CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 13 de novembre

Mireia Boya Busquet

Dissabte, 31.10.2015 03h00

Quan Halloween aucic era Castanhada


Comentaris 9 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (9 vòtes)
carregant En cargament


Era tardor qu’ei arribada. Es huelhes des arbes qu’an virat a colors jaunes, iranges, arròies e marronoses. Era natura ei un espectacle en teatres des bòsqui d’Aran. Diguie era mia mair-sénher qu’es ores de lum s’acuèrten un pas cada dia, qu’era lum se hè petita. Es vaques e es oelhes an baishat des peshieus e enes hèires son firades, ja repòsen enes bòrdes des pòbles. Ara qu’ei temps d’endreçar eth uart, d’arremassar es darrèrs fruts: coges, cogets, poarròs, cebes, mongetes. Non desbrembèsquetz es darrères beletes, cau talhar-les abans que gèlen, senon se deishen anar, com es caulets dera cançon.
 
Enes pòrtes des cases vedem montanhes de lenha qu’era gent a anat a talhar en bòsc: casse, heirèshe, telh. Les apilam geometricaments entà que non s’esbausse er acòpi. Branques e branquilhons. Es esclètes tà alugar eth huec enes sers heireds que vien. Era lum des hlames que mos dauen conversa e calor, dilhèu damb eth murmuri dera ràdio de hons, enquià qu’arribèc era television entà ipnotitzar-mos e carar-mos.
 
Es nòdes e es castanhes ja se pòden anar a arrecuélher en bòsc. Abans es noguèrs auien un mèste, eth deth prat ath que dauen ombra, e se les cridaue peth sòn nòm. Èren quauquarrés aqueri arbes. De mainada qu’anaua a jogar en bòsc damb aguesta sason, entà immergir-me enes piles de huelhes queigudes, en tot arrir e jogar as amagatons. Ara auem ua tablet e mos imaginam aquera sensacion de libertat.
 
Totsants ei a tocar e anaram a portar flors en cementeri, arrebrembaram ad aqueri que mos an deishat, i parlaram hloshet ua estonòta, mos mancaràn un pialèr, les demanaram que mos ajuden e arrossaram eth crisantèm deishat dessús deth cavòt dera familha. Es panelhets catalans arribèren en Aran e s’i quedèren, e ara les minjam en familha.
 
Ena vesilha era hèsta dera Castanhada mos aurie d’amassar, mès ara a perdut protagonisme, coma moltes des tradicions nòstes. Ara hestejam “Halloween”, cambiam castanhes per coges, era mainadèra va pes cases en tot demanar doci e mochets ar estil american e nosati mos desguisam de bruishes, esquelets e mòrts viuents, en tot sajar de hèr pòur, gin-tònic en man. Aguesta qu’ei ua pròva mès dera trista globalizacion e de coma era assimilacion culturau tòque de mòrt es nòstes tradicions.
 
Me conden en casa qu’era Castanhada ère ua hèsta entre amics, entara joenessa, que s’amassaue era vesilha de Totsants entà minjar castanhes hètes a torrar pes mairs dessús des brases, en ua padena vielha traucada. Se beuie muscatèl entà rebrembar qu’er iuèrn tustaue ara pòrta e qu’era castanha ère era darrèra fruta que se podie cuélher acieu e minjar en companhia en tot hèr tabòla. Era castanha l’agarraues tanben en sentit figurat se non hèges a tier compde damb eth doç muscatèl que te pujaue en cap!
 
Ena nòsta Castanhada non i auie masques de pòur ne assassins desguisats, non i auie coges damb es dents retalhades e ua candela laguens, non i auie mainadèra que cridaue era americanada de “truc o tracte” pes cases. Era doçor des mochets la cercauen enes pomes ath horn e ens doci qu’es mairs-sénhers mos hègen aqueth ser. Era calor dera amassada, des arridolets, des condes e cançons, dera complicitat des grops de joeni deth pòble. Era tabòla autentica e locau.
 
Deishatz-me reivindicar era Castanhada e renegar de Halloween. Deishatz-me demanar-vos que hestegèsquetz era nòsta tradicion, era auta que se la queden en Nòrd-America, qu’acieu èm en Occitània. Deishatz-me demanar-vos que Halloween non aucisque era nòsta Castanhada.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

29 de mai 20.26h

Lejut hens los Condes biarnés de J. V. Lalana :
Esgarrapeta.
Lo picahòu d’Ortès. Lo dia abans Nadau, hèra abans har lutz, tots los mainatges deu vilatge que corren per carrèras en cridant: “Picahòu, hòu, hòu, picapalha, palha, palha! Datz l’aumoina a la canalha, se voletz, se n’avetz, plenhatz-me lo sacotet.”
Alavetz la frinèstas que s’orbeishen e que plau demiei los grops, ad ahoalhs, iròlas, pomas, averans e esquilhòts. Aganits que s’i aborreishen e aqueth tira-qui-p... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

8 de novembre 00.37h

Ai pas jamai festat l'Haloween... e z-o farai pas jamai!
Los americans dau nòrd mesprèsan tot ço qu'es pas de lhor cultura, e z-o rescondon quitament pas... Ensajatz màs de revirar le mot "Castanyada" dins lhors traductor "google"... Le tradusísson màs per Haloween... Quina orror!


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 de novembre 21.26h

Un article interessent com tot sus era question http://www.nuvol.com/critica/castanyada-o-halloween/


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

1 de novembre 13.27h

#3 Sei pas d'accord, un còp mai son los nòrd-americans que nos empausan lhuras festas mai culturas! Dementre, obledam las nostras e los dròllets d'anuèi einhorán tot de nostras cresenças popularas... Per le còp, 'natz lhur pausar la question de çò qu'es le Drac...


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 d'octòbre 14.10h

Ençò mieu (Sud de Lengadòc pirenenc) tanben i a la tradicion de la castanhada, que l'acompanham, coma beguda, amb un vin primaïc.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 d'octòbre 12.47h

#3 Halloween ven d'una cultura americana coma tot çò que se passa a l'ora d'ara o gaireben tot. Remplaçar una cultura millenari per una cultura de farlabica aquò m'agrada pas tròp. Es la meteissa causa per lo fuòc de la sant Joan e per maites e maites causas fachas per desinculturar lo monde.


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 d'octòbre 09.10h

Dins mon vilatjòt, Halloween es una fèsta esperada que los pichons s'en son apoderats. La cultura populara occitana es aitala, se renovèla totjorn.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 d'octòbre 08.31h

Increïble.
Avètz scrich un article que me seria scrich. Vist qu'en cò nòstre, per Totsants es o temps d'a Castanhaia un pauc de'n pertot en Gavotina e Mauras, Cevènas... E d'a soa sociabilitat d'entraia dins l'invèrn.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

31 d'octòbre 06.23h

Polit, polit, polit article.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Mireia Boya Busquet

Mireia Boya Busquet logo rss

Èx-deputada dera CUP en Parlament de Catalonha. Consultora environamentau e professora associada ena Universitat Pompeu Fabra.

mai d'informacions

contactar l'autor

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions