísson los Versos Sencillos[1] del poeta e heròi nacional cuban José Martí, que tanplan foguèron coneguts internacionalament gràcias a lor adaptacion musicala dins la cançon  Guajira Guantanamera[2]. Enfin, a ieu tanben, me cal èsser sincèr. O tentarai èsser dins las linhas que seguísson.
 
 
Qualques clichés de Cuba
 
Faguèri recentament un viatge a Cuba. Cuba, coma sabètz es un país à part coma dison en francés. Considerat coma una dictadura communista de metre dins la mateissa casa que la China o la Corea del Nòrd, la vertat es que Cuba, despuèi la casuda de l’URSS, que manteniá son economia jos perfusion, coneguèt çò que polidament apèlan lo periodo especial e se trapèt dins una situacion de desespèr terrible. Despuèi alara, los cubans subrevivon pas que gràcias al torisme, qu’es vengut l’unica sorça de revenguts, lo salut del país. Tant val dire qu’a Cuba, lo torista, aquela quimèra modèrna, cap de lion, còs de cabra e coa de sèrp, mai l’aparelh fotografic, lo bermudà e la camisa a flors, es fòrça benvengut. E mai s’es pas segurament la sola explica es totjorn plan susprenent de conèisser la securitat e la patz (aparenta) qu’environan las calles de las ciutats cubanas. Mas de descriure mon viatge personal, nimai de dissertar sus l’istòria o la politica cubana, foguèt la rason d’aquel article.
 
A la vertat, cresi que Cuba es un país que pòt pas daissar indiferent. Es un país que, tre sas capitadas realas: santat, educacion, e sos fracasses reals: totas las libertats son pas garantidas, lo bilanç economic, encara que – quizá?- per aquel darrièr, l’infame  bloqueo ianqui ne siá certament mai responsable que lo socialcastrisme - Cuba manca pas de nos interrogar politicament. Viatjar a Cuba, es viatjar dins lo cemitèri de las idèas e dels sòmnis d’un mond melhor, fracassats sus la dura ròca de la Realpolitik e de la violéncia del sègle XX. La volontat d’escriure quicòm al respècte me traversèt mai d’un còp. Mas soy un hombre sincero, mon viatge foguèt tròp cort a mon sens, per que ieu posca dire quicòm que valga la pena d’èsser legit. Amai, lo subjècte es d’actualitat en França e d’èsser d’actualitat, aquò m’interessa pas.
 
Vos contarai alara d’autras causas, reflexions e soscadissas inspiradas per un sejorn cuban. Ai comprés dins aquesta visita a Cuba, país, coma diguèri, tres còps subrecargat de torisme, quicòm a prepaus de la natura pròpria del viatge
 
Partirai de l’evidéncia: que lo torisme me sembla èsser la perversion modèrna, dins son accepcion liberala e industriala, del “viatge” e de l’exploracion o de l’explotacion de la riquesa cultura del mond. En aquel sens, lo “viatge toristic” a mon sens, meritís plan pauc l’apelacion de “viatge” e representa mailèu l’expression contemporana la mai flagranta de la “fin dels viatges” anonciada per Claude Lévi-Strauss dins l’incipit de Tristes Tropiques en 1955[3]. Apelèm, se volètz ben, los desplaçaments sens interés economic, dins de paises estrangièrs, que fan d’unes òmes modèrnes – sovent blancs e occidentals, pro rics e ocioses per aquò far, sejorns o visitas, òc, mas “viatges”, nàni, mossur!
 
 D’alhors qué de mai “toristic” que la nocion de “cliché”? Es-a-dire de prejutjat, d’error, de ja-tot-farlabicat, esperat, preparat, racontat, previst, fasent que lo rescontre inatendut e estonant d’una cultura a l’autra, transformant prigondament lo que viatja e fasent d’el bensai un autre òme, aquò dins lo viatge de torisme pòt pas jamai advenir. Lo torista – l’usatge del lengatge en francés n’es un exemple simptomatic, “fa” los países: on a fait la Thaïlande o encara on a fait Cuba. Quina absurditat, a i pensar ben, la dels que viatjan coma van al zoo!
 
 
“La dictatura de l’òm’” en viatge
 
Pasmens, sens voler anticipar sus mon idèa finala – qu’es de dire qu’in fine, la nocion de “viatge” es un mite literari, dins un sens especific, ja qu’en fach lo “viatge” existís pas que tre une mesa en discors (raconte, descripcion, relacion, istòria, biografia e tanben lo blòcs e autres mejans actuals) sens la quala los eveniments viscuts dins los diverses desplaçaments aurián pas gaire de consisténcia ontologica, lo torisme, per reprene lo vocabulari heideggerian de la granda òbra de 1927, Sein und Zeit (Èsser e Temps), ja que parlèri “d’autenticitat”, me sembla èsser justament lo regim de la nòstra “mediocritat”, la de l’òme “mejan” d’uèi - es pauc o pro lo sens etimologic de mediocritas en latin, çò que lo filosòf alemand sonèt “la dictatura del’òm’“, applicada aicí al viatge. Legiscam un passatge, d’aquel famós § 27 consacrat a la nocion de “òm” per prene ben la mesura de l’importància e de l’actualitat d’aquel fenomèn:
 
“En usant dels transpòrts en comun e dels servicis d’informacion (jornals per exemple) cadun es semblable a tot autre. Aquel èsser-en-comun dissòlv completament lo Dasein (l’èsser-aquí, l’existéncia) qu’es mieu dins lo mòde d’èsser d’autrú, de tala manièra que los autres desparéisson mai que mai amb çò qu’an de distinct e d’expressadament particular. Aquela situacion d’indifferéncia e d’indistinccion permet al’Òm’ (das Man) de desvelopar sa dictatura caracteristica. Nos amusam, Nos distrasèm, coma’òm’ s’amusa; legissèm, vesèm, jutjam de literatura e d’art, coma’òm’ vei e coma’òm’ jutja; e mai nos alonham de las’grandas multituds’ coma’òm’ s’en alonha; trapam “escandalós” çò’qu’òm’ trapa escandalós. Lo’Òm’ qu’es degun de determinat e qu’es tanben tot lo mond, ben que siá pas la soma de totes, prescriu a la realitat quotidiana son mòde d’èsser. (…)”[4]
 
Devi confessar una cèrta fascinacion per aquel tèxt, mas tanben una resèrva que manca pas de far emergir. Puèi que, se sèm totes, me sembla, mai o mens d’acòrdi per malmenar lo “òm”, es-a-dire lo brave toristàs en bermudà e aparelh fotò, a ben pensar, cal plan veire un problèma dins tot aquò: al nom de qué criticam “l’inautenticitat” del viatge toristic, tot emplit de mediocritas, tot confòrme a la dictatura del “òm”, que fa dire a d’unes, mas lo fenomèn es pas sonque lingüistic, aquelas estupiditats: “on a fait la Chine”? Se pòt resumir de civilizacions de mai d’un milenàri, e mai las mens milenarias, a doas setmanas de Tour Operator? Pasmens, se partissi de l’evidéncia, cal ben metre en valor lo problèma aicí present: qu’es aquò, un viatge “autentic”?
 
 
Paradòxe conformista
 
Car tombarai pas, amics legeires, dins la trapèla de la sola critica de l’inautenticitat del sistèma toristic e de “la fin dels viatges” consequenta. D’efièch, parlar de “l’inautenticitat del viatge toristic”, es encara tombar, çò sembla, dins las “valors” toristicas, puèi qu’es encara supausar aiçò que desira lo torista: l’autenticitat supausada del rescontre amb la cultura o lo país que se visita. Es justament aquò, çò pervèrs dins lo fach toristic: lo sistèma toristic se noirís de sa pròpria contradiccion.
 
 Cresi sincerament que degun torista inteligent posca voler vertadièrament “èsser (o parèisser) torista”, çò que cèrca, me sembla, es justament l’autenticitat del rescontre, çò que vòl de verai es viatjar e non pas “toristalhar”, se gausi dire. Es aquí tota la fòrça del tèxte de Heidegger: la negacion del “òm”, lo desir de se distinguir de la “multitud” e de la mediocritat, es una part formatritz d’aquela mediocritat, es un element essencial de la conformitat: “nos alonham de las’grandas multituds’ coma’òm’ s’en alonha”. L’anticonformisme es encara una expression del conformisme, son suprèm paradòxe. D’ailà tot l’esforç de las “agéncias de viatge”, dont la forma mateissa me sembla un oximoron, que volon ofrir çò melhor, “çò mai autentic” a lors clients, essent aquò, ça que là, tot simplament impossible.
 
Terminarai en disent que l’òdi al torista es, cèrtas, una de las passions las mai simplas de cultivar. S’acompanha d’un cèrt “romantisme” del viatge, qu’es el tanben plan facil de desvolopar, a condicion que viatjèm pas, basta de legir! Lo mesprés per çò toristic, pasmens, es justament prigondament complici de son objècte. Que siam torista sincèr o, en brave “romantic del viatge”, que detestèm tot çò que representa lo torista caricatural, dins sos aspèctes neocolonials, son estupiditat, son desir de sensacions, son ignorança, supausam, totjorn en contrapunt, l’autenticitat d’un viatge possible, dins aquel sens, sèm encara e totjorn torista. Òr, es justament aquela nocion de viatge “autentic” que vòli questionar, per tentar de dintrar dins la mecanica estranha d’aquel romantisme, que s’apuèja sus la nocion  de “viatge” e que preten se distinguir de la “toristalha”.
 
Las “agéncias de viatge”, entre autres, fan lor profit en valorizant la descobèrta, “l’autre”, l’exotisme, l’estrangièr, lo lontan, lo dépaysement  e fan de las culturas e dels òmes pas mai que de mercanderiás, segon un procés que lo pensaire Georg Lukács teorizèt justament jol nom de reificacion (Verdinglichung)[5]. Lo devenir-mercanderiá dels òmes e de lor vida, es-a-dire lor abstraccion e lor alienacion, tot aquò fa part finalament d’una mena “d’ideologia (liberala) del viatge”, ela-mateissa fondada sus una “mitologia” dont patissèm mai que mai al temps que sèm e qu’apelariái aicí la “mitologia del viatge”. Benlèu que se cal rendre a l’evidéncia, los viatges, se quicòm coma aquò a ja existit, son una causa del passat. L’estudi brèu, aquí iniciat, aurà per fin de se posicionar filosoficament en tractant las questions seguentas: se pòt vertadièrament “viatjar”?  Qual es lo sens del mòt “viatge”?
 




[1] José Martí, Versos,  ed. Boloña, La Habana, 2013, p.205
[3] Claude Lévi-Strauss, Tristes Tropiques, Plon, París, 1955, cap. 1 “La fin des voyages”
[4] Heidegger, Être et Temps (1927), trad. Vezin, Gallimard, París, 1990 , §27 – ma traduccion a partir de la version francesa.
[5] veire:
una presentacion de la pensada de Lukács en francés,
un istòric de la nocion a çò de Marx fins a Lukács,
http://fr.wikipedia.org/wiki/Fétichisme_de_la_marchandise



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris

25 de mai 12.49h

« Es un país que, tre sas capitadas realas: santat, educacion, e sos fracasses reals: totas las libertats son pas garantidas, lo bilanç economic, encara que – quizá?- per aquel darrièr, l’infame bloqueo ianqui ne siá certament mai responsable que lo socialcastrisme ».

Naturalament que « totas las libertats i son pas garantidas ! ». La libertat d'espleitar los autres salarialament per s'enriquir subre la sieuna esquina a pas d'èsser garantida dins un país d'esquèrra. A d'èsser... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

24 de mai 12.47h

El fet que no emprem pas un llenguatge adient i correcte a les nostres accions és prou clar.

Per exemple ahir vaig assolir el Costabona (el rètol dalt del cim diu Pic du Costabonne) amb dos amics i un gos. Dalt de tot hom gaudeix d'unes vistes espaterrants vers el massís del Canigó i els pics del circ d'Ulldeter entre d'altres. Vam pujar pel vessant sud des de Setcases sense trobar-hi clapes de neu i tot seguit vam davallar fins al torrent de Vall-Llobre. Vam resseguir tot el temps el j... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

24 de mai 09.33h

Auria estat interessant de saber la diferença entre lo torisme d'uei e lo d'avant la Revolucion de Castro.
Es quò qu'i a totjorn de las putas per los riches americans?
Apres l'efondrament de l'URSS, la miraudia cubaina es d'aver chausir de far una agricultura autarcica e non pas de se gitar dins los braçs de l'imperialisme american. coma quò se passet per los pais de l'est. Me sei laissat dire que l'agricultura autarcica avia sauvar Cuba e que s'es developat una agricultura urbana.
Si a... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Matiàs Gibèrt

Matiàs Gibèrt logo rss

Professor de filosofia (Carcassona), cercaire doctorant a l'Universitat de Tolosa-Joan Jaurés

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions